ايگىلى ەكولوگ, الپينيست, نورۆەگ فيلوسوف-عالىمى ارنە نەسس 1973 جىلى «ەكوسوفيا» نەمەسە «Deep ecology» اتتى عىلىم سالاسىنا تۇرەن سالدى. ماقساتى – ەكولوگيانى قورعاۋ مادەنيەتى. بىراق بۇل بىزگە اسا تاڭسىق نارسە ەمەس. ويتكەنى قازاق حالقىنىڭ دۇنيەتانىمى تابيعاتپەن بىتە قايناسقان. الايدا حالقىمىز كوپتەگەن قوعامدىق ترانسفورماتسيالاردان كەيىن قورشاعان ورتانى قورعاۋ تۋرالى ىلكىدەگى بولمىسىنان ءبىرشاما اجىراپ قالعانى راس. ونى قايتا جاڭعىرتۋعا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى اتسالىسقان ەكەن.
تاياۋدا اتالعان قۇزىرلى مەكەمەنىڭ قولداۋىمەن «ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعى» كەاق بەرگەن مەملەكەتتىك گرانتى بويىنشا «ەكولوگيالىق مادەنيەتتى ارتتىرۋ جانە جاستار مەن بالالارعا قولايلى ەكوجاعدايلار جاساۋ جونىندەگى كەشەندى شارالار» اتتى جوبانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا ەكولوگياعا قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەر كوتەرىلدى.
«قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق قورى» قوعامدىق ۇيىمىنىڭ ۇيىمداستىرعان جيىندا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى «ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعى» كەاق وكىلدەرى, ەكولوگتەر, ەكوبەلسەندىلەر, سونداي-اق قوعامدىق ەكولوگيالىق ۇيىمدار مەن جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, بالالار مەن جاستاردىڭ قورشاعان ورتاعا دەگەن مادەني كوزقاراسى مەن قۇندىلىعىن قالىپتاستىرۋ جايى تالقىلادى.
«قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق قورى» ۇيىمىنىڭ باسشىسى ايگۇل ابدۋاليەۆا قوردىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن جاستار اراسىندا ەكولوگيالىق ءبىلىمدى دامىتۋ جوباسىنىڭ بارىسى تۋرالى ايتتى.
– بۇل – ەكولوگيا مەن ادامداردىڭ بولاشاعىنا ارنالعان جوبا. قورشاعان ورتانى قورعاۋدى كىشكەنتاي كەزدەن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيمىز. سوندىقتان جوباعا جاستاردى كوبىرەك تارتۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. مىسالى, جاقىندا پلاستيك قالدىقتاردى جيناۋعا ارنالعان ەكواكتسيا وتكىزدىك. مەكتەپ وقۋشىلارى قايتا وڭدەۋ ءۇشىن 100 كيلوعا جۋىق پلاستيك قالدىقتارىن جينادى. بۇل ءىس-شارالار وسكەلەڭ ۇرپاققا قورشاعان ورتاعا قۇرمەتپەن قاراۋعا جانە قالا ەكولوگياسىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ۇيرەتەدى, – دەدى ول.
ايگۇل ابدۋاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, جوبا اياسىندا قوستاناي قالاسىنىڭ Neco بازاسىندا 6-10 سىنىپ وقۋشىلارى, كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى ءۇشىن ەكولوگيالىق ورتالىق اشۋ, سونىمەن قاتار ەكولوگيالىق ينتەراكتيۆتى ترەنينگتەردى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وبلىسىندا وتكىزۋ جوسپارلانعان.
– الداعى ونجىلدىقتا جاستار كليماتتىڭ وزگەرۋى, قۇندى تابيعي رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ, قوقىستاردى قايتا وڭدەۋ جانە باسقا دا پروبلەمالارمەن بەتپە-بەت كەلەدى. سوندىقتان ءبىز جاستاردى تابيعاتتى ساقتاۋعا جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا شاقىرامىز. قازىر جىل سايىن ميلليونداعان گەكتار ورماندار, كوپتەگەن جانۋار مەن قۇس ورتتەن جويىلادى. ادام جانە جان-جانۋارلار ءتۇتىن مەن جالىننان زارداپ شەگەدى. تەك بىلتىرعى اۋليەكولدەگى ءورتتىڭ ءوزى 43 مىڭ گەكتار ورماندى شارپىعان. اۋدان ورمان قورىنىڭ كوپ بولىگىن جوعالتتى. بۇگىن ءبىزدىڭ قور اۋليەكولگە 500-دەن استام كوشەت وتىرعىزدى. بىراق بۇل ازدىق ەتەدى, ءبىز تابيعاتقا بەيجاي قارامايتىن ادامداردىڭ كوبەيگەنىن قالايمىز, ويتكەنى ەكولوگيا ادامعا كوبىرەك مۇقتاج, ونىڭ كومەگىنە ءزارۋ, – دەدى ا.ابدۋاليەۆا.
ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ – ماسەلەسىن جان-جاقتى شەشۋدى قاجەت ەتەتىنىن ماسەلە. بۇل جەردە ەكولوگيالىق ترەنينگتەردىڭ, اكتسيالار مەن جارىستاردىڭ ءرولى زور ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. وسىلايشا, «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق قورى» ۇيىمى ەكى جىلدىق جوبا اياسىندا جاستار مەن قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن ترەنينگتەر وتكىزىپ, مەكتەپ وقۋشىلارىنا بەينەروليكتەر دايىنداۋدى جوسپارلاپ وتىر.