شاعىن فەرمەرلەردى نە الاڭداتىپ وتىر؟

«جىل سايىن شارۋالار جەڭىلدىكپەن بولىنگەن ديزەل وتىنىنىڭ قىمباتتاۋ ماسەلەسىن كوتەرەدى. فەرمەرلەر ءۇشىن جانارماي قۇنى وتە ماڭىزدى ماسەلە, ويتكەنى استىقتىڭ وزىندىك قۇنىندا وتىن 25-تەن 30%-عا دەيىن الادى. قازىردىڭ وزىندە شارۋالار ديزەل وتىنىن نارىقتىق باعامەن الىپ جاتىر دەۋگە بولادى. ءبىز اقپاراتتىق ۆاكۋمداعىداي تۇرمىز: ديزەل وتىنىنىڭ مۇنداي باعاسى نەدەن تۇراتىنى تۋرالى ەش جەردە ايتىلمايدى», دەپ اتاپ ءوتتى ۇلتتىق اگروقوزعالىستىڭ توراعاسى الماسبەك سادىرباي.

اقكول اۋدانىنداعى «زەمليانە» شق باسشىسى نيكولاي شۋلگا دا ارزانداتىلعان وتىننىڭ جوعارى قۇنىنا شاعىمدانادى.

ء«بىز 200 گەكتارعا بيداي, استىق, ارپا, س ۇلى ەگەمىز. بيىل ءبىز سۋدان شوپتەرىن كوبىرەك سەبۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەسەپتەگەنىمىزشە, 1 گەكتارعا كەز-كەلگەن تەحنيكاعا ورتا ەسەپپەن 10 ليتر ديزەل وتىنى قاجەت. جانارمايدىڭ قۇنى جوعارى. ەگەر جانارماي قۇيۋ بەكەتتەرىندە ديزەل وتىنى 230 تەڭگەگە ساتىپ الىنسا, وندا «ارزانداتىلعان» وتىن بىزگە ليترىنە 217 تەڭگەمەن ساتىلادى. ايىرماشىلىق وتە از جانە شارۋالارعا بۇل ايتارلىقتاي كومەكتەسپەيدى. باعاسى 200 تەڭگەدەن تومەن بولۋى كەرەك, سوندا ول بايقالادى», دەيدى شارۋا.

ۇلتتىق اگروقوزعالىستىڭ پىكىرىنشە, ماسەلەنىڭ شەشىمى كوكتەمگى دالا جۇمىستارى كەزەڭىندە ديزەل وتىنىنا اكتسيزدىڭ تومەندەتىلۋى بولۋى مۇمكىن: وتكەن جىلدان باستاپ اكتسيزدەر تونناسىنا 9300 تەڭگەدەن 35726 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتادى.

«ججم قۇنىن تومەندەتۋدىڭ تاعى ءبىر شەشىمى كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارى كەزىندە ديزەل وتىنىنىڭ باعاسىن مەملەكەتتىك رەتتەۋ بولۋى مۇمكىن», دەپ ۇسىندى اگروقوزعالىستا.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – ءونىمدى ساتۋ. اقمولا وبلىسى, شورتاندى اۋىلىنداعى «ايان» جشس باسشىسى باۋىرجان مۇحامەدياەۆ جىل سايىن بيدايدان جاقسى ءونىم الىپ, الايدا ءونىمدى قايدا ساتاتىنىن بىلمەيدى.

«وتكەن جىلى ءبىز رەسەي بيدايىنان قاتتى قىسىم كوردىك. 2-3 جىلدان كەيىن عانا مەملەكەت كولىكپەن اكەلىنەتىن سۇر يمپورتتى جابۋ كەرەك دەپ ويلاي باستادى, بىراق ازىرگە مەحانيزم جوق. ال بۇل ءبىز ءۇشىن ۇلكەن پروبلەما», دەيدى شارۋا.

فەرمەرلەردىڭ ايتۋىنشا, ولارعا قارجى جەتىسپەيدى, باسقاشا ايتقاندا, تومەن پايىزبەن 5-7 جىلعا ايتارلىقتاي سوما قاجەت.

«بۇگىندە بىزگە اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنان, ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنان اقشا تۇسەدى, بىراق بۇل اقشا «قىسقا», ياعني ءبىز ونى قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا الامىز, ال قازان ايىندا قايتارۋىمىز كەرەك. سونىمەن قاتار بارلىق فەرمەرلەردىڭ اۋىرتپالىعى – كەپىلدىڭ بولماۋى. مىسالى, انك مەنىڭ اۋىلداعى ءۇيىمدى نەبارى 200 مىڭ تەڭگەگە باعالادى. ياعني ءبىزدىڭ كەپىلگە ۇسىناتىن ەشتەڭەمىز جوق», دەپ اتاپ ءوتتى باۋىرجان مۇحامەدياەۆ.

ۇلتتىق اگروقوزعالىسىنىڭ توراعاسى الماسبەك سادىرباي شاعىن فەرمەرلەرگە جىل سايىن مەملەكەت تاراپىنان كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا بولىنگەن قاراجاتتىڭ از مولشەرى بەرىلەدى دەپ ەسەپتەيدى.

«بيىل كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا 140 ملرد تەڭگە ءبولىندى. قاراجاتتىڭ نەگىزگى كولەمى ءىرى اگروحولدينگتەرگە كەپىلمەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە بايلانىستى كەتەدى. سوندىقتان شاعىن فەرمەرلەر ءۇشىن نەسيە الۋ كەزىندە تالاپتاردى قايتا قاراۋ جانە جەڭىلدەتۋ قاجەت. مىسالى, ءوندىرىستىڭ بەس جىلدىق تاريحىن ەسكەرە وتىرىپ, وسىلاي شاعىن فەرمەرلەرگە كەپىلدىكپەن نەسيە بەرۋدى ۇسىنامىز», دەيدى اگروساراپشى.

وزگە ماسەلەلەردىڭ قاتارىندا فەرمەرلەر اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىنىڭ توزۋىن جانە تىم قىمباتتاۋىن ايتىپ جاتىر. وسى سالداردان شارۋالار ەسكىرگەن جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەپ, قوسىمشا اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن جوندەۋگە قاراجات جۇمساۋعا ءماجبۇر. مۇنىڭ ءبارى اگروقوزعالىس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ونىمدىلىكتىڭ تومەندىگىنە جانە ءونىمنىڭ جوعارى قۇنىنا اكەلەدى.

«وسىعان قوسا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ قىمباتتىعىنا كادەگە جاراتۋ جيناعى دا اسەر ەتەدى. سونىمەن قاتار وزبەكستاندا اگرارلىق تەحنيكاعا سالىقتار, ققس, اكەلۋ باجى, كادەگە جاراتۋ جويىلدى. رەسەي دە كادەگە جاراتۋ جيناعىنان باس تارتتى. قازاقستان ءالى كۇنگە دەيىن اگروتەحنيكاعا كادەگە جاراتۋ الىمى بار جالعىز ەل. دەگەنمەن بۇل اگروسالاعا كەرى اسەر ەتەتىنى بۇرىننان دالەلدەنگەن», دەپ تۇيىندەدى الماسبەك سادىرباي.