بۇدان بۇرىن حابارلاعانىمىزداي, سۋومي ەلىنە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ رەسمي ساپارى ەلباسىنىڭ كەڭەسى جانە فين پارلامەنتشىلەرىنىڭ شاقىرۋىنا بايلانىستى جۇزەگە اسىرىلدى. مۇنداعى ماقسات ءوزىنىڭ سىرتقى ساياساتى مەن ءتيىمدى بەيبىتشىلىك قىزمەتىمەن وزىق ەكونوميكاعا الەۋمەتتىك باعىتتالعان, سىبايلاس جەمقورلىق دەگەن اتىمەن جوق جانە ساياسي پاتۋالىق داستۇرگە نەگىزدەلگەن بەرىك جانە تۇراقتى ساياسي جۇيەسى بار ەل رەتىندە تانىلىپ وتىرعان فينليانديانىڭ يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق ءتاجىريبەسىن زەردەلەپ, ءبىلىپ, ۇيرەنۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ءۇشىن قازاقستاندىق دەلەگاتسيا نازارىنا الەمنىڭ وزىق كومپانيالارىمەن يىق ءتۇيىستىرىپ, العا شىققان فين ەلىنىڭ اعاش ۇيلەردى تۇرعىزاتىن جەتەكشى ءوندىرىس ورنى “HONKA” كونتسەرنىنىڭ, يندۋستريالىق-اگرارلىق سالاسىندا اتاعى جايىلعان ء“NOKىA” كورپوراتسياسىنىڭ, شۆەتسيا مەن فينلياندياداعى ۇيالى بايلانىس رىنوگىنداعى كوشباستاۋشى ء“TelىaSonera” تەلەكوممۋنيكاتسيالىق كومپانياسىنىڭ, جوعارى دامىعان ء“SىTRA” يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق قورىنىڭ قىزمەتى مەن باسقا دا وزىق عىلىمي-تەحنيكالىق جەتىستىكتەر كورسەتىلدى.
بۇگىندە ەۋروپانىڭ سولتۇستىگىندەگى قالىڭ قارعا كومىلگەن, نۋ ورمانى سىڭسىعان فينليانديا سانتا كلاۋستىڭ وتانى, اتاقتى شاڭعىشىلار مەن بۇعى وسىرۋشىلەردىڭ ەلى بولىپ تابىلادى. ەكونوميكاسى تۇراقتى, حالقىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايى جوعارى ەلدىڭ مۇنداي جەتىستىگىنىڭ ءبىر سىرى قىلمىستىڭ مۇلدە جوق بولۋىندا شىعار دەپ ويلايمىز. سونىڭ ءىشىندە سىبايلاس جەمقورلىق دەگەن اتىمەن جوق كورىنەدى. ارينە, كەيبىر ەلدەگى سەكىلدى اركىم ورتاق قازىنادان ءوزىنىڭ قالتاسىن تولتىرىپ قالۋدى عانا ماقسات ەتپەي, كەرىسىنشە, ەكونوميكانىڭ وركەندەۋىنە ءبىر كىسىدەي ءۇن قاتىپ ادىلدىك پەن ادالدىق سالتانات قۇرعان, سالىعى جوعارى ەلدىڭ بايلىعى دا شالقىپ تۇر. ادىلدىك پەن تەڭدىك بارلىق سالادا ۇستەمدىك قۇرعان. فينليانديا ەۋروپادا العاشقى بولىپ ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىلى سايلاۋ جۇيەسىن ەنگىزگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىنگى تاڭدا ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ جارتىسىنان كوبىن جانە پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ 40 پايىزدان استامىن ايەلدەر قۇرايدى. مەملەكەتتى دە ايەل ادام باسقارىپ وتىرعانى بەلگىلى.
قازاقستاندىق دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن ەڭ الدىمەن تاڭعالدىرعانى – حەلسينكي قالاسىنىڭ تازالىعى ەدى. ارينە, ەۋروپادا تازا قالا بارشىلىق. بىراق مىنا شاhار كوشەلەرىنەن بىردە-ءبىر قىلتاناق كەزدەسپەۋ ناعىز كوشە مادەنيەتىنىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك. كوشە جولدارى اناۋ ايتقانداي كەڭ ەمەس, دەگەنمەن, كولىك كەپتەلەگى دە جوق. كوزىمىز ۇيرەنىپ قالعان وزىمىزدەگى سەكىلدى الا تاياعىن قىلىشتاپ, ىسقىرىعىمەن جەر جارىپ بۇرىش-بۇرىشتا تۇراتىن جول ينسپەكتورلارى دا كورىنبەيدى. ادامدار تەمىردەي ءتارتىپتىڭ ءوزى ءۇشىن كەرەك ەكەنىن جاقسى بىلەدى.
اۋا رايىنىڭ تازالىعى, قالانىڭ ساندىلىگى, تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ, جوعارى تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ قالىپتاسۋى تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنىڭ مىقتى بولىپ, ادەمى ءومىر ءسۇرۋىنىڭ كەپىلى. سوندىقتان دا مۇندا, ەڭ الدىمەن, ساپالى قىزمەت كورسەتۋگە اسا ءمان بەرىلەدى. ول ءۇشىن ءبىلىم مەن عىلىمدى يگەرۋ ءبىرىنشى كەزەككە قويىلادى. ساپالى قىزمەت كورسەتۋ مازمۇنى ادامداردىڭ ءال-اۋقاتتى ءومىر سۇرۋىنە, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايلارىنىڭ جوعارى بولۋىنا عىلىمي نەگىزدەلگەن.
سوندىقتان دا ەلباسى قازاقستاننىڭ فينليانديادان جوعارى ساپالى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرگە باسەكەلەستىك جاعدايدا قارجى ءبولۋ سالالارىندا, بولاشاق ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمدى جۇزەگە اسىرۋدا, مەملەكەتتىڭ بىرلىگىن كۇشەيتۋدە, عىلىم مەن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا ءۇيرەنەتىن تاجىريبەلەرى كوپ ەكەندىگىن ايتتى. مۇنداي باعىت-باعداردى ايقىنداۋ قازاقستاننىڭ “ەۋروپاعا جول” باعدارلاماسىمەن جانە ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋىمەن بايلانىستى بولىپ وتىر. سەبەبى, جوعارىدا ايتىپ ءوتكەنىمىزدەي, جاhاندىق دامۋ كەزەڭىندە الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن وزىنە الۋى, ءبىرىنشى كەزەكتە, قازاقستاندىق ازاماتتار ءۇشىن وتە پايدالى. فينليانديادا ەكولوگيالىق ولشەمدەر جوعارى, جەكە ءوندىرىس سالاسى قارىشتاپ دامىعان, بارلىق جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى ساپاسىنىڭ دەڭگەيى تەڭەستىرىلگەن. سوعان وراي مۇندا جەكە مەنشىك وقۋ ورنى دەگەن اتىمەن جوق, ءبارى تەك مەملەكەتتىك بولىپ تابىلادى.
ونىڭ ۇستىنە فينليانديا قوعامىندا بايلار مەن كەدەيلەرگە ءبولىنبەيدى. ولاردا جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتتى حالىقتان بيىك تۇرۋ, ءبولەكتەنۋ دەپ ەسەپتەمەيدى. نەعۇرلىم جوعارى دارەجەلى شەنەۋنىك ارقاشان حالىقپەن تىعىز, اشىق جۇمىس ىستەيدى. شىنى كەرەك, وسى ساپاردا قاراپايىمدىلىق پەن جوعارى مادەنيەتتىلىكتىڭ, كىشىپەيىلدىلىك پەن ادامگەرشىلىكتىڭ شىڭىن كورسەتىپ جۇرگەن فين ەلىنىڭ جوعارى لاۋازىمدى جانە قاتارداعى قىزمەتكەرىن قايسىسى كىم ەكەنىن ءبىر-ءبىرىنەن اجىراتۋ وڭايعا تۇسپەدى. قىلمىستىڭ, الداۋ-ارباۋدىڭ, الاياقتىقتىڭ جوق بولۋى ادامداردىڭ, راسىندا, ادالدىقتىڭ شىڭىنا شىعۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزعان. بايقاۋسىزدا اقشاعا نىعىزدالعان ءاميانىڭىز ءتۇسىپ قالعان جاعدايدا ىزدەسەڭىز, سول كۇيىندە مۇرتى بۇزىلماي تابىلاتىندىعىنا كەپىلدىك بەرەمىز دەيدى. سوندا ءالى دە كەيبىر ەلدە بەرسەڭ قولىڭنان, بەرمەسەڭ جولىڭنان دەيتىن ادەت قالماي تۇرعاندا مۇندا ءتىپتى ابايسىزدا بىرەۋدىڭ ۇمىتىپ, نە جوعالتىپ العان باعالى دۇنيەسىن الىپ كەتۋ دە جوق.
مىنە, مۇنىڭ ءبارى فينليانديانىڭ كوپتەگەن سالادا, اسىرەسە, ءبىلىم بەرۋدىڭ كوشباسىندا تۇرعاندىعىن ءبىلدىرەدى. ونىڭ ءبارى – جاڭاشا ويلاۋ, ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ءتيىمدىلىگىنە قول جەتكىزۋ سەكىلدى كوپتەگەن عىلىمي باعىتتاردىڭ ناتيجەسى. ەلباسى ەكى ەلدىڭ ەكونوميكاسى ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ وتىراتىنىن ايتقان بولاتىن. دەمەك, بىزگە ءسۋوميدىڭ يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق تاجىريبەسىنىڭ وتە قاجەتتىلىگى سەكىلدى قازاقستاننىڭ قۋاتتى رەسۋرستىق بازاسى فينليانديانى قىزىقتىراتىنى دا انىق.
ەندەشە, فيندەردە قالىپتاسقان جۇيە – مەملەكەت پەن كاسىپكەرلىكتىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسى, عالىمدار مەن ىسكەرلىك ورتانىڭ ىنتىماقتاستىعى, تەحنولوگيالىق پاركتەر مەن كلاستەردىڭ قىزمەتتەرى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆ ساپار قورىتىندىسىندا العان تاجىريبەنى باياندى ەتۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكىمەت كەرەكتى سالادا ءتيىستى ناتيجە شىعارۋى قاجەتتىگىن ايتىپ ءوتتى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.