كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىنداعى كومىرسۋتەكتەرىنىڭ قورىن يگەرۋ جانە اقتاۋ تەڭىز پورتىن حالىقارالىق كولىكتىك-كەشەندى ءدالىزدەرگە تارتۋ ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋدىڭ قارقىندى دامۋىنا جول اشتى.
ءبىز تۇپقاراعان شىعاناعىنداعى تەڭىز وپەراتسيالارىن قولداۋ ماقساتىندا سالىنىپ جاتقان ايلاقتار مەن بازالاردىڭ ەكپىندى قۇرىلىسىنىڭ, تەڭىزدەگى بولجامدى بۇرعىلاۋ ورىندارىندا جاساندى ارالداردىڭ جانە وزگە دە تەڭىز ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ سالىنۋىنىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز.
قازاقستان ءوزىنىڭ تەڭىز تانكەرلىك فلوتىنىڭ نەگىزىن قالاۋدا. سونداي-اق تەڭىز كولىگى ءبىزدىڭ مەملەكەت ءۇشىن جاڭا سالا بولىپ تابىلادى.
قازىرگى جاعدايدا تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى قالاي شەشىلۋدە جانە ەكولوگيالىق جاعدايى سەزىمتال كاسپي وڭىرىنە بۇل قانداي قاۋىپ تۋدىرۋى مۇمكىن؟
وسى جانە وزگە دە ماسەلەلەر جونىندە ءبىز كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتى سۋ كولىگىندەگى باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ارلان زاكاريانوۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– ارلان قايليان ۇلى, كوميتەتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىنداعى ۆەدومستۆو رەتىندە نەگىزگى مىندەتى اۋە كولىگىنەن باسقا كولىكتىڭ بارلىق تۇرىندەگى قاۋىپسىز پايدالانۋدى جانە قىزمەتتى قامتاماسىز ەتۋگە مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇرگىزۋ بولىپ تابىلادى. تەڭىز فلوتىن قاۋىپسىز پايدالانۋ قالاي قامتاماسىز ەتىلەدى جانە تەڭىزدەگى اپاتتىلىق جاعدايى قانداي؟
– ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگى – وتە كەڭ ۇعىم, وسىعان سايكەس ول كەمە يەلەرى, كەمە ەكيپاجى, تەڭىز ينفراقۇرىلىمى وبەكتىلەرىنىڭ يەلەرى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار جۇزەگە اسىراتىن ءىس-شارالار كەشەنىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
فلوتتا اپاتسىز جۇمىسقا قول جەتكىزۋ قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن بارلىق نەگىزگى شارتتاردى ساقتاعان كەزدە عانا مۇمكىن, ول – كەمەنىڭ تەحنيكالىق جارامدىلىق جاي-كۇيى; كەمەنىڭ كوماندالىق قۇرامى مەن كەمە ەكيپاجى مۇشەلەرىنىڭ ءتيىستى بىلىكتىلىگى; ايلاق قۇرىلىستارىن قاۋىپسىز كۇتىپ ۇستاۋ جانە پايدالانۋ; ءتيىمدى مەملەكەتتىك رەتتەۋ جانە باقىلاۋ.
سوڭعى جىلدارى تەڭىزدە كەمەمەن ءجۇزۋ قارقىندىلىعى ۇزدىكسىز ءوسىپ كەلەدى. قازاقستاندىق تۋمەن ءجۇزەتىن تەڭىز كەمەلەرىنىڭ سانى ۇلعايۋدا. 2001 جىلدان بەرى كەمە سانى 42-دەن 254 بىرلىككە دەيىن, ياعني 6 ەسەگە ارتتى!
سونداي-اق كاسپيدىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى بەرگەن كابوتاجدى تاسىمالدى جۇزەگە اسىرۋ رۇقساتىنىڭ نەگىزىندە شەتەل مەملەكەتتەرىنىڭ تۋى استىندا 40 كەمە پايدالانىلۋدا.
اعىمداعى جىلى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تىركەلگەن اپاتتى جاعدايدىڭ ءوسىمىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. ماسەلەن, 2008 جىلى 2 اپاتتى جاعداي تىركەلسە, 2009 جىلى – 8, ال 2010 جىلدىڭ 5 ايىندا 5 جاعداي ءتىركەلگەن. ءبىر جاقسىسى – كورسەتىلگەن اپاتتى جاعدايلار ادام ولىمىنە جانە تەڭىزدىڭ لاستانۋىنا الىپ كەلگەن جوق.
تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن, ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن, قورشاعان ورتانى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ بىرىنە اينالدى.
– ءسىزدىڭ پىكىرىڭىزشە, اۆاريالىلىق سانىنىڭ ءوسۋ سەبەبى نەدە جانە وسى ماسەلەدە قانداي فاكتورلار باستى بولىپ تابىلادى؟
– اقتاۋ تەڭىز پورتىنىڭ كاپيتانى ءاربىر اپاتتى جاعداي بويىنشا ءتيىستى تەرگەۋ جۇرگىزەتىندىگىن اتاپ ايتقىم كەلەدى. نەگىزگى ماقسات – اپاتتى جاعدايدى سىنىپتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ءمان-جايدى, سەبەپتى, شىعىندى انىقتاۋ, قاتىستى تۇلعالاردىڭ ارەكەتىن باعالاۋ, سونىمەن بىرگە, اپاتتىلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا ساقتاندىرۋ شارالارىن ازىرلەۋ.
ءاربىر قورىتىندىنى كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتى قاراپ, بەكىتەدى.
مۇندا اپاتتىلىق جاعدايدىڭ تۋىنداۋ سەبەپتەرى ءار ءتۇرلى. ءجۇرگىزىلگەن تالداۋ كورسەتكەندەي, ادام فاكتورى فلوتتاعى اپاتتىلىقتىڭ پايدا بولۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى كۇيىندە قالا بەرەدى. مىسالى, اعىمداعى جىلى 5 اپاتتى جاعدايدىڭ 2-ءۋى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ تۋى استىندا جۇزەتىن كەمەلەرمەن بولدى. ءبىرىنشى جاعدايدا “مەحانيك كوۆالەنكو” قۇرعاق جۇكتى كەمە اقتاۋ پورتىنىڭ №4 ايلاعىنا كەلىپ ءتۇستى, ەكىنشى جاعدايدا “روسكەم-1” تانكەرى قايراڭعا كەپتەلىپ قالدى. كورسەتىلگەن جاعدايلارعا اتالعان كەمە كاپيتاندارىنىڭ مانەۆردى جانە ايلاقتارعا ارقانداپ بايلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە جاقسى تەڭىز تاجىريبەسىن بۇزۋشىلىقتارى سەبەپ بولدى.
وسى فاكتىلەر بويىنشا كوميتەت رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كولىك مينيسترلىگىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماقتىق سۋلارىندا رەسەي كەمە كاپيتاندارىنىڭ قاۋىپسىزدىك تالاپتارى بويىنشا ءتارتىپ بۇزۋعا جول بەرمەۋ جونىندە ءتيىستى حات جولداۋ باستاماسىن قولعا الدى.
وزگە 3 جاعداي – كەمەلەردىڭ ەسكەگىنە بالىق اۋلايتىن اۋلاردىڭ وراتىلۋى بولدى, بۇل جەردە كەمە ەكيپاجىنىڭ كىناسى جوق. مۇنداي جاعدايلاردىڭ سەبەبى تەڭىز كەمە جولدارىندا براكونەرلىك بالىق اۋلاۋعا ارنالعان اۋلاردىڭ بولۋىنا بايلانىستى.
بالىق اۋلايتىن اۋلاردى زاڭسىز تۇردە ورناتۋ, كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا كەمەلەردىڭ ەسكەكتى بۇرمالارىنا اۋلاردىڭ وراتىلۋ فاكتىلەرىنىڭ جيىلەۋى – كەمەلەردىڭ قاۋىپسىز جۇزۋىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن پروبلەمالاردىڭ ءبىرى. 2008 جىلى ءار ءتۇرلى كەمە يەلەرى كەمەلەرىنىڭ بۇرمالى-رۋلدىك جيناعىنا اۋلاردىڭ ورالۋى بويىنشا 18 فاكتى ورىن الدى, 2009 جىلى – 18 فاكتى.
كەمەنىڭ بۇرمالى-رۋلدىك كەشەنىنە اۋلاردىڭ وراتىلۋى باستى قوزعالتقىشتارعا سالماق تۇسىرەدى, بۇل ءوز كەزەگىندە ولاردى پايدالانۋ كەزىندە اقاۋلىقتار مەن بۇزۋشىلىقتاردىڭ پايدا بولۋىنا الىپ كەلەدى. سونداي-اق كەمەنىڭ بۇرمالى-رۋلدىك كەشەنىن بالىق اۋلايتىن اۋلاردان بوساتۋ بويىنشا جۇمىس كەمە يەلەرىن جوسپارلانباعان ماتەريالدىق شىعىندارعا, سونىمەن بىرگە, كەمەنىڭ جۇمىس كەستەسىنىڭ ۇزىلۋىنە الىپ كەلەدى.
وسىعان بايلانىستى كوميتەت اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتىمەن بىرگە ەكى ۆەدومستۆونىڭ اۋماقتىق قۇرىلىمدارىنىڭ ءوزارا ىقپالداسۋى جونىندە ءىس-شارالار جوسپارىن قابىلدادى. كورسەتىلگەن جوسپاردا كەمەلەردىڭ ەسكەكتى بۇرمالارىنا اۋلاردىڭ وراتىلۋ فاكتىسى تۋرالى حابارلاما بار.
ءبىر نەمەسە ەكى ۆەدومستۆونىڭ كۇشىمەن بۇل پروبلەمانى شەشۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن شەكارالىق قىزمەتتىڭ قاتىسۋىمەن كەشەندى ءىس-قيمىل جوسپارىن ازىرلەۋ قاجەت, ال كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىندە اۋلاردى زاڭسىز تۇردە ورناتۋمەن ءازىربايجان براكونەرلەرى دە اينالىساتىندىقتان, ءبىزدىڭ ويىمىزشا, كاسپي مەملەكەتتەرىنىڭ كەلىسىلگەن ءىس-قيمىلىنسىز تاعى بولمايدى.
– بۇل ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتەتىن پروبلەمالى ماسەلەلەردىڭ تولىق تىزبەسى ەمەس شىعار؟
– دۇرىس ايتاسىز. مەن جاڭا ايتىپ كەتكەندەي, ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ ۇعىمى كەشەندى سيپاتقا يە جانە ءار ءتۇرلى فاكتورلاردان تۇرادى. بۇگىنگى كۇنى بىرقاتار ءتۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار, ولاردىڭ شەشىلۋىنسىز فلوتتىڭ قاۋىپسىز جۇمىسى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاساۋ تۋرالى ايتۋ مۇمكىن ەمەس.
كورسەتىلگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەرگە مىنالاردى جاتقىزۋعا بولادى:
بىرىنشىدەن: حالىقارالىق تەڭىز ۇيىمى ء(ىMO) اياسىندا قابىلدانعان كونۆەنتسيالار تالاپتارىنا ۇلتتىق زاڭناما جەتكىلىكتى ۇيلەستىرىلمەگەن.
قازاقستان ءىMO مۇشەسى رەتىندە تەڭىزدە ادام ءومىرىن قورعاۋ جونىندە (سولوس 74/78), كەمەلەردەن لاستاۋدى بولدىرماۋ جونىندەگى (مارپول 73/78), تەڭىزشىلەردى دايارلاۋ جانە ديپلومداۋ تۋرالى (پدنمۆ), تەڭىزدە كەمەلەردىڭ سوقتىعىسۋىن بولدىرماۋ جونىندەگى 1972 جىلعى حالىقارالىق ەرەجەلەر جانە ولارعا تۇزەتۋلەر سەكىلدى نەگىزگى تەڭىز كونۆەنتسيالارىنا قوسىلدى.
بىراق ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ ودان ءارى دامىپ وتىر, سوعان بايلانىستى كونۆەنتسيالارعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ جاتىر, جاڭا كونۆەنتسيالار قابىلداناتىن بولادى, ياعني تەڭىز قۇقىعى ۇدايى جەتىلدىرىلۋدە.
قازاقستانعا وسىلارعا دەر كەزىندە نازار اۋدارىپ, سوڭعى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىن ەنگىزۋ قاجەت. جاڭا, سونىڭ ىشىندە مۇناي توگىلۋىن جويۋ ماسەلەسىن رەتتەيتىن كونۆەنتسيالارعا قوسىلۋ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەت.
ەكىنشى ماسەلە: ۇلتتىق زاڭنامادا تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە تىكەلەي اسەر ەتەتىن كەيبىر نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ جوقتىعى.
مۇنداي اكتىگە تەڭىز كولىگى كەمەلەرىندەگى قىزمەت جارعىسى, پورت قۇرىلىستارىن تەحنيكالىق پايدالانۋ ەرەجەسى, كەمە ەكيپاجى مۇشەلەرىنە ديپلوم جانە ولارعا راستاۋدى بەرۋ راسىمدەرىن ناقتىلاۋدى جاتقىزۋعا بولادى.
جوعارىدا كورسەتىلگەن ماسەلەلەر قازىرگى ۋاقىتتا “كولىك ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ “ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى” زاڭىنا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ جولىمەن شەشىلىپ جاتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
ۇشىنشىدەن: كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىندە كەمەلەردىڭ ءجۇزۋ اۋماقتارىنىڭ ناۆيگاتسيالىق-گيدروگرافيالىق قامتاماسىز ەتىلۋى جەتكىلىكتى ەمەس. ونى “ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى” زاڭعا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءاسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ گيدروگرافيالىق قىزمەتى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.
بۇگىنگى كۇنى وسى زامانعى تەڭىز كارتالارىنىڭ, كەمەلەردىڭ جۇزۋىنە ارنالعان جەتەكشىلىك جانە قۇرالداردىڭ بولماۋى, سونداي-اق ءتۇپقاراعان شىعاناعىنداعى ناۆيگاتسيالىق جابدىقتاردىڭ جاعالاۋ قۇرالدارىنىڭ كوڭىلدەگىدەي ەمەس جاي-كۇيى كەمەلەردەگى اۆاريالىق جاعدايلاردىڭ تۋىنداۋىنا الىپ كەلىپ وتىر.
تورتىنشىدەن: قۇتقارۋ-ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنىڭ جوقتىعى.
قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ كاسپيدە قۇتقارۋ-ۇيلەستىرۋ ورتالىعى (قۇو) جانە ءتيىستى كەمەلەرمەن جانە جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن ارنايى اۆاريالىق-قۇتقارۋ وتريادى جوق. بۇل جاعداي كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىندە ادامداردى قۇتقارۋ جانە مۇناي توگىلۋ سالدارىن جويۋ كەزىندە جاعىمسىز اسەر ەتۋى مۇمكىن.
وسىنداي ورتالىق پەن وتريادتىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى حالىقارالىق ساراپشىلار الدەنەشە رەت ۇسىنىس بەرگەن. كوميتەت ءوز كەزەگىندە قازاقستان اۋماعىندا قۇو-ءنى جانە ارنايى اۆاريالىق-قۇتقارۋ وتريادىن قۇرۋ مۇمكىندىگى تۋرالى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە حات جولداعان. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى كۇنى بۇل ماسەلە شەشىمىن تاپقان جوق.
– ءسىزدىڭ ۆەدومستۆو جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ ءبىر بولىگى بولىپ تابىلاتىنى تۇسىنىكتى. وسى قالىپتاسقان جاعدايلاردى جاقسارتۋ ءۇشىن كەمە يەلەرىن تەكسەرۋدەن جانە ولاردى ليتسەنزيالاۋدان باسقا قانداي شارالار قابىلداپ وتىر؟
– “جەكە كاسىپكەرلىك تۋرالى” قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا ەنگىزىلگەن بىلتىرعى جىلعى ءتۇزەتۋلەر باقىلاۋ-قاداعالاۋ فۋنكتسيالارىن اتقاراتىن بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردى تاۋەكەلدەردى باعالاۋ جۇيەسىن ازىرلەۋگە جانە ەنگىزۋگە مىندەتتەدى.
كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتى تەكسەرۋلەردى جوسپارلاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەتىن ءىس-شارالار كەشەنىن قامتىعان ۆەدومستۆولىق تاۋەكەلدەردى باعالاۋ جۇيەسىن ازىرلەدى.
بارلىق كومپانيالار تاۋەكەلدەر دارەجەسىن باعالاۋ كريتەريلەرىنىڭ نەگىزىندە تاۋەكەلدىڭ ءۇش توبى – جوعارعى, ورتاشا نەمەسە بولماشى دارەجەدەگى توپتىڭ بىرىنە جاتقىزىلادى.
وسىعان بايلانىستى قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن بۇزبايتىن سۋبەكتىلەر بولماشى دارەجەلى تاۋەكەل كاتەگورياسىنا ىلىنەدى دە, بەس جىلدا ءبىر-اق رەت جوسپارلى تەكسەرۋگە جاتادى. كەرىسىنشە, زاڭنامانى تۇراقتى تۇردە بۇزۋشى جانە ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا, قورشاعان ورتاعا, ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ جانە مەملەكەتتىڭ م ۇلىكتىك مۇددەسىنە قاۋىپ توندىرەتىن ورەسكەل بۇزۋشىلىقتار جاسايتىن سۋبەكتىلەر تاۋەكەلدىڭ جوعارعى دارەجەسىنە جاتقىزىلىپ, جىل سايىن تەكسەرىلۋى مۇمكىن.
كوميتەت تەكسەرۋلەردىڭ نەمەسە بەرىلگەن قۇجاتتاردىڭ سانى بويىنشا ەمەس, قاۋىپسىزدىكتىڭ ناقتى جاي-كۇيى بويىنشا جۇمىس ساپاسىن باعالايتىن ماقساتتى جۇمىسقا اۋىسىپ وتىر.
بۇل رەتتە كەمەلەرمەن بولاتىن اۆاريالىق جاعدايلاردىڭ سانىن جانە ولاردىڭ سالدارىن ازايتۋ زاڭنامانى بۇزۋشىلارعا قاتىستى قابىلداناتىن شارالاردى قاتايتۋ جولىمەن جۇرگىزىلەتىن بولادى.
ساۋدا ماقساتىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالارىن ساقتاۋ ءمىندەتتەرىن كومپانيالاردىڭ ءتۇسىنۋى ماڭىزدى ەكەندىگى تۋرالى ايتا كەتكىم كەلەدى.
وكىنىشكە قاراي, پراكتيكا ءجۇزىندە كەيبىر كومپانيالار تاراپىنان كەمەلەرمەن بولعان اۆاريالىق وقيعالار تۋرالى ۋاقتىلى حابارلانباۋ, ولاردى تەكسەرۋگە قاجەتتى قۇجاتتاردىڭ ۇسىنىلماۋ فاكتىلەرى كەزدەسەدى.
كەيبىر كومپانيالار وركەنيەتتى جاعدايلاردا جۇمىس جاساۋعا بەيىمدەلمەگەن. تەڭىز كەمەلەرىنىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىنە قويىلاتىن الەمدىك ستاندارتتار وتە قاتال.
كوميتەت نورماتيۆتىك قۇقىقتىق رەتتەۋ تاسىلىمەن بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ەسكىرگەن, ياعني تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىنىڭ بۇگىنگى كۇنگى تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن كەمەلەردى كومپانيالار كاسپيگە جۇمىسقا تارتا المايتىنداي ەتۋ جونىندەگى جۇمىستارعا بەلسەندى قاتىسىپ وتىر.
وسىلايشا مەملەكەت ساۋدا ماقساتىنداعى تەڭىزدە ءجۇزۋدى دامىتا وتىرىپ, جانە فلوتتىڭ قاۋىپسىز پايدالانىلۋىن رەتتەيتىن زاڭنامانى ساقتاۋعا باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, سونىمەن بىرگە, وسى سالادا بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن جاعىمدى كليمات قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىن شەشۋى قاجەت.
بيزنەس قوعامداستىعىمەن اشىق ديالوگ جۇرگىزۋ ارقىلى عانا ءبىز كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى بويىنشا كومپانيالار مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن بىردەي ەسكەرەتىن ءتيىمدى جۇيەنى ازىرلەي الامىز.
اڭگىمەلەسكەن سامات مۇسا, “ەگەمەن قازاقستان”.