قىسى-جازى جايقالىپ تۇراتىن باق نەمەسە تروپيكالىق دجۋنگلي. تالدىقورعانداعى جىلىجايدى ءدال وسىلاي اتاۋعا بولادى. تاڭعاجايىپ وسىمدىكتەر الەمىن ءوز كوزىمەن كورۋگە ىقىلاسى اۋعاندار قاتارى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. ءحوببيىن بيزنەسكە اينالدىرا بىلگەن كاسىپكەر اياۋلىم قۋانعاليەۆا جەتىسۋلىق تۇتىنۋشىلاردىڭ تىلەگىن ورىنداپ وتىر.
جىلىجاي ونىمدەرىنە «Jetisy green» دەپ اتاۋ بەرگەن كاسىپ يەسى, بۇل دامدەۋىش شوپتەردىڭ تالدىقورعاننىڭ برەندىنە اينالارىن بىلسە كەرەك. قازىر ەل اۋماعىنا تانىمالدىلىعى ارتتى. اسىرەسە استانا مەن الماتى سەكىلدى مەگاپوليستەردىڭ ساۋدا ورىندارىنىڭ سانىنە اينالىپ ۇلگەرگەن. جەرگىلىكتى ءدامحانالار مەن مەيرامحانالار دا وسى ءونىم ءۇشىن كەزەككە تۇرۋدان قاشپايدى.
وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, «وۆوششەپروم» جشس جىلىجاي شارۋاشىلىعىن اشۋعا جالپى كولەمى 160 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنعان. مۇندا قازىر 10 ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى – 100-110 مىڭ تەڭگە شاماسىندا. جالپى جۇمىس ۋاقىتى كەشكى 17.00-گە دەيىن, دەگەنمەن قوسىمشا جۇمىس ىستەگەن ساعاتتارى ەسەپتەلىپ, تولەم جاسالادى. كۇندىگى – 7 مىڭ تەڭگە. نەگىزىنەن, 25 جاستان اسقان جاستار جۇمىس ىستەيدى
«وۆوششەپروم» جشس باسشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋدى نازاردان تىس قالدىرمايدى. ماسەلەن, جىلىجاي شارۋاشىلىعى ۇجىمىندا جالعىزباستى انالار دا بار. ولارعا قاجەت جاعدايدا قايتارىمسىز كومەك كورسەتىلەدى. ۇجىمنىڭ ۇيىسقان بەرەكەسىنىڭ ارقاسىندا كادرلاردىڭ ءبىرى كەلىپ, ءبىر كەتىپ جاتاتىن ساپىرىلىسى بولمايدى. جىلىجاي العاش اشىلعاننان جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان جاندار دا بار. قازىر شارۋاشىلىققا جوعارى ءبىلىمدى, تاجىريبەلى اگرونوم قاجەت.
قازىر باۋ-باقشا ەگىپ, ءونىمىن تابىس كوزىنە اينالدىرۋ ءۇشىن جازدى كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق. ءىستىڭ قىبىن تاۋىپ, تاۋەكەل ەتكەن ادامعا قىستىڭ ءوزى كەدەرگى بولا المايدى. ءۇش جىلدان بەرى وسى ىسپەن اينالىسىپ كەلە جاتقان جىلىجاي يەسى كوك ءشوپتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن وسىرۋدە. اۋماعى 2 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن جەردە باتاۆيانىڭ قىزىل جانە جاسىل سورتى, رۋككولا, شپينات پەن مانگولد كۇتىپ باپتالادى. اپتاسىنا 3 مىڭنان 6 مىڭ تۇپكە دەيىن كوك ءشوپ جينالادى.
جاعدايىن جاساساڭ, جىلىجاي جىلىنا ءونىمدى اياماي بەرەدى. جايلى ورتادا سەبىلگەن تۇقىم شامامەن ءبىر جارىم-ەكى ايدىڭ كولەمىندە ءيىسى ەرەك, ەكولوگيالىق جاعىنان تازا ونىمگە اينالادى. ارى قارايعى تاعدىرى «ماگنۋم», «Small», «تويمارت» سياقتى ىرگەلى ساۋدا جەلىلەرى مەن «سەلپو» ەكو ونىمدەر دۇكەنىنىڭ قولىندا. وزگە دە شاعىن دۇكەندەر الۋعا بەيىل. ونىڭ ۇستىنە سالات ساۋدا سورەلەرىنە قۇتىداعى تۇبىرىمەن ارنايى قاپتامادا قويىلادى. بۇل سالاتتىڭ ودان ءارى دە وسە تۇسۋىنە, تاۋار ءتۇرىن جاقسى ساقتاۋعا كومەكتەسەدى. ال ەندى ءبىر ءشوپ سالات ميكسى تۇرىندە ورالادى. بۇل رەتتە شوپتەردى ارالاس جيناقتاۋ قول جۇمىسى ارقىلى اتقارىلادى.
اياۋلىم قۋانعاليەۆا جانە ونىڭ كومانداسى شۇمەكتەپ تەر توگىپ, قارا جەرگە تاستالعان تۇقىم تۇينەك بولىپ بوي كوتەرىپ, ءونىم بولىپ جايقالعانشا ەڭبەكتەرىن ءبىر ساتكە دە توقتاتپايدى. سەبەبى اتالعان كومپانيانىڭ جىلىجاي شارۋاشىلىعىنداعى العاشقى قادامى.
ء«بىز بۇعان دەيىن كارتوپ, سويا وسىردىك. قازىر دە سويا وڭدەۋمەن اينالىسامىز, قۇس فابريكالارىنا ارناپ جەم ازىعىن وندىرەمىز. ول – ءبىزدىڭ نەگىزگى ءىسىمىز. وندىرىستىك اۋماعىمىزدا بوس ۋچاسكە بولعاندىقتان, وندا حالىققا پايداسى تيەتىن ءبىر نارسە ءوسىرۋ كەرەك دەپ شەشتىك. جالپى, بيزنەستى ءتۇرلى باعىتتا وركەندەتۋگە بولادى. مىسالى, تاۋارلى الىپ-ساتۋ ارقىلى دا پايدا تابۋعا بولادى, ال ءبىر نارسە وندىرگەننىڭ ءجونى ءبىر بولەك. سوندىقتان ازىق-ت ۇلىكتى ءوز قولىمىزبەن وسىرسەك دەپ جىلىجاي شارۋاشىلىعىن قولعا الدىق. ۋچاسكە شاعىن بولعاندىقتان الدىمەن ءتۇرلى كوك ءشوپتى وسىرۋدەن باستادىق, ونىڭ ۇستىنە كوكونىس رەتىندە سالات شوپتەرىنە دەگەن سۇرانىس قازىر ارتىپ كەلەدى. ازىرگە جىلىجايدىڭ كوپ بولىگىن سالات شوپتەرى الىپ تۇر, دەگەنمەن ازداعان كولەمدە رۋككولا, شپينات پەن مانگولد وسىرىلەدى. وسىلايشا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وسى سالاسىنا بەت بۇردىق», دەيدى ا.قۋانعاليەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇندا گوللانديالىق تۇقىم قولدانىلادى. سالاتتى ءوسىرۋ ءۇشىن ءبىر ءتۇيىر تۇقىم دا جەتكىلىكتى, ال رۋككولا مەن مانگولدتىڭ ورتاق تامىرى جوق. ولاردىڭ تۇقىمى – وتە ۇساق, سوندىقتان ولاردى ەككەندە 10-15 ءتۇيىر تۇقىمدى بىراق سەبۋ كەرەك بولادى.
وسىمدىكتەر وتە بەيىمدەلگىش كەلەدى. باستىسى, لايىقتى جاعداي جاساۋ. ءبارى دە كلاسسيكالىق ۇلگى بويىنشا جارىق بەرۋ, سۋارۋ جانە قورەكتەندىرۋ تاسىلىنە باعىنادى. بۇگىندە جىلىجايدا كوپ ءشوپتىڭ كەزەكتى لەگىن وتىرعىزۋ ماۋسىمى باستالعان. سەبىلگەن تۇقىمنىڭ ورىندارى قاتاڭ كارانتينگە قويىلادى. نەگە دەسەڭىز, تۇقىمنىڭ ءونىپ شىعۋى ءۇشىن بىرنەشە تاۋلىك كەرەك, وعان قوسا قاراڭعىلىق پەن ىلعال دا جەتكىلىكتى بولۋى شارت. وسىنداي تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاعاندا عانا مول ونىمنەن ۇمىتتەنۋگە بولادى. جىلىجاي ىشىنە گاز جۇرگىزىلگەن, ەلەكتر جەلىسىندە قيىندىقتار تۋىنداعان جاعدايدا عانا جەكە گەنەراتور قوسىلادى, مۇنداي قوسىمشا شىعىندار كەيدە دايىن ءونىمنىڭ باعاسىنا دا اسەر ەتىپ جاتادى.
جىلىجاي يەسى جۇمىس اۋقىمىن كەڭەيتە تۇسسەم دەيدى. ارينە, ول ءۇشىن مەملەكەت ۇسىنىپ وتىرعان باعدارلامالاردى دا پايدالانىپ كورگەن ابزال. وعان قاجەتتى جەر ۋچاسكەسى بار. سونىڭ اياسىندا سۋبسيديالاۋ بويىنشا جىلىجايدىڭ ءار گەكتارىنا بولىنگەن قارجىعا تىڭايتقىشتار, تۇقىم الۋعا مۇمكىندىك تۋماق. ءسويتىپ, شىعىننىڭ ورنىن تولتىرىپ, تابىستىڭ كولەمىن ارتتىرا الادى. البەتتە, تىنىمسىز ەڭبەك ەتپەي, ەشتەڭە دە ونبەيدى..
«بىلتىرمەن سالىستىرعاندا ءوندىرىس كولەمىن 2 ەسە ۇلعايتتىق. وسىدان ارى قاراي مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولساق, ءالى دە كەڭەيە تۇسسەك دەگەن نيەتتەمىز. قالانىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق جابۋعا ءبىزدىڭ مۇمكىندىگىمىز بار, كەيدە يمپورتتىق ونىمدەردىڭ باعاسى ءبىزدىڭ جەرگىلىكتى جەردە وسىرىلگەننەن تومەن بولىپ جاتادى. سوندىقتان بۇل جاعىنان قيىندىقتار دا كەزدەسەدى. ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىزدىڭ ساپاسى يمپورتتىقتان ءبىر مىسقال دا تومەن ەمەس, جاڭا ج ۇلىنىپ الىنعان بالعىن, ەكولوگيالىق تازا», دەيدى ا.قۋانعاليەۆا.
سالماعى 150 گرامم سالاتتىڭ ءبىر قۇتىسى 450 تەڭگەدەن ساتىلادى. ال 130 گرامم سالات قوسپاسىنىڭ پاكەتتەرى – 900 تەڭگە. تيىسىنشە, دۇكەندەردە قۇنى بۇدان جوعارى ساۋدالانادى.
قاراڭىز, بىلتىر جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اگرارلىق سالاسىندا 510 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. بۇل رەتتە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردى قولداۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن 23,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان ەكەن. سونىڭ 21 ملرد تەڭگەسى سۋبسيدياعا باعىتتالىپتى.
جەتىسۋ وبلىسى