ۇشاق پەن كەمە جاساعان

بالالار مۇندا ۇشاقتار مەن سۋ كەمەلەرىنىڭ, اسكەري تەح­ني­كالاردىڭ, اۆتوكولىكتەردىڭ, ەلەك­ترونيكانىڭ ءتۇرلى ۇلگىلە­رىن جاساپ, روبوتتەحنيكامەن شۇ­­­عىلدانادى. وبلىس ورتالى­عىن­داعى ورتا مەكتەپتەردەن بۇ­گىندە 500-دەن استام بالا تۇ­راق­تى بارىپ ءجۇر. ەر بالالار ءوز قولدارىمەن ۇشاقتار مەن اس­كەري تەحنيكالاردىڭ ءتۇر-ءتۇرىن جا­ساپ, ولاردىڭ كەيبىرىن اۋەدە ۇشىرۋعا بەيىمدەيدى. ساۋلەت ونە­رىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ, كادىمگى كارتون مەن قاعازدان ءتۇرلى تەحنيكالاردىڭ ۇلگىسىن پىشەدى. ال قىزدار كوبىنە بيسەر توقىپ, كادەسىيلار, اشەكەي بۇيىمدارىن جانە جۇمساق ويىنشىقتاردى دا­يىن­دايدى. مۇنداعى 21 ۇيىرمەدەن بالالار ءۇزىلىپ كورگەن ەمەس. قىس­قاسى, تەحنيكالىق مەكتەپ جاس­وسپىرىمدەرگە سۇيىكتى ىسپەن كەڭىنەن شۇعىلدانۋعا, تەحنيكالىق جانە قول­دانبالى ونەردىڭ ۇڭعىل-شۇڭ­عىلىن ەرتە باستان يگەرۋگە مۇم­كىندىك بەرىپ كەلەدى.

مەكتەپ ديرەكتورى الەك­ساندر زوزۋليانىڭ ايتۋىنشا, تەح­­­­نيكالىق جانە كوركەم-قول­دان­بالى شىعارماشىلىققا ءۇيىر بالالاردىڭ سانى جىل ساناپ ءوسىپ كەلەدى.

– جارتى عاسىردان استام ۋا­قىت ىشىندە بىرنەشە مىڭ وقۋشى تەحنيكالىق شىعار­ما­شى­لىقتارىن وسى جەردە جە­تىل­دىرىپ, كوبى مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ تەح­نيكالىق ماماندىقتاردى تاڭ­­دايتىنىن بايقاپ ءجۇرمىز. اۆيا­مودەلدەۋ ۇيىرمەسىندە ۇشۋ اپپاراتتارىنىڭ ونداعان بىرەگەي ۇلگىسى بار. ولار­دىڭ كەيبىرى كا­دىمگىدەي كوككە كوتەرىلىپ, ۇشا­دى. بالالاردى كوبىنە اسكەري تەح­نيكالار قىزىقتىرادى. ءتۇر­لى بروندى تەحنيكالار مەن تان­كىلەردىڭ ۇلگىلەرىن دايىنداپ, كور­مەلەرگە قاتىسامىز. مۇندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا قولدانىستا بولعان «يس» ۇشاعىنىڭ سيرەك كەزدەسەتىن ءتۇرىن, نەمىس ۇشاقتارىنىڭ كو­شىرمەسىن كورە الاسىزدار. سۋ كە­مەلەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرى بار. وسىنىڭ بارلىعى – شاكىرتتەرىمىزدىڭ شى­عارماشىلىعىنان تۋعان دۇنيەلەر. ءبىز تەك باعىت بەرىپ وتىرامىز, قال­­عانىن وزدەرى جاسايدى, – دەپ ءتۇسىندىردى مەكتەپتە ۇزاق جىلدان بەرى ەڭبەك ەتەتىن ا.زوزۋليا.

ءبىر قىزىعى, جازعى دەمالىستا جانە توقسان ارالىق دەمالىس مەز­گىلدەرىندە كەلۋشى بالالار ءتىپتى جيى­لەپ كەتەتىن كورىنەدى. جىل بويى قىزمەت كورسەتەتىندىكتەن, بالالار بوس ۋاقىتىن وسىندا وت­كىزۋگە بەيىم. كەيبىر اتا-انالار بالالارىن گادجەت پەن كومپيۋتەردەن اجىراتۋ ءۇشىن وسىندا جەتەكتەپ كەلەدى ەكەن. وقۋشىلار ونلاين ويىنداردان كورگەن تەح­ني­كالىق ۇلگىلەردى پىشىندەۋگە قۇ­مارتىپ تۇرادى. بۇل تۇرعىدا رو­­بوتتەحنيكا ۇيىرمەسىنىڭ ما­ڭى­زى زور. جاڭادان روبوتتار مەن ماشينالاردىڭ ۇلگىلەرىن قۇ­­راستىرۋ, ولارعا باعدارلاما جازۋ اقپاراتتىق تەحنولوگيادان از-ماز حابارى بار بالالار ءۇشىن وتە قىزىقتى دەيدى مۇنداعى ۇستازدار. روبوتتەحنيكا ۇيىرمەسى 6 جاستان باستاپ قابىلدايدى. وقىتۋشى رومان لادين جاس بو­يىن­شا شەكتەۋ­لەر جوق ەكەنىن ايتتى. «16 جاسقا تولعان بوزبالالار دا ۇيرەنىپ ءجۇر. وقۋشىلاردى جاس مولشەرى بويىنشا توپتارعا بولمەيمىز, ولارعا دەڭگەيىنە قاراي تاپسىرمالاردى ءبولىپ بەرەمىز. ءتىپتى بالالاردىڭ ادەتتەگى مەك­تەپ­تەگى ساباقتارىن ەسكەرىپ, كەس­تەنى ىڭعايلى ەتىپ قۇرۋعا تىرىسامىز. وقۋشىلار اپ­تانىڭ جەتى كۇنىندە دە كەلە بەرەدى», دەيدى ول.

نەگىزى پاۆلودارلىق تەحني­كالىق مەكتەپتى ەلىمىز بويىنشا بىرەگەي دەپ اتاۋعا تۇرار­لىق. سەبەبى ونداعى كەي­بىر ۇيىر­مە­­لەر­­دىڭ رەس­­پۋب­لي­ك­ادا بالاماسى جوق. ما­سەلەن, اس­كەري تەحني­كا ۇيىر­مەسىن الايىق. اس­كەري تەح­نيكالاردىڭ ۇلگىلەرىن قۇ­راستىرۋ, جاڭا تۇرلەرىن جەتىل­دىرۋ وقۋشىلاردى ۇنەمى شىعار­ماشىلىق ىزدەنىسكە جەتەلەيدى. بۇل ۇيىرمەگە تەك ۇلدار عانا ەمەس, قىز بالالار دا اۋەس. بۇگىندە اس­كەري تەحنيكا ۇيىرمەسىنە 60-تاي بالا تۇراقتى قاتىسادى ەكەن. وقۋشىلار ءتۇرلى اسپاپتارمەن جانە مەتالمەن جۇمىس ىستەۋدى ۇي­رەنەدى. كوپتەگەن بالالار قول­دارىنا قالايىمەن دانەكەرلەۋ اسپابىن العاش رەت الىپ, مەتالل قيىندىلارىنان قيالى جەتكەن بۇيىمداردى قۇراستىرادى.

ال اۆيامودەلدەۋ ۇيىرمەسىنە سوناۋ 1981 جىلدان بەرى سەرگەي سوتس جەتەكشىلىك ەتىپ كەلەدى. ول اۆيا­مودەلدەۋ سپورتى بو­يىنشا ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق تورەشىسى, سپورت شەبەرى. مۇندا وقۋشىلاردى تەك 4-سىنىپتان باس­تاپ قا­بىل­دايتىنىن جەتكىزدى. سەبەبى بالا­نىڭ زەيىنى تولىسىپ, دەنەسىنىڭ في­زيكالىق تۇرعىدان دامۋى وسى كەزەڭدە جوعارى بولادى ەكەن. «مەكتەپتە ۇي­­رەتپەيتىن ما­­شىق­تاردى سى­ڭى­­رەمىز. قازىرگى كۇ­نى ور­تا مەك­تەپتەردەگى تەحنولوگيا ساباعىندا نە ۇي­رە­تە­تىنى بىزگە جۇمباق. وكىنىشكە قا­راي, ءبىزدىڭ ۇيىمنىڭ بوساعاسىن اتتايتىن بالالاردىڭ اراسىندا كادىمگى سىزعىشتىڭ ءوزىن دۇرىس پايدالانا المايتىندار كەزدەسەدى. ون­داي جەتكىنشەكتەر ءۇشىن كۇر­دەلى قۇرالدارمەن جۇمىس ىستەۋ بىرتىندەپ ۇيرەتىلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى.

جاقىندا ۇستازدىڭ شاكىرتتەرى اۆيامودەلدەۋ سپورتى بويىنشا وتكەن ەل چەمپيوناتىندا ەكىنشى ورىننان كورىندى. بۇل جارىسقا وز­بەكستان, قىرعىزستان جانە رە­سەي مەملەكەتتەرىنەن دا جاس كونسترۋكتورلار قاتىسقان.

ا.زوزۋليا مەكتەپتى ءتامام­دايتىن بالالاردىڭ كوبى ينجە­نەرلىك-كونسترۋكتورلىق ءبىلىم نەگىزدەرىن مەڭگەرىپ شىعاتىنىن جەتكىزدى. تەحنيكا سالاسىندا بەل­­گىلى ءبىلىم يگەرگەن مۇنداي وقۋ­­شىلار كەيىن ينستيتۋتقا تۇس­كەندە, وندىرىستە جۇمىس ىستە­گەن­دە وزدەرىنىڭ بيىك دەڭگەيلەرىن دا­­لەلدەيدى. ۇيىرمەنى ءبىتىرىپ شىق­­قان بالالاردىڭ مەكتەپتەن سوڭ ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق مامان­دىقتاردى تاڭدايتىنى دا سودان.

پاۆلودار