ءا.مامبەتوۆ تەاترىنىڭ قورجىنىنا تاعى ءبىر قويىلىم قوسىلدى. سپەكتاكل اقبەرەن ەلگەزەكتىڭ «بولماعان بالالىق شاق» كىتابىنىڭ نەگىزىندە ساحنالاندى. كىتاپ 2018 جىلى جارىق كورىپ, وقىلىمدى تۋىندىعا اينالعان بولاتىن. ال بۇگىندە جازۋعا جان ءبىتىپ, تەاتر تورىندە كورەرمەنگە ۇسىنىلىپ جاتىر. قويىلىم رەجيسسەرى − ءالي بيداحمەت.
ادامدار بالا كەزىن ساعىنادى عوي. ال بالالىق شاق بولماسا شە؟ ونى ەسكە الۋ – ازاپ. اۋىر تاعدىردى باسىنان كەشپەسە دە قويىلىمدا كوزىنە جاس الماعان كورەرمەن بولمادى. «جىلاۋ دەگەن – جۇرەكتىڭ جۇمسارۋى», دەدى اۆتور. راسىندا, ادامعا مەيىرىمنىڭ قانشالىقتى قاجەت ەكەنىن تۇسىندىرەتىن شىعارما كاسىبي اكتەرلەردىڭ شەبەرلىگى ارقاسىندا كورەرمەننىڭ جۇرەگىنە جەتتى.
الەمدى مەيىرىم عانا قۇتقارادى. تۇپتەپ كەلگەندە ءبارىمىزدىڭ ىشىمىزدە كىشكەنتاي بالا بار. سول بالانىڭ باسىنان سيپاپ, باۋىرىنا تارتسا, ادام ءۇشىن سول دا باقىت. ال جەتىمدىك كورگەن بالانىڭ جانى ودان دا نازىك. جازۋشى جان دەرتى – «بولماعان بالالىق شاعىن» جازعاندا, وقىرمانعا جەتكىزگىسى كەلگەنى وسى.
پرەمەراعا قاتىسقان شىعارما اۆتورى پىكىر ءبىلدىرىپ, وي ءبولىستى.
«بۇل شىعارمانى ەكى تەاتر ساحنالادى. الماتىدا تيۋز, استانادا ءازىربايجان مامبەتوۆ تەاترى قويىپ جاتىر. ەكەۋىندە قويىلىم ەكى ءتۇرلى. ەكى ءتۇرلى رەجيسسەردىڭ كوزقاراسى. قالاي بولعاندا دا وڭاي ەمەس. جانىمىزدا وتىرعان كورەرمەن جىلاپ وتىرادى. ونىڭ ءوزى مىڭ ەسە اۋىر اسەر ەتەدى», دەدى اقبەرەن ەلگەزەك.
سونداي-اق اۆتور رەجيسسەردىڭ شەشىمىنە ارالاسپاعانىن ايتتى.
«بۇل رەجيسسەردىڭ ءوزىنىڭ كوزقاراسى. و, باستا شىعارماشىلىق ەركىندىك بەرگەننەن كەيىن مىنانى قايتادان تۇزەت, مىنانى بىلاي ىستە دەگەن جوقپىن, بىراق ءوزىمىنىڭ كەيبىر ويلارىمدى ايتتىم», دەدى ول.
«بولماعان بالالىق شاق» شىعارماسى اقبەرەن ەلگەزەكتىڭ العاشقى پروزاسى. دەگەنمەن, اۆتور بۇل تۋىندىسىن پروزانىڭ بارلىق تالابىنا كەلە قويمايدى دەدى. ونى جازۋداعى ماقساتى ىشكى جان دۇنيەسىندەگى قوردالانعان كۇيزەلىسىن شىعارۋ بولعان. شىعارما جازىلعاننان كەيىن 12 جىلدان سوڭ جارىق كورگەن. اقبەرەن ەلگەزەك جازعانى كىتاپ بولادى, وقىرمان ىزدەپ وقيدى, ساحنالانادى دەپ ويلاماعان دا. ال قازىر كينو تۇسىرۋگە دە ۇسىنىستار تۇسكەن.
«العاشقى نۇسقاسى ينتەرنەتتە تارالىپ كەتتى. جەتىم بالالارعا قالاي كومەكتەسەمىن دەپ ويلاپ جۇرەتىنمىن. جۇبايىم كىتاپ شىعارىپ, ساتىلعان قارجىنىڭ جارتىسىن بەرۋگە كەڭەس بەردى. قازىرگى كەزدە كىتاپتان تۇسكەن قارجىنى جيناقتاپ جارتىسىن جەتىم بالالارعا جاريا ەمەس تۇردە بەرىپ ءجۇرمىن», دەدى اۆتور.
اقبەرەن ەلگەزەكتىڭ ايتۋىنشا, كىتاپتىڭ ەكى ماقساتى بار.
«كىتاپتىڭ باسىندا بۇنى جازۋدا ەكى ماقسات قويىلعان دەپ جازدىم. ءبىرىنشى مەن سياقتى جەتىم بالالار وقىسا, بولاشاقتا ۇلكەن ازامات بولىپ, تاعدىرى ءوز قولىندا بولادى. جارقىن, شۋاقتى كۇندەر الدا ەكەنىن ءبىلىپ, جىگەرلەنسىن دەپ جازدىم. ەكىنشى, جەتىم بالالاردى اسىراپ وتىرعان ۇلكەندەرگە ارناپ جازدىم. جەتىم بالانىڭ جان جۇرەگىندە نە بولىپ جاتىر, ونىڭ ىشكى جان دۇنيەسىن ءتۇسىنسىن, ول وتە نازىك بولاتىنىن ءبىلسىن, سوسىن ماڭدايىنان سيپاپ مەيىرىم كورسەتسىن دەپ جازدىم. شىعارما ءوز ميسسياسىن ورىنداپ جاتىر. مەن وتە كوپ حات الامىن. ءسىزدىڭ شىعارماڭىزدى وقىدىق. «مەن اكە-شەشەمنىڭ قادىرىن ءتۇسىندىم», «بالالىق شاعىمنىڭ باقىتتى وتكەنىنە قۇدايعا تاۋبە» دەپ ايتىپ جاتقاندار بار. ياعني بارلىق كاتەگورياعا اسەر ەتىپ جاتىر. مىسالى جالعىز باستى ايەلدەر بار. ونىڭ تاعدىرى مەنىڭ انام ارقىلى كورسەتىلگەن. بىرەۋ بىرەۋگە وگەي اكە شىعار. ول دا قانداي بولۋ كەرەك ەكەنىن ءتۇسىنىپ جاتىر. ال مارجاننىڭ پەرسوناجى باۋىرمال بولۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىندىرەدى. ويلاپ قاراسام, شىعارماداعى ءاربىر كەيىپكەر ءوزىنىڭ پروتوتيپىنە وي سالادى. ءتىپتى, قازىر بۇل مەنىڭ شىعارمام ەمەس سياقتى», دەدى جازۋشى.
اقىن الداعى ۋاقىتتا دا كىتاپ جازۋ جوسپارى بار ەكەنىن ايتتى.
جازۋشىنىڭ جان سىرى بەي-جاي قالدىرماعاندىقتان رەجيسسەر وسى شىعارمانى ساحنالاۋعا بەل بۋعان. قويىلىم رەجيسسەردىڭ ويىندا بىرنەشە جىل ءپىسىپ جەتىلگەن. سودان كەيىن عانا ءبىر جارىم اي دايىندىق جاساپ, كورەرمەنگە ۇسىنىپ وتىر.
ال رەجيسسەر باستى ءرولدى الىپ شىعاتىن اكتەرلەردى تاڭداعاندا سىرتقى كەسكىن-كەلبەتىنە ءمان بەرگەن.
«اقبەرەن اعادان بالا كەزدەگى سۋرەتىن سۇراپ الدىم. سودان كەيىن سارىلىعى بويىنشا سول كىسىگە ۇقسايتىن قازبەك دەگەن تەاترىمىزدىڭ اكتەرى بار سول جىگىتتى رولگە بەكىتتىك جانە كەيىپكەردىڭ ۇلكەن كەزىنە ءىلياس مۇراتبەك تاڭدالدى. ەكەۋى دە سارى. ەڭ باستى كريتەري نەگىزى سول سىرت كەلبەتى بولدى. ەكەۋى دە كاسىبي اكتەر. ەكەۋىنىڭ دە تاعدىرى سومداعان كەيىپكەرىنە ۇقساس ەمەس. سوندىقتان اكتەرلاردىڭ شەبەرلىگى مەن تەحنيكاسى ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى كەرەك. اكتەر دەگەن سول عوي. وبراز شىنايى شىعۋ ءۇشىن كەيىپكەرمەن تاعدىرلاس ادام تابا المايمىز عوي. سوندىقتان اكتەردىڭ كاسىبيلىگى ماڭىزدى. ءارى ەڭبەكقورلىعىنا دا ءمان بەرەمىن», دەدى ءالي بيداحمەت.
بۇل قويىلىم رەجيسسەردىڭ ءتورتىنشى تۋىندىسى. بىراق اۋقىمى مەن ىزدەنىس, دايىندىق جاعىنان ەڭ ۇلكەن جۇمىس وسى «بولماعان بالالىق شاق» ەكەن.
«بۇل قويىلىم ەشقانداي دا فەستيۆالدىك دۇنيە ەمەس. ەڭ باستىسى حالىقتىڭ جۇرەگىنە جەتەتىن تۋىندى, جۇرەككە جەتكىزۋىمىز كەرەك دەگەن پريتسيپپەن جۇمىس ىستەدىك», دەدى ول.
رەجيسسەر ەندى-ەندى قادام جاساپ جاتقاندىقتان بارلىق سىندى جاقسى قابىلدايتىنىن, سىندى قابىلداماسا, ەشقاشان ەشكىم وسپەيتىنىن ايتتى.
قويىلىمنىڭ ءساتتى شىعۋى تاڭدالعان اكتەرعا تىكەلەي بايلانىستى. جازۋشىنىڭ جان دۇنيەسىن اشىپ, ساحنادا سومداۋ ەڭ ماڭىزدى جۇمىس. وسى سپەكتكالدە اكتەر قازبەك امانجول باستى ءرولدى الىپ شىقتى.
«نەگىزى باستى رولگە ەڭ ءبىرىنشى سىرت كەلبەتىم ۇقساعاندىقتان بەكىتىلدىم. مەن وينايتىن كەيىپكەر كىشكەنتاي بالا. بۇعان دەيىن دە تەاتر رەپەرتۋارىنداعى قويىلىمداردا كىشكەنتاي بالانىڭ وبرازىن سومداعام. بىراق ولاردا بۇنداي پسيحولوگيالىق قيىنشىلىق بولماعان. سول جاعىنان ماعان كۇردەلىرەك بولدى. ءارى قۇداي ساقتاسىن بۇل كەيىپكەردىڭ مەنىڭ ومىرىمە ۇقساستىعى جوق. بالانىڭ تاعدىرى وتە اۋىر. ال قانشالىقتى الىپ شىعا العانىمدى ايتا المايمىن. مەنىڭ كەيىپكەرىمنىڭ قيالى مەن ويى ۇشقىر. ەندى مەن ول بالانىڭ تاعدىرىن باسىمنان وتكەرمەگەننەن كەيىن كاسىبي تۇرعىدا سومداۋعا تىرىستىم. بىراق كەيىپكەرىممەن ءبىر ۇقساستىعىم بار دەپ ايتسام بولادى. اۆتور اقىن عوي. ونىڭ تاعدىرىن سەزىنبەسەم دە, جانىن تۇسىنەتىن سياقتىمىن. ويتكەنى مەن دە جازۋعا قۇمارمىن», دەدى اكتەر قازبەك امانجول.