قازاقستاندا ەڭ كوپ وزگەرتۋلەر ەنگىزىلگەن سالا - ءبىلىم سالاسى. دەسە دە وسى ۋاقىتقا دەيىن ەنگىزىلگەن رەفورمانىڭ ءبىرى دە وڭ ناتيجە بەرگەن جوق. بۇنىڭ سەبەبىن تۇركىستان وبلىسىنىڭ جوعارى ساناتتى شەبەر-پەداگوگى نۇرعالي ماحان «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە جاريالاعان بىلىم «رەفورمالارى» حاقىندا ماقالاسىندا ءتۇسىندىرىپ بەردى.
اۆتوردىڭ جازۋىنشا, سوڭعى ءبىلىم رەفورماسى - «جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسى» بويىنشا وقۋ جوسپارى «ۇزاقمەرزىمدى جوسپار» جانە «قىسقامەرزىمدى جوسپار» بولىپ ەكىگە بولىنەدى.
مينيسترلىك بەكىتكەن وقۋ ستاندارتىنا ساي, ۇزاقمەرزىمدى وقۋ جوسپارىن ساعات سانىنا ىڭعايلاپ, مۇعالىمنىڭ ءوزى قۇرىپ الادى. ال مۇعالىمنىڭ قىسقامەرزىمدى وقۋ جوسپارى پەداگوگيكا عىلىمى تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان دۇنيە ەكەن. بۇل – بەلگىلى فورمادا وزىندىك فورمۋلامەن جازىلاتىن وقۋ جوسپارى. اۋەلى ساباقتىڭ ماقساتى, ودان ءارى وقۋ ماقساتى, بەلسەندى وقىتۋ ادىستەرى, سارالاۋ ادىستەرى مەن كريتەريالدى باعالاۋ تۇرلەرى جانە ساباقتىڭ ىقپالدى قورىتىندىلارى بەلگىلەنەدى.
قىسقاسى, قانداي قيمىل جاساپ, نە ىستەدىڭىز ءبارىن-ءبارىن حاتتاپ جازىپ وتىرۋعا مىندەتتىسىز. ءارى بۇنىن بارلىعى ءوز كەزەگىمەن بولۋى ءتيىس. وسىنداي جاعدايدا جازىلىپ, كومپيۋتەرگە باسىلعان قىسقامەرزىمدى جوسپار 3-4 پاراق جازۋعا اينالادى. وسى تۇستا ءار سىنىپتىڭ دەڭگەيى ءارتۇرلى ەكەندىگىن دە ەسكەرگەن ءجون. سوندىقتان مۇعالىم ءار سىنىپقا جەكە-جەكە قىسقامەرزىمدى جوسپار جازۋى قاجەت.
«زەر سالىپ, مۇقيات قاراساق, 16 ساعاتى بار مۇعالىم كۇنىنە 3-4 ساعات ساباق بەرىپ, ءار ساباققا 3-4 پاراق قىسقامەرزىمدى جوسپار جازسا, ول ورتا ەسەپپەن كۇنىنە 10 پاراق, اپتاسىنا 50 پاراق, ايىنا 200 پاراق, ءبىر وقۋ جىلىنا 1 600 پاراق جازۋ جازادى ەكەن. 1 600 ا4 پاراعىن ەكىگە بۇكتەسەك 3 200 بەت شىعادى. 3 200 بەتتى 300 بەتتەن كىتاپ ەتىپ تۇپتەسەك, ءبىر مۇعالىم ءبىر جىلدا ورتا ەسەپپەن 300 بەتتى 10 توم كىتاپ جازادى ەكەن. بۇعان ءار وقۋشىدان الاتىن ءبولىمدى جيناقتىق باعالاۋ مەن توقساندىق جيىنتىق باعالاۋدى قوسىڭىز. مۇنىڭ بارىنە كەتەتىن قاعاز بەن ونى كومپيۋتەردەن شىعارۋعا جۇمسالاتىن شىعىنداردى مۇعالىم ءوز قالتاسىنان تولەيتىنىن ۇمىتپاۋ كەرەك», دەيدى ماقالا اۆتورى.
نۇرعالي ماحاننىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى تاڭدا مۇعالىمدەردىڭ ءبىلىم جەتىلدىرۋ كۋرستارى ۇستازدارعا تەك قىسقامەرزىمدى جوسپار, ۇزاقمەرزىمدى جوسپار, ءبولىمدى جيىنتىق باعالاۋ, توقساندىق جيىنتىق باعالاۋ جازۋدى عانا ۇيرەتەدى. جالپى, قىسقامەرزىمدى جوسپاردى جازۋعا 1 ساعاتتاي ۋاقىت كەتەدى ەكەن. مۇعالىم بۇل ىسكە كۇنىنە 3-4 ساعات ساعات جۇمسايدى. مامان وسى جەردە مۇعالىمدەردىڭ كىتاپ وقىمايتىندىعىن ايتىپ رەنجۋ ورىنسىز ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
«قىسقامەرزىمدى جوسپار جازۋ مۇعالىمدەردى جۇيكە اۋرۋىنا شالدىقتىرۋى ابدەن مۇمكىن. قىسقامەرزىمدى جوسپار – مەتوديكالىق نۇسقاۋ. ال مەتوديكا عىلىم ەمەس, ول – ءادىس! قانداي ءادىس قولدانسا دا, مۇعالىم وقۋ ستاندارتىنا سايكەس تاقىرىبىن شاكىرتتەرىنە مەڭگەرتۋى ماڭىزدى. تەك قىسقامەرزىمدى جوسپار جازىپ قانا وقۋشىعا ساباق تاقىرىبىن مەڭگەرت دەپ تالاپ قويۋ – مۇعالىمنىڭ كاسىبي ءھام ادامي قۇقىعىن اياققا تاپتاۋ!», دەيدى پەداگوگ.