كۇي تاريحى قىزىق قوي. كۇيدى تىڭداعانىمىز بولماسا, شىعۋ تاريحى مەن ءمانىن اسا بىلە بەرمەيمىز.
1930 جىلى «سوزاق كوتەرىلىسى» بولعان. تاما رۋىنىڭ باتىرى سۇلتانبەك شالاق ۇلى باستاعان كوتەرىلىسشىلەر گولوششەكين ساياساتىنا قارسى تۇرادى, قارۋ جيىپ اشىق سوعىسقا شىعادى. كوتەرىلىستە سوزاق حالقىنىڭ ۇشتەن ءبىرى قىرىلىپ قالادى. سولاردىڭ اراسىندا سۇگىردىڭ دە تۋىستارى بولادى. بۇل كۇي وسى ناۋبەتتە قايتىس بولعان بوزداقتارعا ارنالعان. بۇل جونىندە ءمادي بايداۋلەتوۆ مىناداي دەرەك جازادى:
«...سۇكەڭدە بىرنەشە «قوسباسار» بار. مۇنىڭ نەگىزىندە سوزاق كوتەرىلىسىنىڭ قاسىرەتى, زۇلمات جىلداردىڭ مۇڭ-زارى جاتىر. العاش كەڭەس ۇكىمەتى ورناعان كەزدە بيلىك باسىنداعىلارعا كۇيشىنىڭ كوڭىلى تاۋىرلەۋ بولعان. ءوزى اۋىلناي سايلانادى. بىراق كەيىن ولاردىڭ ءىسى باسقاشا ءورىس الىپ بارا جاتقانىن ءتۇسىنىپ, اياعىن تارتادى. اسىرا سىلتەۋ اسقىنعان كەزدە جۇرتتىڭ مالىن, جانىن تارتىپ العان زورلىق-زومبىلىقتارعا جانى كۇيەدى. 1932 جىلعى اشارشىلىقتا ەل باسى اۋعان جاققا بوسىپ, قۇم-قۇمنىڭ ىشىندە شەگىرتكە, تاسباقا جەگەنىن, ءبىر كەزدەگى بايبىشەلەردىڭ بۇتانىڭ تۇبىندە بالاسىن كەۋدەسىنە باسىپ, قۇشاقتاعان كۇيى قاتىپ ولگەنىن ءوز كوزىمەن كورگەن. حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسى 1933 جىلى سوزاق كوتەرىلىسىنە ۇلاسادى. سول قاقتىعىستا قارۋسىز قانشاما ادام جازىقسىز قىرىلىپ, قانى سۋداي اعادى. سۇكەڭنىڭ دوس-جاراندارى, ۇزەڭگىلەس-قۇرداستارى, ەت جاقىندارى مەرت بولادى. «قوسباسار» - وسىنداي قوس وقيعانى سۋرەتتەگەن سۇگىردىڭ جان جاراسى ەدى».