ءمانىن ۇققان ادامعا مەملەكەتتىك گرانتتىڭ پايداسى كول-كوسىر. ونى ايتىپ تا, جازىپ تا ءجۇرمىز. ماسەلەن, جەتىسۋدا 750-گە جۋىق ادام كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبانىڭ قىزىعىن كورىپ وتىر. ولار كاسىپتىڭ كوزىن تاۋىپ, ءوزىن عانا ەمەس, وزگەنى دە جارىلقاپ ءجۇر.
وبلىس اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, وسى باعىتتا 26 851 جۇمىس ورنى قۇرىلعان. ونىڭ 13 016-سى تۇراقتى قىزمەت كورسەتىپ جاتىر. بۇل ستاتيستيكا – وتەۋسىز گرانتتىڭ ناتيجەسىندە قۇرىلعان تسيفر. دەمەك ءوز كاسىبىن كوركەيتىپ, باسقانى دا باۋىرعا باسقان ازاماتتار ەلدە جەتەرلىك. بۇلار الدىمەن الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن كوتەرىپ وتىر.
مىسالى, تەكەلىلىك ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك مەلس مۇراتبەكوۆ جەكە ستوماتولوگيا كلينيكاسىن قايتا ىسكە قوستى. ول بۇعان دەيىن دەنساۋلىعىنا بايلانىستى 4 جىل ءتىس ەمدەۋ كابينەتىن ق ۇلىپتاپ قويعان ەدى. ون جىلدىق جۇمىس ءوتىلى بار ازامات ءۇشىن ۇزاق ۋاقىتتاعى كىدىرىس كوڭىل تۇسىرگەنىمەن, مەملەكەتتىڭ جاردەمى جارقىراۋعا جول اشىپ بەرگەندەي. 1 225 200 تەڭگە كولەمىندە گرانت الىپ, وسى قارجىعا ءتيىستى زاماناۋي قۇرال-جابدىق ساتىپ العان. قۇداي ءساتىن سالىپ, بۇگىندە ءوز بيزنەسىن شىر اينالدىرىپ وتىر. بىلتىر جازدا جۇمىسى قايتا ءجۇرىپ, مونوقالا تۇرعىندارىنا كومەك كورسەتىپ كەلەدى.
«ماماندىعىم – ستوماتولوگ-ورتوپەد. وسى سالادا 90-جىلداردان بەرى ەڭبەك ەتەمىن. ارينە, قازىر تالاپتار وزگەردى, جاڭا قۇرال-جابدىقتار شىقتى, سوندىقتان ۋاقىت تالابىنا ىلەسىپ جۇمىس ىستەۋ كەرەك. مەملەكەتتىك گرانت ارقىلى كەراميكانى كۇيدىرەتىن ستوماتولوگيالىق ۆاكۋم ەلەكتر پەشىن ساتىپ الدىم. وندا مەتالل-كەراميكا تىستەرى دايىندالادى. وعان قوسا بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ جاي-جاپسارىن ۇيرەندىم. ايتپاقشى, وسىنداي مەملەكەتتىك باعدارلاما بار ەكەنىن الەۋمەتتىك جەلىدەن وقىپ ءبىلدىم. ودان كەيىن قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا بارىپ, كەڭەس الدىم. ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ نەسيە الۋعا, ونى قايتارۋعا مۇمكىندىگى بولا بەرمەيدى, ونىڭ ۇستىنە ۇستەمەسىمەن قوسىپ قايتارۋ بيزنەسىن جاڭا باستاعان ادامعا وڭاي ەمەس. سوندىقتان قايتارىمسىز گرانت مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ءتيىمدى ءتۇرى دەپ ەسەپتەيمىن», دەيدى م.مۇراتبەكوۆ.
جالپى, كاسىپكەر جەرلەستەرىنە جەڭىلدىك جاساپ, ستوماتولوگيا سالاسىندا قىزمەت ءتۇرىن قولجەتىمدى باعادا ۇسىنۋعا باسىمدىق بەرىپ وتىر. مۇندا ماماندار تەراپەۆتىك جانە ورتوپەديالىق قىزمەت كورسەتەدى. كەيدە ءتىسى اۋىرىپ, جانى قىسىلىپ كەلگەن پاتسيەنتتىڭ جاعدايىن ءتۇسىنىپ, ءتىسىن تەگىن ج ۇلىپ بەرەتىن كەزدەرى دە بولادى ەكەن.
«تەكەلى تۇرعىندارىنىڭ تابىسى سونشالىقتى كوپ ەمەس, سوندىقتان ءبىز كورسەتەتىن قىزمەتتەردىڭ بارلىعىنىڭ قۇنى بارىنشا قولجەتىمدى بولۋىنا ءمان بەرەمىز. ءوز تاجىريبەمە سۇيەنە وتىرىپ, دياگنوستيكادان باستاپ قاجەتتى ەمگە دەيىنگى ۇدەرىستىڭ ءبارىن تولىق قاداعالايمىن. ءبىزدىڭ ماماندارىمىز بىلىكتى, ولاردىڭ تۇراقتى كليەنتتەرى بار, ازىرگە ەشقانداي شاعىم تۇسكەن جوق. مەنىمەن قوسقاندا ءتورت مامانبىز. قاتارىمىزدا جاستار دا بار. جۇمىس ىستەيمىن دەگەن ادامعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا مۇمكىندىك تابىلادى, تەك نيەت بولسا بولعانى», دەيدى كاسىپ يەسى.
ءيا, قولدان كەلسە, قاراپ قالمايتىن ازاماتتىڭ قارەكەتى كوڭىل قۋانتادى. باسىنا تۋعان قيىندىقتان ەزىلمەي تىزەگە تۇرۋ – ۇلكەن ەرلىك. مونوقالادا مۇنداي جاندار جەتەرلىك. سونىڭ ءبىرى – جاينا قاناتقىزى. ول بالالارعا ماسساج جاسايتىن جانە دامىتاتىن «Baby land» ورتالىعىن اشقان. ارينە, كاسىپتىڭ العاشقى قادامىن مەملەكەت بەرگەن قارجىمەن باستاعان. تيىسىنشە, «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا ءبىلىم الىپ, بيزنەس-جوسپارىن قورعاپ شىققان.
عاجابى سول, بىلتىر جىلدىڭ سوڭىندا اشىلعان ورتالىقتا لوگوپەد قىزمەت كورسەتەدى. دامىتۋ ساباقتارى توپپەن جانە جەكە دە جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق بالالارعا قاجەتتى ماسساجدىڭ بارلىق ءتۇرى جاسالادى. ءتىپتى, قاجەت بولسا, مۇنداعى ماماندار بالا كۇتۋشىلىگىنە ساعاتتاپ قىزمەت كورسەتۋدەن جالىقپايدى.
ء«وزىم مۇعالىمدىك ماماندىقتى وقىعانمىن. بالالارعا ارناپ ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىن اشۋ تۋرالى ءبىرازدان بەرى ويلاپ جۇرگەن ەدىم. بالا كۇتىمىمەن ۇيدە وتىرعان كەزىمدە بالاما ماسساج تەراپەۆتىنىڭ قىزمەتىن تابۋ ءبىرشاما قيىندىق تۋعىزدى. ياعني ول ءۇشىن تالدىقورعانعا بارۋ كەرەك بولدى, قۇنى دا ارزان ەمەس. سوندىقتان مەنىڭ ورتالىعىمدا مىندەتتى تۇردە بالالار ماسساجىنىڭ قىزمەتتەرى كورسەتىلۋى كەرەك دەپ شەشتىم. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە ارمانىم شىندىققا اينالدى», دەيدى ج.قاناتقىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ورتالىقتا بالالار ماسساجىمەن 12 جىل تاجىريبەسى بار مامان اينالىسادى. مۇندا نەگىزىنەن ءبىر جاسقا دەيىنگى سابيلەردى اكەلەدى. ەگەر قانداي دا ءبىر مەديتسينالىق كورسەتىلىمى نەمەسە ناقتى دياگنوزى بولسا, 3-تەن 5 جاسقا دەيىنگى بالالاردى دا قابىلدايدى. ورتا ەسەپپەن ماسساجدىڭ 1 سەانسىنىڭ قۇنى 2 500 تەڭگە مەن 3 500 تەڭگەنىڭ ارالىعىندا. كاسىپكەردىڭ ءوزى دە سىرت قالماي, بالالارعا ارنالعان ءتۇرلى دامىتۋ ساباقتارىن جۇرگىزەدى. ءار توپتا بالا سانى ساباقتىڭ ءتۇرى مەن ماقساتىنا قاراي 2-دەن 6 بالاعا دەيىن جەتەدى.
«ورتالىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋ ءۇشىن بىزگە بالالار پسيحولوگى مەن دەفەكتولوگ قاجەت. بىراق ازىرگە تابا الماي وتىرمىز. جالاقىسى – شامامەن 100 مىڭ تەڭگە. بىزدە جۇمىس ىستەۋگە نيەتى بار ادام بولسا, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى ارقىلى جۇگىنۋگە بولادى. كوپ ۇزاماي جاقسى ماماندار تابامىز دەپ ۇمىتتەنەمىن. ازىرگە عيماراتتى جالعا الىپ وتىرمىز, وعان جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, جابدىقتار ساتىپ الدىق. ەكى ايدىڭ ىشىندە ورتالىعىمىزدىڭ جۇمىس ىستەيتىنىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار جاقسى ءبىلىپ قالدى. جەرلەستەرىمىزگە بىزگە سەنىم ءبىلدىرىپ, قولداۋ تانىتقانى ءۇشىن شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىز. ءبىز ءوز ىسىمىزگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايمىز, ويتكەنى بالالاردىڭ دەنساۋلىعى – ەڭ ماڭىزدى ماسەلە», دەيدى ج.قاناتقىزى.
تەكەلى قالاسىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جاسۇلان قاپالوۆتىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر قالا بويىنشا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا اياسىندا 21 ءوتىنىم ماقۇلدانعان. وعان ءوز كەزەگىندە جالپى سوماسى 25 ملن 725 مىڭ تەڭگە وتەۋسىز گرانتتار بەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە 10 گرانتتى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ وكىلدەرىنە, 10 گرانتتى جاستارعا بۇيىرىپتى. باقساق, ىسكە اسقان جوبالار قاتارىندا سۇلۋلىق سالونى, ستوماتولوگيا, بالالار ماسساجى ورتالىعى, اۆتوەلەكتريك قىزمەتتەرى, تاعى باسقا ءتۇرلى سالاعا ءتان قىزمەتتەر ەل يگىلىگىنە جاراپ وتىر.
جالپى, وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ دەرەگى بويىنشا وڭىردە 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبانىڭ باسقا باعىتى شەڭبەرىندە وتەۋسىز مەملەكەتتىك گرانتتار مەن 5 ملن تەڭگەگە دەيىن گرانتتار بەرىلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 595 ملن تەڭگە سوماسىنا 125 جوبا ماقۇلدانىپ, ولاردا 393 جۇمىس ورنى قۇرىلعان.
بۇل رەتتە وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ حابارلاۋىنشا, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «باستاۋ بيزنەس» جوباسى اياسىندا بارلىعى 4 244 ادام وقۋعا جىبەرىلىپ, ونلاين وقۋعا 1 512 ادام باعىتتالعان. سونىڭ 2 990-ى وقۋدى اياقتادى, قالعانى ەندى بىتىرەدى. قايتارىمسىز گرانت العاندار سانى – 617 ادام. ولارعا جالپى سوماسى 740 ملن تەڭگە بەرىلگەن, سونىڭ ناتيجەسىندە 700 جۇمىس ورنى قۇرىلعان.
جالپى, وڭىردە ۇلتتىق جوبا اياسىندا 2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارعا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ءتۇرلى شاراسىنا 32 مىڭعا جۋىق ادام تارتىلعان ەكەن. تيىسىنشە 24 مىڭنان اسا ادام جۇمىسقا تۇرعان, سونىڭ ىشىندە 14 مىڭنان اسا ادامنىڭ تۇراقتى جۇمىسى بار.
ايتا كەتەيىك, قازىرگى كەزدە ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ 41 پايىزى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىنە تيەدى. بۇل سالادا ءوڭىر حالقىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. كاسىبىن كوركەيتكەن جەتىسۋلىقتار كۇننەن-كۇنگە كوبەيىپ كەلەدى. ءبىز مىسالعا العان مونوقالا تۇرعىندارىنىڭ ءبىرلى-ەكىسى عانا. ونداي ازاماتتار ءوڭىردىڭ بەدەلىن كوتەرەرى انىق.
جەتىسۋ وبلىسى