بۇگىن, 21 اقپاندا مۇسىلمان جىل ساناۋى بويىنشا شاعبان ايى باستالدى. بيىل رامازان ايى 23 ناۋرىزدا باستالادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz
قازا ورازانى وتەۋ
رامازان ايى باستالماس بۇرىن وتكەن جىلى قارىز بولعان ورازا كۇندەرىن وتەگەن ابزال. وتەلمەگەن ورازا ادامعا قارىز بولىپ جازىلادى. ورازا قارىزىن وتەيتىن ادام كۇندەلىكتى ناماز كەستەسىن نەگىزگە الادى. تاڭ نامازى كىرگەن ۋاقىتتا اۋىز بەكىتەدى, ياعني سول ۋاقىتقا دەيىن سارەسىن ءىشىپ-جەۋگە رۇقسات. ال اقشام نامازى ۋاقىتى كىرگەندە اۋىز اشادى.
ورازا قازاسىنىڭ ارنايى نيەت-دۇعاسى جوق. «اللا ريزالىعى ءۇشىن رامازان ورازاسىنان قالعان پالەن كۇندىك قازا ورازانىڭ ءبىرىنشى كۇنىن وتەمەككە نيەت ەتتىم» دەۋگە بولادى.
قارىزداردى قايتارۋ
رامازان ايىنا دەيىن قازا ورازانى وتەپ قانا قويماي, اقشالاي قارىزداردى دا قايتارعان ءجون. قارىز بەرسە - ساۋاپ, السا - موينىنا امانات بولىپ جازىلاتىن دۇنيە. حاديستە قارىزى بار ادام قارىزىن وتەمەي تۇرىپ ساداقا بەرمەۋى كەرەك دەپ جازىلعان. بەرىلمەگەن زەكەت تە قارىز دەپ ەسەپتەلەدى. قارىزىن وتەۋ, زەكەت بەرۋ – پارىز. زەكەت قارىزى بار ادامنىڭ ساداقاسى قابىل بولمايدى.
نيەت ەتۋ
رامازان ايىندا جاسايمىن دەگەن قۇلشىلىقتارعا شاعبان ايىنان باستاپ نيەت ەتكەن ءجون. الدىن الا نيەت ەتپەي, ەشبىر امال قابىل بولمايدى. رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋعا شىنايى نيەت ەتسەڭىز قازىردەن ادەپ-امالداردى ۇيرەنە باستاۋ قاجەت. رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋ ءار مۇسىلماننىڭ پارىزى بولعان سوڭ ارىقتاۋ ءۇشىن, دەنساۋلىق ءۇشىن, جۇرتقا ىلەسۋ ءۇشىن ەمەس, اللانىڭ رازىلىعى ءۇشىن اۋىز بەكىتۋگە نيەت ەتۋ كەرەك.
اعزانى دايىنداۋ
رامازان ايى جاقىنداعاندا اعزانى ورازاعا دايىنداۋ قاجەت. ادام بىردەن ۇزاق ۋاقىت بويى ءنار تاتپاسا اعزادا ۇلكەن وزگەرىستەر بولىپ, ول بەلگىلى ءبىر اۋرۋعا اكەلۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى كۇندەلىكتى ءىشىپ جۇرگەن تاماق مولشەرىن بىرتىندەپ ازايتا باستاعان ءجون. العاش رەت ورازا ۇستايتىندار قازىردەن اۋىز بەكىتىپ, اعزاسىن ۇيرەتە بەرسە بولادى.
رامازان ايى باستالعانشا دەنساۋلىققا كوڭىل ءبولىپ, يممۋنيتەتتى بارىنشا كوتەرىپ الۋ كەرەك. مۇمكىندىك بولسا, دارىگەرگە كورىنىپ, اسقازان-ىشەك جولدارىن تەكسەرىپ العان ءجون. بيىل ورازا كوكتەمنىڭ قاق ورتاسىندا باستالادى, سوندىقتان اۆيتامينوز (ۆيتامين جەتىسپەۋشىلىگى) جيى مازالايتىن كەزگە تۇسپا-تۇس كەلىپ تۇر. وسى ورايدا اعزاڭىزعا قاجەت دارۋمەندەردى, قۇنارلى تاعامدى ۋاقىتىلى ءىشىپ, اپتاسىنا كەم دەگەندە ءبىر كۇن ورازا تۇتۋ ابزال بولماق.
جامان ادەتتەردەن ارىلۋ
رامازان ايىن جوسپارلاۋ ماڭىزدى. نەمەن اينالىساتىنىڭىزدى, قانداي امالدار جاسايتىنىڭىزدى قاعازعا جازىپ قويۋعا بولادى. وتكەن ورازادا جىبەرگەن قاتەلىكتەرىڭىزدى ەسكە ءتۇسىرىپ, ولاردى وسى رامازان ايىندا قايتالاماۋعا تىرىسىڭىز. شاعبان ايىندا جامان ادەتتەردەن ارىلۋعا قامدانىپ, جاقسى ادەت قالىپتاستىرۋ قاجەت. مىسالى, تەمەكىنى تاستاي الماي جۇرسەڭىز رامازاندى كۇتپەستەن قازىردەن امالىن جاساڭىز. دەنساۋلىق تا امانات ەكەنىن ۇمىتپاڭىز.
ۇيقىنى رەتتەۋ
ورازادا تەك تاماقتان عانا تىيىلماي, ۇيقى رەجيمىن دە رەتتەۋ ماڭىزدى. سارەسىنە ۇيىقتاپ قالماۋ ءۇشىن ەرتە ۇيىقتاپ, ەرتە تۇرۋعا ەرتەرەك بوي ۇيرەتكەن دۇرىس. كۇندە 7-8 ساعاتتان كوپ ۇيىقتايتىن بولساڭىز شاعبان ايىنان باستاپ از ۇيىقتاپ ۇيرەنىڭىز.
اس ءمازىرىن دايىنداۋ
اۋىز بەكىتكەندە سارەسى مەن اۋىزاشاردا نە ءىشىپ-جەيمىن دەپ باس قاتىرماس ءۇشىن ەرتەرەك اس ءمازىرىن جاساپ قويۋ ارتىق ەتپەيدى. ورازا كەزىندە تۇزدى, مايلى, قۋىرىلعان جانە گازدالعان ونىمدەردى ازىراق تۇتىنعان ءجون. ونىڭ ورنىنا مەيىلىنشە ءسىڭىمدى ءارى جەڭىل تاماق جەگەن دۇرىس. سول سەبەپتەن رامازان ايى باستالماس بۇرىن قاجەت ازىق-ت ۇلىكتى ەرتەرەك اكەلىپ قويعان ابزال. ورازا جاقىنداعاندا بازارلار مەن دۇكەندەردە ساۋدا ساپىرىلىسىپ كەتەدى. مۇمكىندىك بولسا, ۇيدە تۇشپارا, ءمانتى سەكىلدى جارتىلاي دايىن ونىمدەردى جاساپ قويۋعا بولادى.
ازىق-ت ۇلىكتى ەرتە الىپ قويۋ - توڭازىتقىشتى تولتىرىپ قويۋ دەگەن ءسوز ەمەس. ءتاتتى, اششى, تۇزدى, مايلى تاعامداردى مەيلىنشە ازايتىڭىز. اس مازىرىڭىزدە كوكونىس پەن جەمىس-جيدەك كوپ بولعان ابزال.
تازالىق جۇرگىزۋ
ىشكى-سىرتقى تازالىققا ءمان بەرىڭىز. دەنەڭىزدى تازا ۇستاڭىز. ۇيىڭىزگە تولىقتاي تازالىق جۇمىستارىن جۇرگىزىڭىز. ءازىر كيمەيتىن قالىڭ كيىمدەردى جۋىپ, ۇقىپتاپ جيناپ قويىڭىز. مۇلدەم كيمەيتىن تازا كيىمدەرىڭىزدى مۇقتاج جاندارعا تاراتىڭىز. ۇيىڭىزدە ەسكى-قۇسقىنى, كەرەكسىز زاتتاردى جيناماڭىز. ەسكى زاتتاردان ارىلىڭىز. ءۇيدىڭ ءىشىن عانا ەمەس, سىرتىن, اۋلانى دا تازالاپ قويعان ءجون. اكتەۋ, سىرلاۋ جۇمىستارىن دا ورازاعا دەيىن ەرتەرەك اياقتاعان دۇرىس.
ارتىق ويدان ارىلىپ, الاڭداتاتىن شارۋالاردى ءبىتىرۋ
رامازان ايى قۇلشىلىق جاسايتىن قاسيەتتى اي بولعاندىقتان, الاڭداتاتىن, اياقسىز قالعان جۇمىستارىڭىزدى اياقتاپ تاستاعان ءجون. مىسالى, وزگە جەرگە كوشۋدى جوسپارلاساڭىز, قازىردەن قامدانىڭىز. كاسىپ باستايمىن دەسەڭىز, قازىردەن ىسكە كىرىسىڭىز. دەنساۋلىعىڭىزعا الاڭداساڭىز, دارىگەرگە قارالىپ, اعزاڭىزدى تەكسەرىڭىز. ورازا كەزىندە ءتىسىڭىزدى ەمدەتكەندە اۋىز اشىپ جىبەرۋىڭىز مۇمكىن. سوندىقتان رامازان ايى باستالعانشا ورازاعا كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن شارۋالاردى تىندىرىڭىز.
جامان ويدان ارىلىپ, وكپە-رەنىش, اشۋ-ىزاعا بوي بەرمەڭىز. جان-دۇنيەڭىزدى تازالاپ, مازالاپ جۇرگەن ويلاردى ەركىنە جىبەرىڭىز.
تۋىستىق قارىم-قاتىناستاردى رەتتەۋ
شاعبان ايىنان باستاپ تۋىستارمەن اراداعى قارىم-قاتىناستى رەتتەپ, ونى ودان ءارى نىعايتا تۇسكەن ءجون. اعايىندارمەن بايلانىستى ءۇزىپ الۋدان ساقتانىڭىز. تۋىستاردىڭ ۇيىنە بارۋ, حابارىن الىپ, حال-جاعدايىن سۇراۋ, حات جازۋ, تەلەفون سوعۋ, ناۋقاستىڭ كوڭىلىن سۇراۋ, قۋانىشىن ءبولىسىپ, قايعى-مۇڭىنا ورتاقتاسۋ, باسىنا ءىس تۇسكەندە قاسىنان تابىلۋ, ساپارعا شىعىپ كەتكەن اعايىننىڭ مال-جانىنا قارايلاسۋ – تۋىستىق قاتىناستىڭ سيپاتتارى. سونداي-اق كوڭىلى جۇدەگەندى جۇباتىپ, قينالعان تۋىسقا قول ۇشىن بەرىپ نەمەسە ورايى كەلگەندە سىي-سىياپات جاساپ تا تۋىسقاندىقتى نىعايتۋعا بولادى.
تۋىستارىڭىزبەن اراڭىز الشاقتاپ كەتسە حابارلاسىپ, رەنجىگەندەردەن كەشىرىم سۇراپ, رەنجىتكەندەرىن كەشىرىپ, قارىم-قاتىناستى تۇزەۋگە تىرىسقان ءجون.