كاسiپتiك وداقتار تۋرالى
وسى زاڭ ازاماتتاردىڭ بىرلەسۋ بوستاندىعىنا, كاسىپتىك وداقتاردى قۇرۋعا, ولاردىڭ قىزمەتىنە, ولاردى قايتا ۇيىمداستىرۋعا جانە تاراتۋعا كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە تۋىندايتىن قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەيدى.1-تاراۋ. جالپى ەرەجەلەر
1-باپ. وسى زاڭدا پايدالانىلاتىن نەگىزگى ۇعىمدار وسى زاڭدا مىناداي نەگىزگى ۇعىمدار پايدالانىلادى: 1) اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى – اۋدان, قالا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جانە استانا دەڭگەيىندەگى كاسىپوداقتار بىرلەستىگى; 2) الەۋمەتتىك ارىپتەستىك – قىزمەتكەرلەر (قىزمەتكەرلەردىڭ وكىلدەرى), جۇمىس بەرۋشىلەر (جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وكىلدەرى), مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستاردىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ولاردىڭ مۇددەلەرىن كەلىسۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جۇيەسى; 3) باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى – كاسىپوداقتىڭ تىكەلەي ۇيىمداعى جانە وسى ۇيىم قىزمەتكەرلەرى بولىپ تابىلاتىن كاسىپوداق مۇشەلەرىنەن تۇراتىن قۇرىلىمدىق بولىمشەسى; 4) جەرگىلىكتى كاسىپوداق – ورتاق ەڭبەك, وندىرىستىك-كاسىپتىك مۇددەلەرمەن بايلانىستى, ءبىر نەمەسە بىرنەشە ۇيىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەرىكتى بىرلەستىگى; 5) كاسىپوداق مۇشەسى – كاسىپوداقتىڭ قۇرامىنا كىرۋگە ەرىكتى تۇردە نيەت بىلدىرگەن جانە كىرگەن ونىڭ جارعىسىن مويىندايتىن جانە ساقتايتىن, مۇشەلىك كاسىپوداق جارنالارىن تولەيتىن جەكە تۇلعا; 6) كاسiپتiك وداق (كاسىپوداق) – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ ەڭبەك, وندىرىستىك-كاسiپتiك مۇددەلەرiنiڭ ورتاقتىعى نەگiزiندە ءوز مۇشەلەرiنiڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرiن بiلدiرۋ جانە قورعاۋ ءۇشىن ەرiكتi تۇردە قۇرىلاتىن, تiركەلگەن مۇشەلiگi بار قوعامدىق بiرلەستiك; 7) كاسىپوداق ورگانى – كاسىپوداق جارعىسىنا سايكەس قۇرىلعان باسقارۋشى ورگان; 8) مۇشەلىك ۇيىم – كاسىپوداقتار, قاتىسۋشىلار رەتىندە كاسىپوداقتىڭ, وسى زاڭدا ايقىندالعان تارتىپپەن الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتىڭ ءتيىستى دەڭگەيىندە ولاردىڭ بىرلەستىكتەرىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن, ولاردىڭ جارعىلارىن مويىندايتىن جانە ساقتايتىن ولاردىڭ بىرلەستىكتەرى; 9) رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى – وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جانە استانا دەڭگەيىندەگى سالالىق كاسىپوداقتاردىڭ, اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرىنىڭ بىرلەستىگى; 10) سالالىق كاسىپوداق – ورتاق ەڭبەك, وندىرىستىك-كاسىپتىك مۇددەلەرمەن بايلانىستى قىزمەتتىڭ (ەكونوميكالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ نەمەسە كىشى تۇرلەرىنىڭ) ءبىر سالاسى جانە ونىمەن ساباقتاس سالالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ, جەرگىلىكتى كاسىپوداقتاردىڭ بىرلەستىگى. 2-باپ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسiپوداقتار تۋرالى زاڭناماسى 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپوداقتار تۋرالى زاڭناماسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا نەگiزدەلەدi جانە وسى زاڭ مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە نورماتيۆتiك قۇقىقتىق اكتiلەرiنەن تۇرادى. 2. ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتيفيكاتسيالاعان حالىقارالىق شارتتا وسى زاڭدا كوزدەلگەننەن وزگەشە قاعيدالار بەلگiلەنسە, وندا حالىقارالىق شارتتىڭ قاعيدالارى قولدانىلادى. 3-باپ. وسى زاڭنىڭ ادامداردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ءۇشىن قولدانىلۋ ەرەكشەلiكتەرi 1. وسى زاڭنىڭ ەرەجەلەرi قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىس جەردە iسساپاردا جۇرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇراتىن جانە جۇمىس iستەيتiن شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامدارعا قولدانىلادى. 2. شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامداردىڭ مۇشەلىك كاسiپوداق جارنالارىن تولەۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمەن تەڭ شارتتاردا جۇرگىزىلەدى. 4-باپ. كاسiپوداقتار قۇرۋ بوستاندىعى 1. كاسiپوداقتار ءوز مۇشەلەرiنiڭ تەڭ قۇقىلىعى نەگiزiندە قۇرىلادى. بiر سالا, ۇيىم شەڭبەرiندە قۇرىلاتىن كاسiپوداقتاردىڭ سانى شەكتەلمەيدى. 2. بارلىق كاسiپوداقتارعا تەڭ قۇقىقتىق مۇمكiندiكتەر بەرiلەدi. 3. كاسiپوداق قۇرۋعا كەدەرگi كەلتiرۋگە, ونىڭ قىزمەتiنە قارسى ءىس-قيمىل جاساۋعا, سول سياقتى ونىڭ ىستەرىنە زاڭسىز ارالاسۋعا جول بەرىلمەيدى. 5-باپ. كاسiپوداقتاردى قۇرۋ مەن ونىڭ قىزمەتى قاعيداتتارى 1. كاسiپوداقتار وندiرiستiك-سالالىق قاعيدات بويىنشا قۇرىلادى. 2. كاسiپوداقتار جارعىلاردى, قۇرىلىمدى ءوز بەتىنشە ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى, قىزمەتتىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىندايدى, كاسىپوداق ورگاندارىن قۇرادى, قىزمەتتى ۇيىمداستىرادى, جينالىستار, كونفەرەنتسيالار, سەزدەر جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالىق اكتىلەرىمەن تىيىم سالىنباعان باسقا دا ءىس-شارالار وتكىزەدى. 3. كاسىپوداقتار ءوز قىزمەتىندە بارلىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك ورگانداردان, ساياسي پارتيالاردان, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ولاردىڭ بىرلەستىكتەرىنەن تاۋەلسىز بولادى, ولاردىڭ باقىلاۋىندا بولمايدى جانە ولارعا ەسەپ بەرمەيدى. 4. كاسىپوداقتار وسى زاڭدا ايقىندالعان تارتىپپەن كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرىن قۇرا الادى. 6-باپ. كاسiپوداقتاردىڭ حالىقارالىق بايلانىستارى كاسiپوداقتار جارعىلىق ماقساتتار مەن مiندەتتەرگە سايكەس شەتەلدىك كاسiپوداقتارمەن جانە ەڭبەكشىلەردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن وزگە دە ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق جاساۋعا, سونداي-اق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلiسiمدەر جاساسۋعا قۇقىلى. 7-باپ. ازاماتتاردى كاسiپوداقتارعا مۇشە بولۋ بەلگiسi بويىنشا كەمسiتۋگە تىيىم سالۋ 1. كاسiپوداقتارعا مۇشە بولۋ ازاماتتاردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كەپiلدiك بەرiلەتiن ەڭبەك, الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق, ساياسي, جەكە قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قانداي دا بiر شەكتەۋ قويۋعا اكەپ سوقپايدى. 2. قىزمەتكەردىڭ كاسiپوداققا مۇشە بولۋ, وعان كiرۋ نەمەسە ودان شىعۋ سەبەبi بويىنشا جۇمىسقا قابىلداۋ, جۇمىستا جوعارىلاتۋ كەزىندە كەمسىتۋگە, سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىنىڭ باستاماسىمەن ەڭبەك شارتىن بۇزۋعا تىيىم سالىنادى. 3. ادامداردى كاسىپوداققا كىرۋدەن قالىس قالۋعا, ءبىر كاسىپوداقتان شىعىپ, باسقاسىنا كىرۋگە نە ءوز بەتىنشە كاسىپوداقتى تاراتۋعا قورقىتىپ نەمەسە باسقا دا قۇقىققا سىيىمسىز ارەكەتتەرمەن ماجبۇرلەپ ولارعا ىقپال جاساۋعا تىيىم سالىنادى.2-تاراۋ. كاسIپوداقتاردى قۇرۋ, قايتا
ۇيىمداستىرۋ جانە تاراتۋ
8-باپ. كاسىپوداقتى قۇرۋ 1. كاسiپوداق كەمiندە ون ادامنان تۇراتىن, وزدەرىنىڭ كاسىپتىك جانە وندىرىستىك مۇددەلەرىنىڭ ورتاقتىعىمەن بايلانىستى, جارعى بەكiتiلەتىن جانە كاسىپوداق ورگاندارى قالىپتاستىرىلاتىن قۇرىلتاي سەزiن (كونفەرەنتسيانى, جينالىستى) شاقىراتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارى توبىنىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلادى. 2. مۇشەلiككە يە بولۋ جانە ودان ايىرىلۋ شارتتارى مەن ءتارتiبi كاسiپوداقتىڭ جارعىسىندا ايقىندالادى. 3. كاسiپوداقتىڭ زاڭدى تۇلعا رەتiندەگى قۇقىق قابiلەتتىلىگى مەملەكەتتىك تiركەلگەن كەزدەن باستاپ پايدا بولادى. 9-باپ. كاسىپوداق جارعىسى 1. كاسىپوداقتىڭ جارعىسىندا: 1) كاسىپوداقتىڭ اتاۋى, ورنالاسقان جەرى, قىزمەتىنىڭ نىساناسى مەن ماقساتتارى; 2) جەكە تۇلعالاردىڭ, مۇشەلىك ۇيىمداردىڭ مۇشەلىگى, كاسىپوداققا (ونىڭ بىرلەستىگىنە) كىرۋ, ودان شىعۋ, مۇشەلىكتەن ايىرىلۋ شارتتارى مەن ءتارتىبى; 3) كاسىپوداقتىڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمى; 4) كاسىپوداق ورگاندارىن قالىپتاستىرۋ ءتارتىبى, ونىڭ قۇزىرەتى جانە وكىلەتتىكتەرىنىڭ مەرزىمدەرى; 5) كاسىپوداق ورگاندارى ەسەپتىلىگىنىڭ جانە ولاردىڭ قىزمەتىن باقىلاۋ ءتارتىبى, مەرزىمدەرى; 6) كاسىپوداقتىڭ جانە ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى, ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتىڭ جانە ءوزى مۇشەلىك ۇيىمى بولىپ تابىلاتىن كاسىپوداقتاردىڭ ورگاندارى قابىلدايتىن شەشىمدەردى ورىنداۋ مىندەتتىلىگى; 7) كاسىپوداق مۇلكىن قالىپتاستىرۋ كوزدەرى, كاسىپوداقتىڭ م ۇلىكتى باسقارۋ جونىندەگى قۇقىقتارى; 8) مۇشەلىك كاسىپوداق جارنالارىن تولەۋ جانە ولاردى ءبولۋ ءتارتىبى; 9) ءوز مۇشەلەرىنە اقشانىڭ ءتۇسۋى جانە جۇمسالۋى تۋرالى اقپارات بەرۋ ءتارتىبى; 10) كاسىپوداق جارعىسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ءتارتىبى; 11) كاسىپوداقتى قايتا ۇيىمداستىرۋ جانە تاراتۋ, كاسىپوداق تاراتىلعان جاعدايدا م ۇلىكتىڭ تاعدىرى تۋرالى شەشىم قابىلداۋ ءتارتىبى كوزدەلۋگە ءتيىس. 2. جارعىدا باسقا كاسىپوداقتارداعى مۇشەلىككە قاتىستى شەكتەۋلەر, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا قايشى كەلمەيتىن وزگە دە ەرەجەلەر كوزدەلۋى مۇمكىن. 10-باپ. كاسىپوداقتى مەملەكەتتىك تىركەۋ, قايتا ۇيىمداستىرۋ جانە تاراتۋ 1. كاسىپوداقتى مەملەكەتتiك تiركەۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ جانە فيليالدار مەن وكىلدىكتەردى ەسەپتىك تىركەۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. كاسىپوداقتى مەملەكەتتiك تiركەۋ ءۇشىن قاجەتتi قۇجاتتار تiركەۋشi ورگانعا كاسىپوداقتىڭ قۇرىلتاي سەزi (كونفەرەنتسياسى, جينالىسى) وتكiزiلگەن كۇننەن باستاپ ەكى ايدان كەشiكتiرiلمەي ۇسىنىلادى. 2. رەسپۋبليكالىق, اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرى, سالالىق جانە جەرگىلىكتى كاسىپوداقتار تiركەلگەن كۇننەن باستاپ التى اي وتكەنگە دەيىن وزدەرىن تىركەگەن ورگانعا وسى زاڭنىڭ 11-بابىنىڭ 3-تارماعىندا, 12-بابىنىڭ 3-تارماعىندا, 13-بابىنىڭ 2 جانە 3-تارماقتارىندا جانە 14-بابىنىڭ 4-تارماعىندا كوزدەلگەن تالاپتارعا سايكەس كەلۋىن راستايتىن قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرىن ۇسىنۋعا مىندەتتى. 3. وسى باپتىڭ 2-تارماعىندا كوزدەلگەن تالاپتاردى ساقتاماۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگiلەنگەن تارتiپپەن كاسىپوداقتىڭ مەملەكەتتiك تiركەلۋىنىڭ كۇشىن جويۋعا اكەپ سوعادى. 4. تىركەۋشى ورگاننىڭ شەشىمىنە سوت تارتىبىمەن شاعىم جاساۋعا بولادى. 5. كاسiپوداقتى قايتا ۇيىمداستىرۋ جانە تاراتۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى.3-تاراۋ. كاسىپوداقتاردىڭ جانە ولاردىڭ
بىرلەستىكتەرىنىڭ مارتەبەسى
11-باپ. رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى 1. رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتە قىزمەتكەرلەردىڭ, مۇشەلىك ۇيىمداردىڭ وكىلەتتى وكىلى بولىپ تابىلادى. 2. رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىن سالالىق كاسىپوداقتار كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمنىڭ وزگە ۇيىمدىق-قۇقىقتىق نىسانىندا قۇرادى. 3. رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىندە وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ جارتىسىنان استامىنىڭ اۋماعىندا مۇشەلىك ۇيىمدارى بولۋعا ءتيىس. 4. رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى كاسىپوداقتار قىزمەتىنىڭ قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرىن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋگە, كاسىپوداق مۇشەلەرىنىڭ الەۋمەتتىك, ەڭبەك قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرىندە مۇشەلىك ۇيىمداردىڭ ارەكەتتەرىن ۇيلەستىرۋگە جاردەمدەسەدى. 5. رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىنىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارى: 1) ءوزىنىڭ مۇشەلىك ۇيىمدارىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ, قورعاۋ; 2) ءوزىنىڭ مۇشەلىك ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن, ستراتەگياسىن ازىرلەۋ جانە ايقىنداۋ; 3) الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جۇيەسىن دامىتۋعا جاردەمدەسۋ; 4) رەسپۋبليكالىق جۇمىس بەرۋشىلەر بىرلەستىكتەرىمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىمەن باس كەلىسىم جاساسۋ كەزىندە الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتىڭ تاراپى بولىپ ارەكەت ەتۋ, كەلىسىم جوباسىن دايىنداۋ جانە ونى جاساسۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەرگە قاتىسۋ; 5) الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جونىندەگى رەسپۋبليكالىق ۇشجاقتى كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋ; 6) شەتەلدىك, حالىقارالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرىمەن جانە ەڭبەكشىلەردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن وزگە دە ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق جاساۋ جانە مۇشەلىك ۇيىمداردىڭ ولارمەن بايلانىستار ورناتۋىنا جاردەم كورسەتۋ; 7) جارعىلىق ماقساتتاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان وزگە دە فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ. 6. رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى ءوزىنىڭ مۇشەلىك ۇيىمدارى ءۇشىن كاسىپوداقتاردىڭ ۇلگىلىك جارعىسىن ۇسىنۋعا جانە بەكىتۋگە قۇقىلى. 12-باپ. اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى 1. اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى وڭىرلىك دەڭگەيدەگى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتە قىزمەتكەرلەردىڭ, مۇشەلىك ۇيىمداردىڭ وكىلەتتى وكىلى بولىپ تابىلادى. 2. اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىن كاسىپوداقتار مەن ولاردىڭ بىرلەستىكتەرى قۇرادى. 3. وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جانە استانا دەڭگەيىندەگى اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىنىڭ قۇرامىنا مۇشەلىك ۇيىم رەتىندە كىرەدى. اۋدان, قالا دەڭگەيىندەگى اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا جانە استانا دەڭگەيىندەگى ءتيىستى اۋماقتىق كاسىپوداقتار ءبىرلەستىگىنىڭ قۇرامىنا مۇشەلىك ۇيىم رەتىندە كىرەدى. 4. اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىنىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارى: 1) ءوزىنىڭ مۇشەلىك ۇيىمدارىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ, قورعاۋ; 2) وڭىرلىك دەڭگەيدە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جۇيەسىن دامىتۋعا جاردەمدەسۋ; 3) وڭىرلىك جۇمىس بەرۋشىلەر بىرلەستىكتەرىمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىمەن وڭىرلىك كەلىسىم جاساسۋ كەزىندە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك تاراپى بولىپ ارەكەت ەتۋ, كەلىسىم جوباسىن دايىنداۋ جانە ونى جاساسۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەرگە قاتىسۋ; 4) الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جونىندەگى وڭىرلىك ۇشجاقتى كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋ; 5) جارعىلىق ماقساتتاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان وزگە دە فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ. 13-باپ. سالالىق كاسىپوداق 1. سالالىق كاسىپوداق سالالىق دەڭگەيدەگى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتە قىزمەتكەرلەردىڭ, مۇشەلىك ۇيىمداردىڭ وكىلەتتى وكىلى بولىپ تابىلادى. 2. سالالىق كاسىپوداق سالا جانە ونىمەن ساباقتاس سالالار قىزمەتكەرلەرى نەمەسە سالا جانە ونىمەن ساباقتاس سالالار ۇيىمدارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە جارتىسىن بىرىكتىرۋگە نەمەسە ونىڭ وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ جارتىسىنان استامىنىڭ اۋماعىندا قۇرىلىمدىق بولiمشەلەرi, مۇشەلىك ۇيىمدارى بولۋعا ءتيىس. شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وبلىستار, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار جانە استانا اۋماعىنىڭ جارتىسىنان استامىندا قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى, مۇشەلىك ۇيىمدارى بولعان كەزدە سالالىق كاسىپوداق قۇرۋعا قۇقىلى. 3. سالالىق كاسىپوداق رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىنىڭ قۇرامىنا مۇشەلىك ۇيىم رەتىندە كىرەدى. 4. سالالىق كاسىپوداقتىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارى: 1) ءوز مۇشەلەرىنىڭ, مۇشەلىك ۇيىمدارىنىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ, قورعاۋ; 2) سالالىق دەڭگەيدە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جۇيەسىن دامىتۋعا جاردەمدەسۋ; 3) سالالىق جۇمىس بەرۋشىلەر ۇيىمدارىنىڭ وكىلەتتى وكىلدەرىمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارىمەن سالالىق كەلىسىم جاساسۋ كەزىندە الەۋمەتتىك ارىپتەستىك تاراپى بولىپ ارەكەت ەتۋ, كەلىسىم جوباسىن دايىنداۋ جانە ونى جاساسۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەرگە قاتىسۋ; 4) الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جونىندەگى سالالىق ۇشجاقتى كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋ; 5) جارعىلىق ماقساتتاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان وزگە دە فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ. 5. سالالىق كاسىپوداقتىڭ فيليالدارى مەن وكىلدىكتەرى سالالىق كاسىپوداقتىڭ اتىنان جانە ونىڭ وكىلەتتىكتەرى شەگىندە قىزمەتكەرلەردiڭ وڭiرلiك دەڭگەيدە كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ جونىندەگى وكiلەتتi وكiلدەرi بولىپ تابىلادى. 14-باپ. جەرگىلىكتى كاسىپوداق 1. جەرگىلىكتى كاسىپوداقتى ورتاق ەڭبەك, وندىرىستىك-كاسىپتىك مۇددەلەرمەن بايلانىستى, ءبىر نەمەسە بىرنەشە ۇيىمنىڭ قىزمەتكەرلەرى ەرىكتى تۇردە قۇرادى. 2. شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ەرىكتى تۇردە قۇراتىن جەرگىلىكتى كاسىپوداق ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ بىرنەشە ءتۇرi (كiشi تۇرلەرى) ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن بىرىكتىرە الادى. 3. جەرگىلىكتى كاسىپوداق ۇيىم (ۇيىمدار) دەڭگەيىندەگى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتە قىزمەتكەرلەردىڭ وكىلەتتى وكىلى بولىپ تابىلادى. 4. جەرگىلىكتى كاسىپوداق سالالىق كاسىپوداقتىڭ قۇرامىنا مۇشەلىك ۇيىم رەتىندە كىرەدى. 15-باپ. باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى 1. باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى ۇيىمدا قۇرىلادى, كەمىندە ءۇش ادامنان تۇرادى جانە زاڭدى تۇلعا قۇرماي, جەرگىلىكتى نەمەسە سالالىق كاسىپوداقتىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەسى جانە ۇيىم دەڭگەيىندەگى الەۋمەتتىك ءارىپتەستىكتە قىزمەتكەرلەردىڭ وكىلەتتى وكىلى بولىپ تابىلادى. 2. باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمىن قۇرۋ, ونىڭ قىزمەتىن توقتاتۋ ءتارتىبى, قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى جەرگىلىكتى نەمەسە سالالىق كاسىپوداق جارعىسىنا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى تۋرالى ەرەجەدە ايقىندالادى.4-تاراۋ. كاسIپوداقتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى, كەپIلدIكتەرI
16-باپ. كاسiپوداقتاردىڭ قۇقىقتارى 1. كاسiپوداقتاردىڭ: 1) ءوز مۇشەلەرiنiڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرiن بىلدىرۋگە جانە قورعاۋعا, سونداي-اق مەملەكەتتiك ورگاندارمەن ءوز وكىلەتتىگى شەگىندە, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن, جەكەشە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ بىرلەستىكتەرىمەن (قاۋىمداستىقتارمەن, وداقتارمەن), وزگە دە قوعامدىق ۇيىمدارمەن ءوزارا قارىم-قاتىناستاردا قىزمەتكەرلەردىڭ وكىلدەرى بولۋعا; 2) ءوز مۇشەلەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن سوتقا تالاپتار بەرۋگە, مەدياتسيا جۇرگىزۋ كەزىندە, سوتتا, ەڭبەك تورەلىگىندە نەمەسە ارالىق سوتتا, مەملەكەتتىك ورگانداردا ولاردىڭ مۇددەلەرiن جاقتاپ ارەكەت ەتۋگە, ولارعا وزگە دە قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋگە; 3) مەملەكەتتiك ورگاندارعا كاسiپوداق مۇشەلەرiنiڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرiنە قىسىم جاسايتىن, ولار قابىلداعان نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتiلەردiڭ تولىق نەمەسە iشiنارا كۇشىن جويۋ نە ولاردى وزگەرتۋ تۋرالى ءوتiنiش جاساۋعا; 4) مەملەكەتتiك ورگانداردىڭ كاسiپوداق مۇشەلەرiنiڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرiنە قىسىم جاسايتىن اكتiلەرiنە سوتقا شاعىمدانۋعا; 5) ەڭبەك داۋلارىن سوتقا دەيىن شەشۋگە قاتىسۋعا; 6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك زاڭناماسىنا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدياتسيا تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس جەكە جانە ۇجىمدىق ەڭبەك داۋلارىن شەشۋگە قاتىسۋعا; 7) وسى زاڭعا سايكەس ءوز مۇشەلەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرiنىڭ ساقتالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا; 8) كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە, كەلىسىمدەر جانە ۇجىمدىق شارتتار جاساسۋعا; 9) اقشا قورلارىن قالىپتاستىرۋعا; 10) ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى كوميتەت (كوميسسيا) قۇرامىندا ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىن قامتاماسىز ەتۋ, وندىرىستىك جاراقاتتانۋ مەن كاسىپتىك اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا, سونداي-اق جۇمىس ورىندارىنداعى ەڭبەك جاعدايى مەن ەڭبەكتى قورعاۋعا تەكسەرۋلەر جۇرگىزۋ بويىنشا جۇمىس بەرۋشىمەن بىرلەسكەن ءىس-قيمىلداردى ۇيىمداستىرۋعا; 11) ازاماتتاردىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قوزعايتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋگە قاتىسۋعا; 12) كەلىسىمدەرگە جانە ۇجىمدىق شارتتارعا سايكەس ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ قاعيدالارىن ساقتاي وتىرىپ, قالىپتى ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى زەردەلەۋ جانە قولدانۋ ءۇشىن كاسىپوداق مۇشەلەرىنىڭ جۇمىس ورىندارىنا ءوز وكىلدەرىن جىبەرۋگە; 13) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگiلەنگەن تارتiپپەن ەرەۋiلدەر, بەيبىت جينالىستار, ميتينگiلەر, شەرۋلەر, پيكەتتەر جانە دەمونستراتسيالار ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكiزۋگە; 14) مەملەكەتتىك ورگاندارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپوداقتار تۋرالى زاڭناماسىن بۇزاتىن, كەلىسىمدەردە جانە ۇجىمدىق شارتتاردا كوزدەلگەن مىندەتتەمەلەردى ورىندامايتىن تۇلعالاردى جاۋاپتىلىققا تارتۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزۋگە; 15) باسپا قىزمەتiمەن اينالىسۋعا, ءوز جۇمىسىن باسپاسوزدە جانە باسقا دا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, ونىڭ ىشىندە ۇيىمداردا دا جاريا ەتۋگە; 16) كاسىپوداققا مەنشىك قۇقىعىندا تيەسىلى م ۇلىكتى يەلەنۋگە, پايدالانۋعا جانە وعان بيلىك ەتۋگە; 17) جارعىلىق ماقساتتارعا سايكەس ءوز مۇشەلەرىنىڭ مۇددەسىنە وراي وندiرiستiك جانە شارۋاشىلىق قىزمەتتi جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىعى بار. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا, كەلiسiمدەر مەن ۇجىمدىق شارتتاردا كاسiپوداقتاردىڭ وزگە دە قۇقىقتارى بەلگiلەنۋi مۇمكiن. 17-باپ. كاسiپوداقتاردىڭ مىندەتتەرى كاسiپوداقتار: 1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىن, جارعىنىڭ ەرەجەلەرىن, كاسىپوداق ورگاندارىنىڭ شەشىمدەرىن ساقتاۋعا; 2) ۇجىمدىق شارت, سالالىق, وڭىرلىك, باس كەلىسىمدەر بويىنشا مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا; 3) وكىلەتتىكتەر شەگىندە الەۋمەتتىك-ەڭبەك جانجالدارىنىڭ الدىن الۋ جونىندە شارالار قولدانۋعا; 4) كاسiپوداق مۇشەلەرىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن ەرەۋiلدەر, بەيبىت جينالىستار, ميتينگiلەر, شەرۋلەر, پيكەتتەر جانە دەمونستراتسيالار ۇيىمداستىرۋ جانە وتكiزۋ ءتارتىبىن ساقتاۋىن قامتاماسىز ەتۋگە; 5) كاسiپوداقتار مۇشەلەرى اراسىندا ولاردىڭ قۇقىقتىق, ونىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ نەگىزدەرى بويىنشا ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, ەڭبەك داۋلارىندا كەلىسسوزدەر جۇرگىزە الۋدى دامىتۋ جانە پاتۋاعا قول جەتكىزۋ جونىندە ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە; 6) قىزمەتكەرلەردىڭ ىشكى ەڭبەك تارتىپتەمەسى مەن ەڭبەك ءتارتىبى قاعيدالارىن, سونداي-اق ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ قاعيدالارىن ساقتاۋىنا جاردەمدەسۋگە; 7) جارعىدا ايقىندالعان شارتتاردا جانە تارتىپپەن كاسىپوداق مۇشەلەرىنە اقشانىڭ ءتۇسۋى جانە جۇمسالۋى تۋرالى اقپارات بەرۋگە مىندەتتى. 18-باپ. كاسiپوداق مۇشەلەرiنiڭ ەڭبەك, الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرiن قورعاۋ 1. كاسiپوداقتار جۇمىس بەرۋشىدەن تاۋەلسىز بولىپ تابىلادى جانە كاسىپوداق ورگاندارى ارقىلى جۇمىس بەرۋشىمەن قارىم-قاتىناستاردا ءوز مۇشەلەرiنىڭ اتىنان وكىلدىك ەتەدى, ولاردىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتiك قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرiن: 1) قۇقىقتىق جانە كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتۋ, ونىڭ ىشىندە كاسiپوداق مۇشەسi جۇمىس بەرۋشiمەن ەڭبەك شارتىن جاساسقان كەزدە كومەك كورسەتۋ; 2) ەڭبەك شارتىن توقتاتۋدىڭ نەگىزدىلىگى تۋرالى ءۋاجدى پىكىر ءبىلدىرۋ, ءوز مۇشەلەرىنىڭ ەڭبەك جاعدايلارىن ۇجىمدىق شارتقا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس كەلىسۋ; 3) ءوز مۇشەلەرiنiڭ قۇقىقتارىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىمەن قورعالاتىن مۇددەلەرiن قورعاۋ ءۇشىن سوتقا ارىزبەن جۇگiنۋ; 4) ءوز مۇشەلەرi, سونداي-اق وزىنە شارتتىق نەگىزدە ۋاكىلەتتىك بەرگەن قىزمەتكەرلەردىڭ اتىنان جۇمىس بەرۋشiمەن ۇجىمدىق شارت, كەلiسiم جاساسۋ; 5) جەكە ەڭبەك داۋلارىن قاراۋ جونىندەگى كەلىسىم كوميسسياسىنىڭ, ۇجىمدىق ەڭبەك داۋلارىن قاراۋ كەزىندە تاتۋلاستىرۋ كوميسسياسىنىڭ جانە ەڭبەك تورەلىگىنىڭ قۇرامىنا قاتىسۋ ارقىلى قورعايدى. 2. ءوز مۇشەلەرiنiڭ ەڭبەك, الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرiن قورعاۋ ماقساتىندا كاسiپوداقتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا قايشى كەلمەيتiن بارلىق باسقا دا تاسىلدەردى پايدالانا الادى. 19-باپ. كاسىپوداقتاردىڭ رەسپۋبليكالىق, سالالىق, وڭىرلىك دەڭگەيلەردە جانە ۇيىم دەڭگەيىندە الەۋمەتتىك ارىپتەستىككە قاتىسۋى جانە قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ورىندالۋ مونيتورينگى 1. كاسىپوداقتار الەۋمەتتىك ارىپتەستىككە: 1) الەۋمەتتىك ارىپتەستىك جانە الەۋمەتتىك پەن ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق, سالالىق, وڭىرلىك ۇشجاقتى كوميسسيالاردا جۇمىس ىستەۋ; 2) كەلىسىمدەر مەن ۇجىمدىق شارتتاردىڭ جوبالارىن ازىرلەۋ جانە ولاردى جاساسۋ; 3) جۇمىس بەرۋشىلەرمەن, ولاردىڭ بىرلەستىكتەرىمەن (قاۋىمداستىقتارمەن, وداقتارمەن), مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ەڭبەك قاتىناستارىن جانە ولارمەن تىكەلەي بايلانىستى وزگە دە قاتىناستاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كونسۋلتاتسيالار (كەلىسسوزدەر), قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەك سالاسىنداعى قۇقىقتارىنا كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ارقىلى قاتىسادى. 2. كاسىپوداقتار قابىلدايتىن شەشىمدەر, ۇجىمدىق شارتتاردىڭ ەرەجەلەرى الەۋمەتتىك ارىپتەستىك ورگاندارى قابىلدايتىن شەشىمدەرگە جانە باس, سالالىق جانە وڭىرلىك كەلىسىمدەردىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلۋگە ءتيىس. 3. كاسىپوداقتار قابىلداعان شەشىمدەردىڭ ورىندالۋىنا مونيتورينگتى جوعارى دەڭگەيدەگى كاسىپوداقتار: 1) جەرگىلىكتى كاسىپوداقتار قابىلداعان شەشىمدەردىڭ ورىندالۋىنا – وزدەرى مۇشەلىك ۇيىمى بولىپ تابىلاتىن سالالىق كاسىپوداقتار; 2) اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرى, سالالىق كاسىپوداقتار قابىلداعان شەشىمدەردىڭ ورىندالۋىنا – وزدەرى مۇشەلىك ۇيىمى بولىپ تابىلاتىن رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرى جۇزەگە اسىرادى. 20-باپ. كاسiپوداق مۇشەلەرi قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ 1. كاسiپوداقتار ءوز مۇشەلەرiنiڭ, سونداي-اق شارتتىق نەگىزدە وزدەرىنىڭ مۇددەلەرىن بىلدىرۋگە ۋاكىلەتتىك بەرگەن قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرiنiڭ ساقتالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋىنا قوعامدىق باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسiنە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. جۇرگiزiلەتiن قوعامدىق باقىلاۋعا جۇمىس بەرۋشiنىڭ تاراپىنان قارسى ءىس-قيمىلدىڭ جاسالۋىنا جانە كەدەرگi كەلتىرىلۋىنە جول بەرىلمەيدى. 2. كاسىپوداقتار وندىرىستىك وبەكتىلەردى ەڭبەك جاعدايلارى بويىنشا اتتەستاتتاۋعا تۇراقتى نەگىزدە قاتىسادى. 3. كاسىپوداقتىڭ ۋاكىلەتتى وكىلى وندىرىستەگى جازاتايىم وقيعالاردى تەرگەپ-تەكسەرۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ قۇرامىنا كىرەدى. 4. ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ بويىنشا ىشكى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا كاسىپوداقتار ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ (كوميسسيانىڭ) قۇرامىنا تەپە-تەڭدىك نەگىزدە كىرەدى. 21-باپ. كاسiپوداقتاردىڭ تالاپتار قويۋى, ەرەۋiلدەر, بەيبىت جينالىستار, ميتينگiلەر, شەرۋلەر, پيكەتتەر جانە دەمونستراتسيالار ۇيىمداستىرۋ جانە وتكiزۋ 1. كاسiپوداقتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسiندە ايقىندالعان ءتارتىپتى ساقتاي وتىرىپ جانە جاعدايلاردا تالاپتار قويۋعا قۇقىلى. 2. ەگەر تاتۋلاستىرۋ راسiمدەرى ارقىلى ۇجىمدىق ەڭبەك داۋىن شەشۋگە قول جەتكiزiلمەسە, سونداي-اق جۇمىس بەرۋشi تاتۋلاستىرۋ راسiمدەرىنەن جالتارعان نە داۋدى شەشۋ بارىسىندا قول جەتكiزiلگەن كەلiسiمدi ول ورىنداماعان جاعدايلاردا, كاسiپوداقتار ەرەۋiل وتكiزۋ تۋرالى شەشiم قابىلداي الادى. بۇل رەتتە, قىزمەتكەرلەردى سوت زاڭسىز دەپ تانىعان ەرەۋىلگە قاتىسۋدى جالعاستىرۋعا شاقىرۋعا تىيىم سالىنادى. 3. كاسiپوداقتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ەرەۋىلدەر, بەيبiت جينالىستار, ميتينگiلەر, شەرۋلەر, پيكەتتەر جانە دەمونستراتسيالار ۇيىمداستىرادى جانە وتكiزەدى. 4. كاسiپوداقتار بiرلەسكەن نارازىلىق اكتسيالارىن وتكiزۋ ءۇشiن وزدەرiنiڭ كۇش-جiگەرiن بiرiكتiرiپ, باسقا كاسiپوداقتارمەن جانە قىزمەتكەرلەر توپتارىمەن ىنتىماقتاستىق بەلگiسi رەتiندە وسىنداي اكتسيالار وتكiزە الادى. 22-باپ. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى سالاسىندا قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ كاسiپوداقتاردىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن ۇيىمداستىرۋ جانە ولاردىڭ قىزمەتى «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 23-باپ. كاسiپوداقتاردىڭ اقشا قورلارى كاسiپوداقتار ءوزىنىڭ جانە تارتىلعان قاراجات ەسەبiنەن كاسiپوداقتاردىڭ جارعىلىق مiندەتتەرi مەن ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالاردى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق ماقساتتاعى اقشا قورلارىن قالىپتاستىرا الادى. 24-باپ. مەملەكەتتiڭ الەۋمەتتiك ساياساتىن قالىپتاستىرۋعا كاسiپوداقتاردىڭ قاتىسۋى كاسiپوداقتار جۇمىسسىزدىققا قارسى كۇرەس جانە جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىستان بوساتىلاتىن قىزمەتكەرلەردi قورعاۋ جونiندەگi باعدارلامالاردى, ەڭ تومەن كۇنكورiس دەڭگەيىن بەلگiلەۋ جانە ونى ساقتاۋ, كىرىستەردى يندەكستەۋ, جالاقىنىڭ, زەينەتاقىلاردىڭ, ستيپەنديالاردىڭ جانە جاردەماقىلاردىڭ ەڭ تومەن دەڭگەيiن ارتتىرۋ جونiندەگi ءىس-شارالاردى قوسا العاندا, ءوز مۇشەلەرiن الەۋمەتتiك قورعاۋ جونىندەگى جوسپارلار مەن باعدارلامالاردى ازiرلەيدi, ولاردى تيiستi مەملەكەتتiك ورگاندارعا ۇسىنىستار رەتiندە ەنگiزەدi. 25-باپ. كاسiپوداقتار قىزمەتiنiڭ كەپiلدiكتەرi 1. ماقساتى كاسiپوداقتاردى قانداي دا بiر ورگاندارعا جانە ۇيىمدارعا تiكەلەي نەمەسە جاناما باعىندىرۋ نەمەسە ولاردىڭ قۇقىقتارىن شەكتەۋ بولىپ تابىلاتىن, سونداي-اق كاسiپوداقتاردىڭ وسى زاڭدا جانە جارعىدا كوزدەلگەن قىزمەتىنە كەدەرگi كەلتىرەتىن كەز كەلگەن ارەكەتتەرگە تىيىم سالىنادى. 2. مەملەكەتتiك ورگاندار, جۇمىس بەرۋشىلەر (بىرلەستىكتەر, قاۋىمداستىقتار, وداقتار) كاسiپوداق ورگانىنا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس قورعالاتىن اقپاراتتى قوسپاعاندا, كاسىپوداق مۇشەلەرiنiڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا اقپارات ۇسىنۋعا مىندەتتى. 3. كەلىسىمدەردە نەمەسە ۇجىمدىق شارتتا كوزدەلگەن جاعدايلاردا, جۇمىس بەرۋشى كاسىپوداققا مادەني-بۇقارالىق جانە دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا اقشا اۋدارادى. 4. سايلانبالى قىزمەتكە سايلانۋ ناتيجەسىندە جۇمىستان بوساتىلعان ادامداردىڭ سايلانبالى قىزمەتىندەگى جۇمىس كەزەڭىنە جۇمىس ورنى (لاۋازىمى) ساقتالادى. 26-باپ. كاسىپوداق ورگاندارىنا سايلانعان جانە نەگىزگى جۇمىسىنان بوساتىلماعان ادامدارعا كەپىلدىكتەر 1. نەگىزگى جۇمىسىنان بوساتىلماعان, سايلانبالى كاسىپوداق ورگاندارىنىڭ مۇشەلەرى وزدەرى مۇشەلەرi بولىپ تابىلاتىن كاسiپوداق ورگانىنىڭ ءۋاجدى پىكىرىنسىز تارتiپتiك جازاعا تارتىلمايدى. نەگىزگى جۇمىسىنان بوساتىلماعان كاسىپوداق ورگانىنىڭ باسشىسى (توراعاسى) جوعارى تۇرعان كاسىپوداق ورگانىنىڭ ءۋاجدى پىكىرىنسىز تارتىپتىك جاۋاپتىلىققا تارتىلمايدى. 2. زاڭدى تۇلعا تاراتىلعان نە جۇمىس بەرۋشىنىڭ قىزمەتى توقتاتىلعان جاعدايلاردان باسقا كەزدە, نەگىزگى جۇمىسىنان بوساتىلماعان, سايلانبالى كاسىپوداق ورگاندارىنىڭ مۇشەلەرىن جۇمىس بەرۋشىنىڭ باستاماسى بويىنشا جۇمىستان بوساتۋعا وسى ادامدار مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن كاسىپوداق ورگانىنىڭ ءۋاجدى پىكىرى ەسكەرىلە وتىرىپ, ەڭبەك شارتىن بۇزۋدىڭ جالپى ءتارتىبى ساقتالعان كەزدە جول بەرىلەدى. زاڭدى تۇلعا تاراتىلعان نە جۇمىس بەرۋشىنىڭ قىزمەتى توقتاتىلعان جاعدايلاردان باسقا كەزدە, نەگىزگى جۇمىسىنان بوساتىلماعان كاسىپوداق ورگانىنىڭ باسشىسى (توراعاسى) جوعارى تۇرعان كاسىپوداق ورگانىنىڭ ءۋاجدى پىكىرىنسىز جۇمىس بەرۋشىنىڭ باستاماسى بويىنشا جۇمىستان بوساتىلمايدى. 3. تارتىپتىك جازا قولدانۋ جانە وسى باپتىڭ 1 جانە 2-تارماقتارىندا اتالعان ادامدارمەن ەڭبەك شارتىن بۇزۋ تۋرالى جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسىن شىعارعان كەزدە كاسىپوداق ورگانىنىڭ ءۋاجدى پىكىرىن ەسكەرۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس جۇرگىزىلەدى. 4. ۇجىمدىق شارتتاردا كاسىپوداق ورگاندارىنىڭ سايلانبالى جانە باسقا مۇشەلەرى ءۇشىن باسقا كەپىلدىكتەر دە كوزدەلۋى مۇمكىن. 5. كاسىپوداق ورگاندارىنىڭ مۇشەلەرi ءوز مۇشەلەرiنiڭ مۇددەلەرىنە وراي قوعامدىق مiندەتتەردi ورىنداۋ ءۇشiن كاسiپوداق وقۋى, كاسiپوداقتار شاقىراتىن سەزدەرگە (كونفەرەنتسيالارعا), سونداي-اق ولاردىڭ پلەنۋمدارىنىڭ, تورالقالارىنىڭ جۇمىسىنا دەلەگاتتار رەتiندە قاتىسۋى ۋاقىتىندا نەگىزگى *جۇمىستان بوساتىلادى. بوساتۋ شارتتارى جانە اقى تولەۋ ءتارتiبi ۇجىمدىق شارتتاردا جانە كەلiسiمدەردە كوزدەلەدi.5-تاراۋ. كاسIپوداق ورگاندارى جانە مۇشەلىك كاسIپوداق جارنالارى
27-باپ. كاسىپوداق ورگاندارىنىڭ وكiلەتتiكتەرi 1. كاسىپوداق مۇشەلەرى كاسىپوداق جارعىسىندا ايقىندالعان تارتىپپەن كاسiپوداق ورگاندارىن سايلاۋعا نەمەسە ولارعا سايلانۋعا قۇقىعى بار. 2. كاسىپوداق ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىكتەرى كاسىپوداق جارعىسىندا ايقىندالادى. 3. ۇجىمدىق شارتتارعا جانە كەلىسىمدەرگە سايكەس كاسىپوداق ورگاندارى مەن جۇمىس بەرۋشىلەر ۇيىمدارداعى ەڭبەك, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە باسقا دا ماسەلەلەردى شەشەدى. 28-باپ. كاسiپوداق ورگاندارىنىڭ قىزمەتى ءۇشىن ماتەريالدىق جاعدايلار 1. كاسiپوداق ورگانىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايلارى جارعىنىڭ, ۇجىمدىق شارتتىڭ نەمەسە كەلiسiمنىڭ نەگiزiندە ايقىندالادى. 2. كاسiپوداق مۇشەلەرىنىڭ وزدەرi كاسىپوداققا بەرگەن مۇلiككە جانە مۇشەلىك جارنالارعا قۇقىقتارى جوق. 29-باپ. مۇشەلىك كاسiپوداق جارنالارى 1. كاسiپوداق ۇيىمنىڭ قىزمەتiنە نۇقسان كەلتiرمەي, جۇمىس جانە وقۋ ورنى بويىنشا مۇشەلىك كاسiپوداق جارنالارىن جيناۋعا قۇقىلى. 2. تاراپتاردىڭ كەلىسۋى بويىنشا جانە كاسىپوداق مۇشەلەرى بولىپ تابىلاتىن قىزمەتكەرلەردىڭ جازباشا وتىنىشتەرى بولعان كەزدە جۇمىس بەرۋشى ايىنا كەمىندە ءبىر رەت, كەلەسى ايدىڭ ءبىرىنشى ونكۇندىگىنەن كەشىكتىرمەي, قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىنان مۇشەلىك كاسىپوداق جارنالارىن كاسىپوداقتىڭ شوتىنا اۋدارادى. 3. مۇشەلىك كاسىپوداق جارنالارى كاسىپوداقتىڭ مەنشىگى بولىپ تابىلادى.6-تاراۋ. كاسIپوداقتاردىڭ مەنشIگI, ولاردىڭ شارۋاشىلىق جانە قارجىلىق قىزمەتI
30-باپ. كاسiپوداقتاردىڭ مەنشiگi 1. كاسiپوداقتاردىڭ مەنشiگiن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قۇرىلعان, ساتىپ الىنعان نەمەسە وعان بەرىلگەن م ۇلىك قۇرايدى. 2. مىنالار: 1) مۇشەلىك كاسىپوداق جارنالارى; 2) ەرىكتى جارنالار جانە قايىرمالدىقتار; 3) قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدارىندا تىيىم سالىنباعان وزگە دە تۇسىمدەر كاسىپوداق مەنشىگىن قالىپتاستىرۋ كوزدەرى بولىپ تابىلادى. 3. كاسiپوداقتار وزدەرiنە مەنشiك قۇقىعىمەن تيەسiلi مۇلiكتى كاسىپوداق مۇشەلەرىنىڭ مۇددەلەرىنە وراي يەلەنەدi, پايدالانادى جانە وعان بيلiك ەتەدi. 4. كاسiپوداقتار مەملەكەتتiڭ, جۇمىس بەرۋشiلەردiڭ, باسقا دا زاڭدى تۇلعالاردىڭ مiندەتتەمەلەرi بويىنشا جاۋاپ بەرمەيدi, ءوز كەزەگiندە ولار كاسiپوداقتاردىڭ مiندەتتەمەلەرi بويىنشا جاۋاپ بەرمەيدى. 5. كاسىپوداقتاردىڭ قارجىلىق قىزمەتى ولاردىڭ جارعىلارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 31-باپ. كاسiپوداقتاردىڭ وندiرiستiك جانە شارۋاشىلىق قىزمەتi جارعىلىق ماقساتتارعا قول جەتكiزۋ ءۇشىن كاسiپوداقتاردىڭ وندiرiستiك جانە شارۋاشىلىق قىزمەتتi جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىعى بار.7-تاراۋ. قورىتىندى جانە وتپەلى ەرەجەلەر
32-باپ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپوداقتار تۋرالى زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپتىلىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپوداقتار تۋرالى زاڭناماسىن بۇزۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن جاۋاپتىلىققا اكەپ سوعادى. 33-باپ. وتپەلى ەرەجەلەر كاسىپوداقتار وسى زاڭ قولدانىسقا ەنگىزىلگەن كۇننەن باستاپ ءبىر جىل ىشىندە وسى زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس قۇرىلتاي قۇجاتتارىنا جانە ۇيىمدىق قۇرىلىمدارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋگە مىندەتتى. 34-باپ. وسى زاڭدى قولدانىسقا ەنگiزۋ ءتارتiبi 1. وسى زاڭ العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيiن كۇنتiزبەلiك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگiزiلەدi. 2. «كاسiپتiك وداقتار تۋرالى» 1993 جىلعى 9 ساۋiردەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسiنiڭ جارشىسى, 1993 ج., № 8, 200-قۇجات; 1995 ج., № 20, 121-قۇجات; قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتiنiڭ جارشىسى, 2002 ج., № 15, 147-قۇجات; 2007 ج., № 9, 67-قۇجات; 2009 ج., № 8, 44-قۇجات; 2013 ج., № 15, 76-قۇجات) كۇشi جويىلدى دەپ تانىلسىن.قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ.
استانا, اقوردا, 2014 جىلعى 27 ماۋسىم № 211-V قرز