وتكەن جۇمادا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين شىعىس قازاقستان وبلىسىنا بارىپ, وندا كاسىپكەرلەرمەن, قاۋىمداستىقتارمەن, ءوڭىر تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى. سونداي-اق وبلىس اۋداندارىندا فەرمالار مەن شارۋا قوجالىقتارىن ارالادى, اۋقىمدى جوبا (سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى تاجىريبەسى بويىنشا فەرمالار سالۋ ءۇشىن جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ) پۋلىنا ەنگىزۋ ءۇشىن ۇمىتكەر جوبالارمەن تانىستى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى دامىعان ونەركاسىبى مەن وسىمدىك شارۋاشىلىعىمەن تانىمال. تابيعات بايلىعى مول, ەگىس القاپتارى شەكسىز ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە مۇمكىندىگى زور. بيىل وڭىردە كروسس-دوك, كوكونىس قويمالارى, قوناقۇي, اسحانا, ۆەتەرينارلىق زەرتحانا جانە كەدەندىك باقىلاۋ ورنى بار قۋاتتى حابتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا. ءبىرىنشى كەزەڭدە, وسى جىلدىڭ تامىز ايىندا «التاي» كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىعى ءۇشىن ارقايسىسى 10 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن ەكى كوكونىس قويماسىن ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن. كتو ديرەكتورى جانبولات كازانوۆتىڭ ايتۋىنشا, نىساننىڭ 80%-ى دايىن. ەكىنشى كەزەڭدە, 2024 جىلى ەت, بالىق, ءسۇت, بال وراۋ نىساندارى, تاۋلىگىنە ءبىر توننا نان وندىرەتىن ناۋبايحانا سالىنادى. شقو اكىمى دانيال احمەتوۆ كاسىپورىننىڭ الەمدىك ستاندارتقا ساي ساپاداعى بالدى ساتىپ الىپ, ەكسپورتقا جىبەرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
وسكەمەندە سەرىك جۇمانعارين ءىرى ساۋدا جەلىسىنىڭ سۋپەرماركەتىن ارالاپ, ونىڭ باعاسىمەن تانىسىپ, ۇسىنىلعان الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ ساپاسى مەن اسسورتيمەنتىنە باسا نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار ول گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ پرەدگورنوە اۋىلىندا بولدى, وندا وتكەن جىلى «Altyn Shyghys» جشس وسىمدىك مايلارىن ءوندىرۋ زاۋىتىن – كۇنباعىس, راپس, زىعىر, ماقسارى جانە سويا زاۋىتى تەحنيكالىق ىسكە قوسۋ جۇزەگە اسىرىلدى. 2022 جىلى كاسىپورىن 58 مىڭ توننا ماي ءوندىردى. الداعى جىلدارى تەرەڭ وڭدەۋ جابدىقتارىن, تازارتۋ تسەحىن قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونى 2026 جىلى ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن. كاسىپورىن ديرەكتورى ەربول ابدىقالىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 500 تونناعا دەيىن جەتەتىن تازارتۋدى ىسكە قوسقاننان كەيىن قازاقستان ەلىمىزدە وندىرىلگەن تازارتىلعان كۇنباعىس مايىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەدى.
سونداي-اق سەرىك جۇمانعارين زاۋىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن تىڭدادى. «ۆەرتەكس ۆوستوك» جشس جارما وڭدەۋ كاسىپورنىنىڭ ديرەكتورى ەۆگەني كاساتكين قاراقۇمىقتى قايتا وڭدەۋدى قولداۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ماسەلەنى كوتەردى.
«شقو مەن پاۆلودار وبلىسىندا قاراقۇمىق ءدانىنىڭ جەتىسپەۋىنە بايلانىستى شارۋا قوجالىقتارى ءتورت جىل بويى وسى داقىلدىڭ ەگىستىك القاپتارىن از ەگىپ كەلەدى. شارۋالاردا شيكىزات بار, بىراق قازىر ونىڭ باعاسى تومەندەپ كەتتى, ولاردىڭ وتكەن ماۋسىمعا قاراعاندا تومەن باعامەن ساتقىسى كەلمەيدى. سونىڭ سالدارىنان كاسىپورىندارىمىز توقتاپ, شىعىنعا باتىپ وتىر. ءبىزدىڭ نارىققا ارزان جارما جەتكىزەتىن كورشى ەلدىڭ ىقپالى زور. باسەكەلەستىك ءۇشىن شيكىزاتتى ارزان ساتىپ الۋىمىز كەرەك. يمپورت پەن لوگيستيكاعا قوسىلعان قۇن سالىعىنا بايلانىستى قاراقۇمىق شيكىزاتى قىمباتقا تۇسەدى جانە باسەكەگە قابىلەتتى ەمەس. ەگەر ءبىز يمپورتقا قوسىلعان قۇن سالىعىنان ءبىراز ۋاقىتقا بوساتىلاتىن بولساق, وندا شيكىزات ساتىپ الىپ, جۇمىس ىستەي الار ەدىك. دايىن ءونىم باعاسى بويىنشا باسەكەگە قابىلەتتى بولار ەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
«استانا بيزنەس» اگروحولدينگىنىڭ باس ديرەكتورى فاريد ابيتاەۆ كۇنباعىس تۇقىمىن ىرىكتەۋمەن جانە وندىرۋمەن اينالىسادى.
«كۇنباعىسقا ەكسپورتتىق باج سالىعى ەنگىزىلگەننەن كەيىن سەلەكتسيالىق تۇقىمدار تاۋارلىق كۇنباعىسپەن سەق تن (سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ تاۋار نومەنكلاتۋراسى) ءبىر كودىنا ءتۇستى. بىراق ولار ءىس جۇزىندە تاۋارلىق ءونىم بولىپ سانالمايدى. ءبىزدىڭ كاسىپورىن – ەلىمىزدە كۇنباعىس تۇقىمىن وندىرۋگە ماماندانعان جالعىز كاسىپورىن. 10 جىل ىشىندە تۇقىم ساتىلىمى 15 ەسە ءوستى. العاشقى جىلداردان رەسەي فەدەراتسياسىنا تۇقىم ەكسپورتتادىق, ال بيىل گەرمانياعا ءبىرىنشى پارتيا جونەلتىلدى. سەلەكتسيالىق تۇقىمدى باجسىز ەكسپورتتاۋ مۇمكىندىگىن جەكە كودقا ەنگىزۋگە بولا ما, سونى سۇراعىم كەلەدى», – دەدى كاسىپكەر.
سەرىك جۇمانعارين كەزدەسۋدە كوتەرىلگەن بارلىق ماسەلەنى زەردەلەپ, پىسىقتاۋعا تاپسىرما بەرەتىنىن ايتتى.
ۆيتسە-پرەمەر شەمونايحا اۋدانىنىڭ «رۋليحا» تاۋار-ءسۇت فەرماسىندا سقو-نىڭ اوك-تەگى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ بويىنشا تاجىريبەسىن قايتالاۋ اياسىندا بولاشاق جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن وبلىس پۋلىنا ۇمىتكەر جوبالارمەن تانىستى. بۇل – وڭىردە ءالى سالىنباعان جۇمىرتقا شىعاراتىن قۇس فابريكاسىنىڭ, ءسۇت-تاۋارلى فەرمالاردىڭ, ساۋىن سيىرلاردىڭ انالىق مالىن شىعاراتىن كاسىپورىنداردىڭ, سۋارۋ جوبالارى مەن كوكونىس قويماسىنىڭ قۇرىلىسى. ءوز كەزەگىندە سەرىك جۇمانعارين الداعى ۇلكەن جوبانىڭ باستى ماقساتى – ەلىمىزدە نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى بويىنشا يمپورتتى تولىق الماستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن تاعى دا اتاپ ءوتتى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى