«فاست-فۋد پا, سالات پا؟». ستۋدەنتتەر نەمەن تاماقتانىپ ءجۇر؟

بۇل ىسكە جوعارىداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 52 ستۋدەنتى «قوعامعا قىزمەت ەتۋ» پانى بويىنشا تارتىلدى. جوبانىڭ دالالىق ءىس-شارالارى 2023 جىلدىڭ 10 اقپان مەن 10 ناۋرىز ارالىعىندا وتكىزىلدى.

ء«بىرىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرىنىڭ ۆولونتەر-سۇحبات الۋشى رەتىندە قاتىسۋى پايدالى بولدى. بىرىنشىدەن, ولار دالالىق زەرتتەۋلەرگە قاتىسۋ تاجىريبەسىنە يە بولسا, بۇل ستۋدەنتتەرگە كەلەشەكتە وز جوبالارىن جۇرگىزۋگە كومەكتەسەدى. ەكىنشىدەن, زەرتتەۋگە قاتىسۋ كەشەگى وقۋشىلارعا جۇردىم-باردىم تاماقتانۋدان تۋىندايتىن ماسەلەلەردى تەرەڭ ءتۇسىنىپ ءارى وزدەرىنىڭ دە زياندى ادەتتەرىن تيۋعا سەپتەسەدى», دەيدى «ازاماتتىق ساراپتاما» قق ديرەكتورى, دەنساۋلىق ۇلتتىق قاۋىمداستىعى زتب ساراپشىسى, الەۋمەتتانۋشى دانيلا بەكتۇرعانوۆ.

ساۋالناما 18-21 جاس ارالىعىنداعى جانە ودان ۇلكەن 1300 رەسپوندەنتتى قامتىسا, ونىڭ – 624 ەر, 676 – قىز بالا. دەنساۋلىققا اسەر ەتەتىن جاعىمسىز فاكتورلاردىڭ قاتارىنا تەمەكى شەگۋ, الكوگول مەن ەسىرتكىنى قولدانۋ (48%), كوپ قوزعالماۋ (39%), تەڭشەلمەگەن ازىق (39%), ارتىق سالماق (25%) جاتادى.

تاماقتانۋعا بايلانىستى زياندى ارەكەتتەردى ازايتۋدا قانداي تاسىلدەر قولايلى دەپ سۇرالعاندا, رەسپوندەنتتەردىڭ 25%-ى زياندى ونىمدەردى ساتۋعا تىيىم سالۋدى نەمەسە شەكتەۋدى ەڭ دۇمىس ءادىس رەتىندە ۇسىنعان. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 36%-ى زياندى ونىمدەردەگى زياندى كومپونەنتتەردىڭ سانىن ازايتۋ كەرەك دەسە, 20%-ى مۇنداي ونىمدەردىڭ باعاسىن كوتەرۋ كەرەك دەيدى.

ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 38%-ى ۋاقتىلى تاماقتانۋعا تىرىسقانىمەن, وعان ۋاقىت تاپپاعاندىقتان جۇرە تاماقتاناتىنىن ايتادى. كەرىسىنشە 20%-ى بەلگىلى ۋاقىتتا تاماقتانادى, نە كەرىسىنشە, ۇنەمى جولدا نەمەسە ۋاقتىلى اس-سۋىن ىشپەيدى. ال 22%-ى ۋاقىت پەن اقشانىڭ تابىلعانىنا قاراي ءساتى تۇسكەن كەزدە تاماقتاناتىندىعىن مالىمدەگەن.

بۇل زەرتتەۋدىڭ ماڭىزدى تۇسى – تولىققاندى دۇرىس تاماقتانا بىلۋدە بولعاندىقتان, رەسپوندەنتتەرگە قانداي تاعامدى ءجيى الاتىنىن كورسەتۋ سۇرالدى. زەرتتەۋ كورسەتكەندەي, 32% دۇرىس تاماقتانعاندى قالايدى, 39% تولىق نەمەسە جارتىلاي تۇسكى استى (سالات, ءبىرىنشى جانە ەكىنشى تاعام, نەمەسە سالات جانە ەكىنشى تاعام) ءجيى پايدالانادى. سونىمەن قاتار, ستۋدەنتتەردىڭ 34%-ى كوبىنەسە فاست-فۋدتى تاڭداسا, 19%-ى تەك قانا فاست-فۋد جەيدى. سونداي-اق, 29% ءتاتتى تىسكەباسارلاردى قاناعات تۇتادى.

«وسى زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسىندە الىنعان دەرەكتەر 2019 جىلعى دەرەكتەردەن ەرەكشەلەنەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. فاست-فۋدتىڭ 8%-دان 19%-عا دەيىن, ءتاتتى تىسكەباسارلاردىڭ 23%-دان 29%-عا دەيىن وسكەنى تىركەلدى, ءتاتتى گازدالعان سۋسىندار مەن ەنەرگەتيكتەردى تۇتىنۋ 5-تەن 10%-عا دەيىن كوتەرىلگەن. جەمىس شىرىندارى مەن ءشاربات ءىشۋ 2019 جىلى 20% بولسا, 2023 جىلى 30%-دى قۇرادى. ءتاتتى شاي مەن كوفە ىشەتىندەر سانى سول كۇيىندە قالدى دەسەك بولادى», دەيدى دارىگەر جانە «دەنساۋلىق ۇلتتىق قاۋىمداستىعى» زتب توراعا ورىنباسارى گينتاۋتاس-يۋوزاس كەنترا.

رەسپوندەنتتەر نەگىزگى العىشارت رەتىندە الدىمەن تاماقتىڭ ءدامىن العا تارتادى, ياعني قارنى شۇرىلداپ تۇرعان كەزدە ءتاتتى, تۇزدى نەمەسە اششىمەن جۇرەك جالعايتىندار قاتارى – 28%. الاتىن تاماعىنىڭ باعاسى ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 24%-ى ءۇشىن ماڭىزدى, 23%-ى ونىمدەردىڭ بالعىندىعىنا – قاپتاماداعى جارامدىلىق مەرزىمىنە قاراسا, تەك 15%-ى ونىمدەردىڭ قۇرامى ماڭىزدى دەپ ويلايدى.

ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ شامامەن 40%-ىندا دەنساۋلىعىنا قاتىستى كىناراتى بار ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون – تاماقتان ۋلانۋ, اسقازان-ىشەك اۋرۋلارى, تاماق اللەرگياسى سىندى سىرقاتتارى بايقالادى. بۇل رەتتە تاماقتانۋعا بايلانىستى پروبلەمالاردىڭ بار ەكەندىگىن رەسپوندەنتتەردىڭ 68%-ى مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولعانى ايعاقتايدى.

ساۋالناماعا قاتىسقان ستۋدەنتتەردىڭ 35%-ى وزدەرىن دۇرىس تاماقتانىپ ءجۇرمىز دەپ ەسەپتەسە, كەرىسىنشە 41%-ى مۇنى جوققا شىعارادى. 2019 جىلعى زەرتتەۋلەرمەن سالىستىرعاندا, وزدەرىنىڭ دۇرىس تاماقتانىپ جۇرگەندەرىنە سەنىمدىلەر سانى 47%-دان 35%-عا دەيىن تومەندەسە, سەنىمسىزدەر قاتارى سول كۇيىندە قالىپ وتىر.

الماتى