الەمگە ايگىلى بولعان اۋليەشوقى – قاسيەتتى ءحانتاڭىرى مەن بىرىمەن-ءبىرى جالعاسىپ جاتاتىن تيان-شان تاۋلارى سىلەمدەرىنىڭ ەتەگىندەگى نارىنقول ءوڭىرى تاۋعا تارتقان تالانتتار مەكەنى ەكەنى ەلىمىزگە ەجەلدەن ءمالىم. سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى الۋان تالانت يەلەرىنىڭ اتتارىن تىزبەلەپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. ولاردىڭ قاتارى جىل وتكەن سايىن جاڭا ەسىمدەرمەن تولىعىپ, جاڭارۋ جولىنداعى جاسامپاز ەلىمىزدىڭ قۇندىلىقتارىن بايىتا تۇسۋگە بارىنشا اتسالىسىپ كەلە جاتقانى ۇلكەن قۋانىش.
سونداي تالعامى بيىك تالانتتاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى دەپ حالىق قاستەرلەپ جۇرگەن تانىمال سازگەر بەيبىت دالدەنباي دەپ تولىق ايتۋعا بولادى. وسى جەردە ونىڭ ءومىر جولىنىڭ دەرەكتەرى مەن دايەكتەرىن شولىپ وتكەن دە ارتىق ەمەس سياقتى. بەيبىت – ءبىتىمى مەن بولمىسى بولەكشە جان. ول 1973 جىلى اكادەميك احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ كلارنەت اسپابى مەن كومپوزيتسيا ءبولىمىن ءبىتىرىپ شىعادى. وسى جەردە ونىڭ مۋزىكا الەمىنە دەگەن قۇلشىنىسى مەن ۇمتىلىسى ۇشتالا تۇسەدى.
بۇدان كەيىن قۇرمانعازى اتىنداعى الماتى ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ كومپوزيتسيا ءبولىمىن ءتامامدايدى. ايرىقشا اتاپ ايتار ءبىر جايت, وسى جەردە بەيبىت عۇلاما سازگەر احمەت جۇبانوۆتىڭ تۋعان قىزى, بىلگىر دە بىلىكتى مامان, پروفەسسور عازيزا جۇبانوۆادان ءدارىس الادى. سوندىقتان بولار, ونى ارىپتەستەرى مەن زامانداستارى اتىن اتاماي «جۇبانوۆانىڭ شاكىرتى», دەپ اتاپ كەتكەن. بەيبىتكە بۇل ماقتانىش بولۋمەن بىرگە, زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەپ كەلەدى.
سازگەرلىك ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, شەبەرلىگىن شىڭداۋ ءۇشىن ماسكەۋدىڭ پ.چايكوۆسكي اتىنداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنا ءتۇسىپ, ايگىلى پروفەسسور ا.س.لەماننىڭ اسسيستەنت-ىزدەنۋشىسى رەتىندە اۋىزعا ىلىنەدى. اتالمىش وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن ارالارى اجىراماعان ارداقتى ۇستازى عازيزا جۇبانوۆانىڭ اسپيرانتى اتانادى. بۇل بەيبىتتىڭ ابدەن ماماندانىپ, مۋزىكا الەمىنە ەركىندەپ ەنگەن كەزى بولاتىن. سونىڭ ارقاسىندا الماتى كونسەرۆاتورياسىنىڭ فولكلورلىق زەرتحاناسىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ مۋزىكالىق رەپەرتۋار ءبولىمىنىڭ باس رەداكتورى بولىپ ىستەيدى. سوڭعى ءتورت جىلدان بەرى قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتوريانىڭ سازگەرلىك ءبولىمى مەن كومپوزيتسيا جانە ارت-مەنەدجمەنت كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسىڭىرگەن قايراتكەرى, قازاقستان كومپوزيتورلار وداعى باسقارماسىنىڭ القا مۇشەسى, الماتى وبلىسىنداعى رايىمبەك اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى بەيبىت دالدەنبايدىڭ شىعارماشىلىق جەتىستىكتەرى دە جەمىستى. ول ءار جىلدارى ءوتىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق جانە وتاندىق كونكۋرستار مەن فەستيۆالداردان جۇلدەسىز قالعان جەرى جوق. قاشان بولسىن قابىلەتتى قارىمىنىڭ مىقتى ەكەنىن دالەلدەپ كەلەدى. بۇل ونىڭ تالانت تاعىلىمىنىڭ دالەلى. «جىگەر» فەستيۆالىندە, «مىڭ بالا» پاتريوتتىق اندەر بايقاۋىندا, گران-پريگە قول جەتكىزسە «جاڭا عاسىردا – جاڭا ءان» بايقاۋلارىندا مەرەيى ۇستەم بولدى. سول سياقتى «استانا-بايتەرەك» كونكۋرسىندا «ماحاببات پەرىشتەسى» بالەتى, «ەڭ ۇزدىك بالەتتىك شىعارما» نوميناتسياسى بويىنشا لاۋرەات اتاندى. سونداي-اق, «كۆارتا-كۆينتا» تۋىندىسى «شاعىن كولەمدى اسپاپتىق شىعارمالار» نوميناتسياسى بويىنشا ءبىرىنشى دارەجەلى ديپلومعا يە بولدى. بەيبىت شىعارمالارى تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە تانىمال. ۇجىمدار مەن بەلگىلى انشىلەر ورىنداپ ءجۇر.
بەيبىت دالدەنبايدىڭ «ماحاببات پەرىشتەسى», سول سەكىلدى «ەر توستىك» بالەتتەرى, «وتتى جەر», «قاھارماندىق ناقىشتارى», «ۋاقىت جاڭعىرىعى» سيمفونيالىق پوەمالارى جۇرتقا كەڭىنەن تانىلعان تۋىندىلار. سونىمەن بىرگە ۇلت اسپاپتىق وركەسترگە ارناعان «زامانا», «ۇمبەتالى», «ءومىر جىرى», «سەرپىن», «كوكويناق», «كونتسەرتتىك پەسا», «كۇي تولعاۋى» ءجيى ورىندالىپ ءجۇر. ال, حور مەن سيمفونيالىق وركەسترگە جازىلعان «ەل باقىتى», «اباي جىرى», «دوستىق ۇرانى», «ارداگەرلەر», «ايتىس» تا حالىقتىڭ جۇرەگىنە بەكەم ۇيالاپ قالعان شىعارمالار دەسەك بولادى.
ونىڭ بۇدان باسقا 30-عا جۋىق كوركەم سۋرەتتى انيماتسيالىق فيلمدەر مەن مۋزىكالىق جانە درامالىق سپەكتاكلدەرگە جازعان مۋزىكالارى, 80-نەن استام ليريكالىق جانە بالالارعا ارناعان كوپتەگەن اندەرى حالىقتىڭ جادىندا جاتتالىپ قالدى. جەكە داۋىس پەن فورتەپياناعا وڭدەلىپ جازىلعان حالىق اندەرى دە وزىنشە ءبىر الەم. بۇل ونىڭ شىنايى شىعارماشىلىعىنىڭ ارقاسىندا ەركىن يگەرگەن ەلەۋلى تابىستارى. وسى ارقىلى ونىڭ ابىرويى مەن بەدەلى جوعارى.
بەيبىتتىڭ ونەر اسپانىندا ەركىن قانات قاعىپ قالىقتاۋىنا اتا-اناسىنىڭ ايتارلىقتاي ىقپالى تيگەنىن كوزىمىزبەن كورگەن ەدىك. اكەسى ءابىل دالدەنباەۆ ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, ءومىرىن ۇرپاق تاربيەسىنە ارناعان ۇلاعاتتى ۇستاز, قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى بولاتىن. شەشەسى ماريام ايتىلەنوۆا كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدەگى ەڭ جوعارى ماراپات سانالاتىن لەنين وردەنىن العان مۇعالىم, «ارداقتى انا» التىن القا بەلگىسىنىڭ يەگەرى ەدى.
جاقىندا نارىنقول اۋىلىندا جانعا جايلى جاعىمدى جاڭالىق بولدى. وسىنداعى بەتكە ۇستار «قارلىعاش» بالالار باقشاسى بەيبىت دالدەنبايدى «تۋعان جەر – التىن بەسىك» اتتى تاقىرىپتا وتەتىن كەزدەسۋگە شاقىرىپتى. وزىندىك قولتاڭباسىمەن حالىقتىڭ سۇيىكتى سازگەرىنە اينالعان بەيبىت ۇلكەن ۇجىمنىڭ بۇل ۇسىنىسىن قۋانا قۇپ الىپتى. كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەرگە بەيبىت جان-جاقتى جاقسى دايىندىعىمەن كەلىپتى. ونىڭ بالبوبەكتەرگە اكەلگەن شىعارماشىلىق بازارلىعى مول بولىپ شىقتى. سازگەر, ەڭ الدىمەن, بالدىرعاندارعا اكەلگەن اندەر جيناقتارىن, مۋزىكالىق اسپاپتارىن, تاعى باسقا كوپتەگەن سىي-سياپاتتارىن ۇلەستىرىپ, دامگە تولى داستارقانىن دا جايدى.
بالاباقشا بۇلدىرشىندەرى دە اعالارىنا جاقسى تارتۋ ازىرلەپتى. ولار بەلگىلى اقىنداردىڭ ولەڭدەرىنەن وتان, تۋعان جەر, وزگە دە تاقىرىپتاردى قامتىعان ادەبي-مۋزىكالىق مونتاجدارىن ورىندادى. «بالبوبەك» توبى اقىن يسرايىل ساپاربايدىڭ سوزىنە جازىلعان «پاراۆوز», «اينالايىن» توبى اقىن جاراسقان ابدىراشەۆتىڭ ءسوزىنە جازىلعان «شار» ءانىن, «شۇعىلا» توبى «كويلەگىن-اي, ءساۋلەنىڭ», «مىسىق», «بالدىرعان» توبى ايىمگۇل مەڭجانوۆانىڭ سوزىنە جازىلعان «قايسى ەكەن؟», «قانداي اسپاپ؟», باسقا دا كوپتەگەن اندەرىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىندادى.
كوپشىلىكتىڭ الدىندا ىركىلمەي ونەرلەرىن كورسەتكەن جانەركە, جاسمين, سىمبات ۋالىباەۆالار, ايقىن تۇرسىن, نايزانۇر, اقنيەت ءابدىراحمان, ەگىزدەر مادينا, سابينا كەنجەەۆالار, باتىر سايات ۇلى سياقتى ءبۇلدىرشىندەردىڭ تالاپتارى تاۋداي ەكەن. ولاردىڭ ايتقان اندەرى مەن بيلەرى, تاقپاقتارى بۇلاردىڭ كەلەشەگىنەن كوپ ءۇمىت كۇتتىرەدى. سول سياقتى بالاباقشا قىزمەتكەرلەرى: گۇلجامال قارابالينا, ءتاربيەشىلەر جانگۇل كەنجەەۆا, گۇلنازيرا تۇرديەۆا, اراي راحىمباەۆا, ءداميرا مۇقانوۆا, گاۋھار بورانباەۆا, ينديرا جاپپاسوۆا, ينديرا بايقانوۆا, ەلۆيرا ەرمەكوۆالاردىڭ بەلسەندىلىكتەرى كورەرمەندەردىڭ كوڭىلىنەن شىقتى.
قانات تاكەباەۆ, جۋرناليست.
الماتى وبلىسى,
رايىمبەك اۋدانى,
نارىنقول اۋىلى.
سۋرەتتە: كەزدەسۋدەن كورىنىس.