ەس بىلگەن شاقتان جەڭىس كۇنى جاقىنداعاندا ۇلكەندەردىڭ «ەلگە جەتە الماي قالعان قايران بوزداقتار-اي, قاي توپىراقتا قالدىڭدار ەكەن؟», دەپ قاندى سوعىس قۇرباندارىن ەسكە الىپ وتىراتىنىن ەستۋشى ەدىك. سول سۇراپىل وت جىلدار تالاي جاننىڭ ءومىرىن قيدى, تالايى ءىز-ءتۇزسىز جوعالدى. ەندى ءبىرى قول-اياعىن بەرىپ, مۇگەدەك بولىپ ەلگە ورالدى. ءبىزدىڭ بۇگىنگى اڭگىمەمىز – سوعىستا اۋىر جارالانىپ, قاسيەتتى ەكى ءسوزدىڭ ارقاسىندا تۋعان جەرگە امان جەتكەن مايدانگەر تۋرالى حيكايا.
بۇل اڭگىمەنى مەن اقمولا وبلىسىنا قاراستى تايتوبە اۋىلىنىڭ تۋماسى راۋشان حاميتقىزىنىڭ اۋزىنان ەستىگەن ەدىم. استانادان 25 شاقىرىم جەردەگى تايتوبە ەلدى مەكەنىنىڭ كۇنباتىسىندا, نۇرا وزەنىنىڭ جاعاسىندا كەزىندە القا-قاراسۋ اتتى بايمەن بايدىڭ اۋىلى قونىستانىپتى. ولار بايمەن, بايەت جانە سايەت دەگەن ءۇش اعايىندى بولعان. راۋشان حاميتقىزى دا وسى تۇقىمنان تاراعان ۇرپاق.
– اعالارىمىزدىڭ كوپشىلىگى ۇستاز ەدى. بايەت بابانىڭ نەمەرەسى حاسەن الياكپاروۆ مايداننان جەڭىل جاراقاتپەن ورالعان. العاشىندا پەتروپاۆلدا كوپ جىل ۇستاز بولىپ, كەيىن قورعالجىن اۋدانى ورتالىعىندا ۇستازدىعىن جالعاستىردى. زەينەتكە شىققان سوڭ, استاناعا كەلىپ, 80-نەن اسىپ قايتىس بولدى, – دەيدى كەيىپكەرىمىز.
ونىڭ ايتۋىنشا, بىردە وسى اعاسى پەتروپاۆلدا تۇرعاندا ءوزى قاتارلاس ءبىر مايدانگەرمەن كەزدەسىپ قالادى. ءوزىنىڭ تانكيست بولعانىن, ءبىر اۋىر شايقاستا قاتتى جارالانىپ, نەمىستەرگە تۇتقىنعا تۇسكەنىن ايتقان الگى ارداگەر مۇنىڭ اقمولادان ەكەنىن ەستىگەندە مىنا وقيعانى بايانداپ بەرىپتى:
«گەرمانيادا گوسپيتالدا جاتقاندا ەكى اياعى تىزەدەن جوعارى كەسىلىپ, ەكى قولىمەن جەر تىرەپ جۇرگەن ءابدىراحمان قازىكەنوۆ دەگەن قازاق بولدى, دەيدى ول. – ءبىزدىڭ ارميا نەمىستەردى جەڭىپ, 9 مامىردا سوعىس اياقتالدى. سول كەزدە ءوز ەلىنىڭ جارالانعان ازاماتتارىن الىپ كەتۋ ءۇشىن ەڭ العاش بولىپ تۇركيا مەملەكەتى كەلدى. 7-8 تۇرىكتىڭ دالىزدەن وتكەنىن كورگەن ءابدىراحمان پالاتانىڭ ەسىگىن اشىپ قويىپ, الگى وتكەن ادامداردىڭ جولىن توسىپ وتىرادى. جارالى جەرلەستەرىن ارالاعان سوڭ, دالىزبەن قايتىپ كەلە جاتقان ولاردىڭ الدىنان شىققان ءابدىراحمان ەكى قولىن كەۋدەسىنە قويىپ: «اسسالاۋماعالەيكۇم», دەپ سالەمدەسىپتى. ەكى اياعىنان ايىرىلىپ, جەردە دومالاپ جاتقان ادامعا جالت قاراسقان تۇرىكتەر ءوزارا ءبىر نارسە سويلەسەدى. ءسوز اراسىندا «مۇسىلمان» دەپ جاتقانىن تۇسىنە قالعان ءابدىراحمان: ء«لا ءيلاھا يللاللاھ, مۇسىلمانمىن», دەپتى. سول كەزدە ارالارىنداعى باستىعى قولىمەن يشارا جاساپ: «مىنا كىسىنى دە الىڭدار», دەپ نۇسقاۋ بەرىپتى. سول جەردە تۇرىكتەر گوسپيتال اشىپ, اۋىر جارالىلاردى ەمدەۋگە قالدىرىپ, قالعاندارىن ءوز ەلدەرىنە الىپ كەتەدى. سەن اقمولادان بولساڭ بىلەتىن شىعارسىڭ, سول قازىكەنوۆ دەگەن ازامات ەلگە جەتتى مە ەكەن؟», دەپ سۇرايدى الگى مايدانگەر.
– حاسەن اعاي ءابدىراحمان اعانىڭ ەلگە امان كەلگەنىن, اياعىنا پروتەز سالىپ جۇرگەنىن ايتىپ بەرەدى. جانە ول ەكەۋىنىڭ جاقىن تۋىس بولىپ كەلەتىنىن, سوعىستان ورالعان سوڭ دا ۇستازدىعىن جالعاستىرىپ, ۇيلەنىپ, بالالى-شاعالى بولعانىن اڭگىمەلەيدى. سوندا قىزىلجارلىق ارداگەر بۇل جاڭالىققا قاتتى قۋانىپ, كوزىنە جاس الىپتى...
«ەكى قولىمەن جەر تايانىپ جۇرگەندە, كەسكەن جەرلەرىن داكەمەن تاڭىپ, سىرتىنان قاپ كيگىزىپ قويسا دا, ەكى اياقتىڭ ورنىنان اققان قان ەدەندى جۋىپ جۇرگەن ەدى. شىركىن-اي, قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا, اجالدى ولەدى دەگەن وسى ەكەن عوي», دەپ كۇڭىرەنىپتى مايدانگەر...
– ولار ءۇش اعايىندى بولاتىن, ۇشەۋى دە سوعىسقا قاتىسادى. ۇلكەن اعاسى حاميت الياكپاروۆ مايداندا قازا تابادى. ودان كەيىنگىسى مۇحامەدراحىم (شوقان) الياكپاروۆ مايداننان وكپەسىندە سنارياد سىنىعىمەن ورالادى. ەلگە كەلگەننەن كەيىن ۇستازدىعىن تايتوبە, تالدىكول مەكتەپتەرىندە جالعاستىرىپ, 1956 جىلى قايتىس بولدى. اعايىندى ۇشەۋىنەن دە ۇرپاق بار, – دەيدى راۋشان حاميتقىزى.
سوعىس ارداگەرى ءابدىراحمان قازىكەنوۆتىڭ ەكى اياقتان ايىرىلىپ, اسا قيىن جاعدايعا ۇشىراسا دا ەلگە امان-ەسەن جەتىپ, كەيىن باقىتتى عۇمىر كەشۋىنە سەبەپشى بولعان – «اسسالاۋماعالەيكۇم» جانە ء«لا ءيلاھا يللاللاھ» دەگەن ەكى قاسيەتتى ءسوزدىڭ شاراپاتى دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز. ەگەر ول تۇرىك ازاماتتارىنا جولىعىپ قالىپ, ءوزىنىڭ مۇسىلمان ەكەندىگىن وسى سوزدەرىمەن بىلدىرمەگەندە جاعدايى قانداي بولار ەدى, كىم ءبىلسىن...