ءبىر باتىرمانىڭ «بىلىعى»

ينۆەستيتسيانىڭ جاڭا دەڭ­گە­­يىنە ءوتىپ, اكتسيانىڭ قۇنىن كو­تەرۋ ءۇشىن قولدانۋشىلار جەلىدە كوپ ۋاقىتىن وتكىزۋى كەرەك. كورسەت­كىش­­تىڭ بارلىعى وسى كريتەريگە باي­­لا­­نىستى بولعاندىقتان, وقىر­مان­داردىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ ءۇشىن باع­دارلاماشىلارعا كوپتەگەن جاڭا دۇنيەلەر ويلاپ تابۋعا تۋرا كەلەدى. دەمەك, كومپانيانىڭ ەڭ باستى ماق­ساتى − جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ سمارتفونعا دەگەن تاۋەلدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ. ماسەلەن, ءبىز اسا ءمان بەرمەيتىن «Like» باتىرماسى الەۋ­مەتتىك جەلىنىڭ سيمۆولىنا اينال­عا­لى قاشان. وسى باتىرمانى ويلاپ تاپ­قانداردىڭ ءبىرى – ليا پيورلمان. ماماننىڭ سوزىنە سەنسەك, جەلىنى ازىر­لەگەندەر «Facebook»-ءتى تاۋەلدىلىك تۋ­­دىرماي, كوپشىلىككە ىڭعايلى پلاتفورما رەتىندە جاساعىسى كەلگەن. الاي­دا ۋاقىت وتە كەلە ليا «Like» با­­تىرماسىنىڭ ادامنىڭ ءوزىن ءوزى باعالاۋىنا اسەر ەتەتىنىن بايقاعان. وسىلايشا, قا­راپايىم باتىرماعا دەگەن قارىم-قاتىناس تا وزگەرە باستادى. مىسالى, جەلىگە جۇكتەپ سالعان سۋرەتتىڭ «Like» باتىرماسىن از جيناۋى ادامنىڭ كو­ڭىل كۇيىن تۇسىرەدى. وسىلايشا, ليا وقىر­مانداردىڭ «Like» باتىرماسىنا تاۋەلدى بولا تۇسكەنىن سەزگەن. سودان كە­يىن بىرەۋدىڭ پىكىرىنە دەگەن تاۋەلدىلىك ارتقان. مۇنىڭ ار­تى جاقسىلىققا اپارمايتىنىن بىل­گەندىكتەن, مامان قازىر وسىعان قارسى كۇرەس جۇرگىزىپ جاتىر.

ال ءسىز تەلەفونىڭىزعا كەلەتىن حا­بار­لامانىڭ نەلىكتەن قىزىل ءتۇستى بو­لا­تىنىن بىلەسىز بە؟ سەبەبى قانىق ءتۇس ادامداردىڭ نازارىن بىردەن وزىنە اۋدارا الادى. قىزىل ءتۇس باسقا تۇستەرگە قاراعاندا مي قاتپارلارىنا بىردەن اسەر ەتەدى. سەبەبى ول ميعا ماڭىزدى اقپاراتتىڭ كەلگەنىن حابارلايدى. بۇل ءتۇستى كورگەن ادام بىردەن ارەكەت ەتۋگە تىرىسادى. الەۋمەتتىك جەلىدە كەلەتىن حابارلامالاردىڭ كوبى وسى قىزىل تۇس­پەن ەرەكشەلەنگەن.

ەيزا راسكين – الەۋمەتتىك جەلىلەر­دىڭ پايدا بولۋىنا, پاراقشالاردىڭ ۆيزۋالدى تۇردە ادەمى كورىنۋىنە اتسالىسقان ديزاينەر. ول پاراقشا بەتىندە ەرەكشە فۋنكتسيا ويلاپ تاپقان. بۇرىن فوتو, ۆيدەونى كورگەندە «كەلەسى» دەگەن باتىرما الدىمىزدان شىعا­تىن. لەنتانى وڭعا قاراي جىلجىتىپ, فوتو مەن ۆيدەونىڭ بىتكەنىنە كوزىڭىز جەتەتىن. ال قازىر بۇعان ءبىراز وزگەرىس ەنگىزىلگەن. الەۋمەتتىك جەلىدە «كەلەسى» باتىرماسى جوق, ونى استىنا قاراي ءتۇسىرىپ جىلجىتا بەرەسىز. بىراق ونىڭ تۇبىنە ەشقاشان جەتە المايسىز. لەنتانى جىلجىتقان سايىن ءتۇرلى اقپاراتتار شىعىپ, ودان ءارى ادامنىڭ نازارىن وزىنە اۋدارا تۇسەدى. ال ءسىز التىن ۋاقىتىڭىزدىڭ قالاي ءوتىپ كەتكەنىن اڭعارماي دا قالاسىز. ادامنىڭ ميى بولىپ جاتقان ۇدەرىستىڭ سوڭىن كورمەيىنشە توقتاۋسىز جۇمىس ىستەي بەرەدى. دەمەك ونەرتاپقىشتار پسيحولوگيانىڭ كومەگىمەن وسى تاجىريبەنى قولدانۋشىلارعا جاساپ كورگەن. بۇل وزدەرى ءۇشىن ءساتتى شىققان دۇنيە بولسا دا, وزگەلەردىڭ ۋاقىتىن الاتىنىن ەيزا جاقسى تۇسىنەدى. سول سەبەپتى جەلىنىڭ الگوريتىمىنە وزگەرىس ەنگىزگەنىنە قاتتى وكىنەتىن كورىنەدى.

ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەن­­سەك, جاسوسپىرىمدەر كۇنىنە 90 رەت­ سمارتفونعا ۇڭىلەدى ەكەن. ولار ءۇشىن «Like» باتىرماسىن كورۋ, باسۋ, قا­بىلداۋ قالىپتى جاعداي. جەلى قولدا­نۋ­شىلارىنان كەلگەن كەرى بايلانىس ءسىز بەن بىزگە قۋانىش سىيلايتىنى دا بەلگىلى جايت. ونىڭ باستى سەبەبى – دوفامين گورمونىنىڭ ءبولىنۋى.

پسيحولوگتەردىڭ ايتۋىنشا, مۇن­داي تاۋەلدىلىكتى جەڭۋ ءۇشىن ماسەلەنىڭ ءتۇپ-تامىرىنا ءۇڭىلۋ كەرەك. نەلىكتەن كوپشىلىككە شىنايى ومىردەن گورى ۆيرتۋالدى الەمدەگى ءومىر ۇنايدى؟ بۇل سەزىم وزىنە سەنىمسىز, توماعا-تۇيىق ادامدارعا ءتان. ويتكەنى ولار وزدەرىن قابىلداي المايدى. سونىمەن قاتار ولار ادامدارمەن جاقىن قارىم-قاتى­ناسقا تۇسۋگە جۇرەكسىنەدى. ال ۆيرتۋالدى الەمدە ادامدارمەن ارالاسۋ وڭاي. سەبەبى ادامنان رۋحاني كۇش تالاپ ەتىلمەيدى, كەز كەلگەن اداممەن ەمىن-ەركىن سويلەسىپ, ءتىل تابىسۋعا بولادى.

ۆيرتۋالدى قارىم-قاتىناس ادام­نىڭ جانىنا ەش جىلۋلىق سىيلامايتىنىن ەسكەرگەن ءجون. ال شىنايى قارىم-قاتىناس جانعا جىلۋلىق ءھام ماحاببات سىيلايدى. سوندىقتان عالامتوردا وتكىزەتىن بوس ۋاقىتتى پايدالى نارسەگە جۇمساۋ ماڭىزدى. وزىڭىزگە قىزىق ءبىر ەرمەك ويلاپ تابۋ, سپورتپەن اينالىسۋ, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اينالاڭىزداعى ادامدارعا كوڭىل ءبولۋ, ولاردىڭ قانداي قاجەتتىلىكتەرى مەن قيىندىقتارى بارىن بىلۋگە تىرىسۋ كەرەك. سوندا شىنايى ءومىر دە تولىققاندى بولادى ءارى ونى ۆيرتۋالدى الەمگە ايىرباستاۋعا ەشقانداي قاجەتتىلىك تۋمايدى.