قوستاناي اۋدانىنا قاراستى ەڭبەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قوراسىنداعى قويىن قىستاي جىلى ءۇيدىڭ ىشىندە وسەتىن جەم-شوپپەن باعىپ وتىر. ەرحان جەتەنباي مال ازىعىن گيدروپونيكا ادىسىمەن دايىندايدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ادىسپەن وسكەن مال ازىعى اناعۇرلىم ارزان ءارى ت ۇلىكتىڭ تەز كوتەرىلىپ, سەمىرۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى.
قالادا ءبىراز جىل پاتەر جالداپ تۇرىپ, بىرنەشە جەردە جۇمىس ىستەپ, ءار نارسەنىڭ باسىن شالىپ كورگەن ەرحان وسىدان ءۇش جىل بۇرىن كوروناۆيرۋس ىندەتى ورشىگەن تۇستا بالا-شاعاسىن الىپ قوستانايدان 25 شاقىرىم جەردەگى ەڭبەككە كوشىپ كەلگەن. ەتى ءتىرى, ەڭبەكقور جىگىت ەكى جىلدىڭ ىشىندە اۋىل اكىمدىگىنەن بولىنگەن جەرگە ەكى قابات ءۇي تۇرعىزىپ الدى. بىلتىر كۇزدە كەلىنشەگى ەكەۋى ازىن-اۋلاق اقشانىڭ باسىن قۇراپ, 15 قوي ساتىپ العان.
– العاش قالادان اپتا سايىن جەم ساتىپ اكەپ بەرىپ ءجۇردىم. ەسەپتەپ كورسەم, قوي مالىنا شىعىن كوپ كەتەدى ەكەن. قوماعاي جانۋار جەمدى دە, ءشوپتى دە قويمايدى, نە تويمايدى, سودان ءبىراز ىزدەنىپ گيدروپونيكا ادىسىمەن جەمشوپ دايىنداپ بەرە باستادىم. قازىر 15 قويعا تاۋلىگىنە 10 كگ ازىق بەرەمىن. جەم بەرسەم, جەمەيدى. اقىرىنداپ وسىعان ۇيرەنىپ الدى. شوپكە دە كوپ ۇنەم. ەڭ العاش 20 كگ گيدروپونيكانى تۋراپ-تۋراپ بەردىم. ءبارىن جەپ بولعان سوڭ, ءشوپ سالىپ كوردىم. تاڭەرتەڭ كەلسەم, ءشوپتى يىسكەپتى, بىراق جەمەگەن, – دەيدى ەرحان جەتەنباي.
ەرحاننىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 20 كگ گيدروپونيكالىق وسىمدىك ەكى سيىرعا نەمەسە 15 قويعا, ءيا بولماسا 400 تاۋىققا, 40-50 شاقتى قويانعا ءبىر كۇندىك ازىق بولۋعا جاراپ جاتىر. وسىنشاما دارۋمەنى كوپ, قۇنارى مول مال ازىعىنىڭ ءۇي جاعدايىندا قالاي دايىندالاتىنىن سۇراپ كورىپ ەدىك, ونىڭ ءتۇرلى ءتاسىلى بار ەكەنىن ايتقان ەرحان سونىڭ تەك بىرەۋىمەن عانا ءبولىستى. ءوزى گيدروپونيكالىق وسىمدىكتى بيداي, ارپا, س ۇلىمەن دە وسىرە بەرەدى ەكەن.
– 4 مىڭ تەڭگەگە 30 كيلولىق ءبىر قاپ جەم ساتىپ الامىن. 15 باس قوي مۇنى 3 كۇننىڭ ىشىندە جەپ قويادى. مەن وسى 30 كيلودان 300 كگ شىعارامىن. ول ماعان ءبىر ايعا جەتەدى. نەگىزى, ءبىر ايعا جەم ساتىپ الۋ ءۇشىن 20-30 مىڭ تەڭگەدەي كەتىپ قالادى. ال مەن 4 مىڭدى ءبىر ايعا جەتكىزەمىن. قويعا ءشوپتى ءبىر-اق مەزگىل بەرەمىن. بۇرىن 15 باسقا 3 شەلەك كەبەك بەرەتىن ەدىم, قازىر جارتى-اق شەلەك بەرەمىن, سول جەتەدى. 700 گرامم جەمنەن 10 كگ گيدروپونيكا شىعارۋعا بولادى. قوي ونى تامىرىمەن قوسىپ, تۇگەل جەپ قويادى. 700 گرامم تازا جەمدى الىپ, جىلى سۋمەن ابدەن تازارتىپ, بىرنەشە قايتارا جۋامىن. جەم اپپاق بولىپ شىعادى. ونى سۋ تولتىرىلعان ىدىسقا باتىرىپ قويامىن. الدىمەن ول سۋعا ينەمەن ءبىر-ەكى ءتۇيىر مارگانەتس ەرىتىندىسىن سالۋ كەرەك. سۋ قىپ-قىزىل بولادى. جەم 15 مينۋتتان 30 مينۋتقا دەيىن سول سۋدا تۇرادى. ودان كەيىن جەمدى ءسۇزىپ الىپ, تاعى ءبىر ىدىسقا تولتىرىپ جىلى سۋ قۇيامىن. ەندى جاڭا عانا مارگونتسوۆكا قوسقان سۋدان شىققان جەمدى وسى سۋعا سالامىن. بۇل ءبىر تاۋلىك تۇرادى. مىسالى, بۇگىن تاڭعى ساعات 8-دە سالعان جەمدى ەرتەڭ تاڭەرتەڭ 8-دە الامىن. الدىن الا دايىنداپ قويعان جايپاق ىدىستارىم بار. جان-جاعىنا 2 سانتيمەتردەي بوس ورىن قالدىرامىن دا, بيىكتىگىن 2 سم ەتىپ جايمالاپ شىعامىن. جەمنىڭ بەتىن داكەمەن جاۋىپ, قاراڭعى بولمەگە اپارىپ قويامىن. داكەنىڭ بەتىن اۋىق-اۋىق سۋلاپ وتىرۋ قاجەت. ءۇش كۇننەن كەيىن اشامىن. ەندى وعان جارىق كەرەك. تاڭەرتەڭ, كەشكە ەكى مەزگىل سۋارۋ كەرەك. اۋا تەمپەراتۋراسى 15-18 گرادۋس جىلى بولۋ كەرەك. وسىلايشا, 7 كۇن ىشىندە گيدروپونيكالىق مال ازىعى ءوسىپ شىعادى. ءاۋ باستا 2 سم بولىپ تۇرعان جۇپ-جۇقا جەم قاباتى, ءبىر جەتىنىڭ ىشىندە ءوسىپ, 20 سم-گە دەيىن قالىڭدايدى. كوك ءشوپتىڭ بيىكتىگى دە 20 سم-گە دەيىن جەتەدى. ودان كەيىن مالعا بەرە بەرۋگە بولادى, – دەيدى ەرحان.
ەرحان جەتەنباي ۇلى گيدروپونيكانى جان-جاقتى مەڭگەرۋ ماقساتىندا شىمكەنت, الماتى وڭىرلەرىنە ارنايى بارىپ كەلىپتى. ايتۋىنشا, وڭتۇستىك وڭىردە گەرمانيادا مۇنى مالعا بەرەدى, ال تامىرىنان سالات جاسايدى. ونى قان قىسىمى بار ادامدار پايدالاناتىن كورىنەدى.
– سپورتشىلارعا پروتەين ىستەيدى. تۇيىرشىكتەپ قويانعا بەرەدى. مۇنىڭ قۇرامىندا ۆ9 دەگەن دارۋمەن بار. جەمنىڭ ىشىندەگى دارۋمەن سىرتقا ءوسىپ شىعادى. مال تەز كوتەرىلەدى, تەز سالماق جينايدى. ادەتتە ساۋىن سيىرلار ەكى جارىم جىلعا دەيىن عانا ءبىر قالىپتى ءسۇت بەرەدى. ماسەلەن, ءبىر سيىر 15 ليتر ءسۇت بەرەتىن بولسا, ەكى جارىم جىلدان كەيىن ءسۇتى ازايىپ كەتەدى, 5 جىلدان كەيىن ونى ەتكە جىبەرەدى. ال مۇنى جەگەن ساۋىن سيىر, كەرىسىنشە, 20 پايىز كوپ ءسۇت بەرەدى. جەمدە تۇرعان جىلقى مالى ەكى ايدا سەمىرەتىن بولسا, مۇنىمەن ءبىر ايدىڭ ىشىندە سەمىرتۋگە بولادى. جازدا بەرەتىن دارۋمەندى قىستا وسى وسىمدىك ارقىلى بەرۋگە بولادى, – دەيدى گيدروپونيكا ءوسىرۋشى.
گيدروپونيكالىق وسىمدىككە قازىردىڭ وزىندە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتقاندار بار. تاياۋدا ەرحانعا قويان, جىلقى ۇستايتىن بىرنەشە ازاماتتان تاپسىرىس ءتۇسىپتى. بىراق ولار ءۇي جاعدايىندا وسەتىن مال ازىعىن توننالاپ دايىنداپ بەرۋدى سۇراعان كورىنەدى. وعان مۇمكىندىگى جەتپەيتىندىكتەن, ەرحان مۇنداي كولەمدى تاپسىرىستان باس تارتىپتى. «مۇنى ساتىپ العاننان گورى, ۇيرەنىپ العان دۇرىس. كەلىسىمدى اقىسىن تولەسە, كەز كەلگەن ادامعا ۇيرەتە الامىن», دەيدى ەرحان.
ەرحان جەتەنباي گيدروپونيكانى كەلەشەكتە تۇراقتى تابىس كوزىنە اينالدىرعىسى كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا وزىنە سەرىكتەس نەمەسە دەمەۋشى تاۋىپ, ارنايى جىلىجاي سالىپ, گيدروپونيكا ادىسىمەن مال ازىعىنان بولەك, قىسى-جازى وسەتىن كوكونىس, سالات, ساڭىراۋقۇلاق ءوسىرۋدى كوزدەپ وتىر.
قوستاناي وبلىسى