بۇگىنگى زامانداستارىمىزدىڭ ىشىندە قايراتكەرلەردىڭ, عالىمداردىڭ, ساناتكەرلەردىڭ ەلباسى تۋرالى ءوز اسەرىن, كوزقاراسىن جەتكىزۋى زاڭدىلىق. مەن دە مەملەكەت باسشىسىمەن ءار كەزدەسكەن سايىن ءبىرتۋار تۇلعا تۋرالى بىلىگىم مەن بايلامىمدى تولىقتىرامىن. مۇرات پەن ويدىڭ كەڭدىگى, قابىلدانار شەشىمنىڭ قوعام سۇرانىمى مەن كەلەشەگىنە شىنايى قابىسۋى, جوسپار-جوبانىڭ كەشەگى, بۇگىنگى, بولاشاقتاعى ەل مۇددەسىنە ساي قۇرىلىپ, ورىندالۋ تەتىكتەرىنىڭ كورسەتىلۋى – وسى قابىلەت-قارىمدى ءاردايىم بايقايمىن. سوندا بۇل قاسيەتتىڭ تەك-تامىرىنان ءوز حالقىمىز بەن ءبىز ۇيلەسكەن الەمنىڭ مىڭداعان جىلعى دانالىعىن زەردەلەگەندەي بولامىن. جوعارىداعىداي قابىلەت ءبىر ادامنىڭ بويىندا توعىسسا, ول ادام ەلىڭىزدىڭ حالىق مويىنداعان كوشباسشىسى بولسا, بۇل, ارينە, ماقتانىش.
قازاقستاننىڭ جەڭىسى مەن تابىسىن ءبىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ اتىمەن بايلانىستىرعاندا, ەلباسىمىزدىڭ ايقىن كوشباسشىلىق قاسيەتىن, تەرەڭ دە بايىپتى پاراساتىن, الىستى بولجايتىن كورەگەندىگىن العا تارتامىز. مەملەكەت باسشىمىزدىڭ بۇل قاسيەتى ءبىلىم سالاسىن جاڭعىرتۋعا, اسىرەسە, ەلىمىزدىڭ كەلەشەگىن انىقتايتىن ورەلى يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى قابىلداۋعا ەلەۋلى ىقپال ەتتى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ جاسامپاز پاراساتىنا بويلاعان سايىن, ەرىك-جىگەر مەن تاۋەكەلشىلىكتىڭ, قۋات پەن جۇيەلىلىكتىڭ, بىلىك پەن تاباندىلىقتىڭ تىلسىمىنان گورى شىندىعىن, دارا تۇلعاعا ءتان قايتالانباس قۇبىلىسىن اڭعارعانداي بولامىز.
پرەزيدەنتتىڭ قاي باستاماسى بولسىن ەلگە جاريالانا سالا, ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نۇسقاۋلىعىنا اينالادى. بۇل جەردە تەك يدەيا عانا ەمەس, كەشەندى ويلاۋدىڭ ءمانىن ايرىقشا ايتقان ءجون سەكىلدى. وسىدان كەيىن شەشىمدى ىسكە اسىراتىن مەملەكەت اپپاراتىنىڭ جۇيەلى دە شۇعىل جۇمىسى باستالادى. بۇل –جۇرىسىنەن جاڭىلمايتىن زامانا ساعاتىنداي, الەمدى تاڭعالدىراتىن قۇمىرسقا يلەۋىنىڭ تارتىبىندەي اڭىزعا بەرگىسىز ەرىك-جىگەرگە قۇرىلعان جۇمىس. ونىڭ جۇرەگى دە, تىرەگى دە – ەلباسى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ – زامانالار سىنىنان وتكەن بيلىك داستۇرىنە «قازاقستان جولى» دەگەن مازمۇندى ەنگىزگەن, ەل تاريحىنداعى ىرگەلى وقيعالاردىڭ باسىندا تۇرعان, الەمگە – قازاقتى, قازاققا – الەمدى لايىقتى تانىتقان تەگەۋرىندى تۇلعا.
ەل مەن ەلباسىن ۇلت ايناسىمەن بىرگە الەم ايناسىمەن دە قاراعان ورىندى. تاياۋ-الىس شەتەلدەرگە شىعا قالساڭىز, ءبىزدىڭ پرەزيدەنت تۋرالى «سىزدەرگە جاراتقاننىڭ ءوزى بۇيىرتقان باسشى» دەپ جاتادى. بۇل باعاعا قۋانامىز. ءوز جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى ەسەلەگىمىز كەلىپ تۇرادى.
90-جىلدارى, الەمدە قازاقستاننىڭ ەل بولۋ-بولماۋىن سىنايتىن ۋاقىتتا پرەزيدەنتىمىز ەلدىڭ شاشاۋىن شىعارماي, شەكارامىزدى بەكىتىپ, ەل بىرلىگى مەن جەر تۇتاستىعىن ساقتاپ, جاڭا مەملەكەت قالىپتاستىرۋدىڭ قاتەرلى وتكەلىنەن وتكىزدى. ەكونوميكالىق ورلەۋگە باستادى.
سىناعان جىلدار ارتتا قالىپ, سىندارلى قازاقستان العا وزا بەردى.
ءبارى ەسىمىزدە. بولماسىن دەگەندەر نە ايتپادى؟.. «قىرىق قۇراق قازاقستاندا ۇلتارالىق قاقتىعىس بولادى», «شەكارانى اشقان بەتتە 50 پايىزدان كەم قازاق جۇرتى باسقاعا جۇتىلىپ كەتەدى» دەگەن كەرى كەتكەن بولجاۋسىماقتاردىڭ ءبارىنىڭ كۇللى كوككە ۇشتى. وسى جىلدارى قازاقستان ءارى تابيعي, ءارى سىندارلى توزىمدىلىكتىڭ, بەيبىتشىلىكتىڭ, ىقپالداستىقتىڭ رامىزىنە اينالدى.
«قازاقستان», «استانا», «نازارباەۆ» دەگەن ءسوز-ۇعىمدار تۇراقتىلىقتىڭ, سەرپىندى دامۋدىڭ, اشىقتىقتىڭ بالاماسىنداي ۇعىنىلدى.
ۋاقىت وتە كەلە تۇلعالار بيىكتەي بەرەدى. ەلدى ۇيىستىرعان, الەمدى جاقىنداتقان, دامۋ مەن بەيبىتشىلىكتى ءاز تۇتقان ن.نازارباەۆتىڭ دا تۇلعالىق تۇعىرى اسقارلانا تۇسەتىنى ءسوزسىز. ول – بۇگىن دە, ەرتەڭ دە ەلباسى. مويىندالعان قاسيەتى, باعاسى وسىنداي. دانا قايراتكەر حالىق پەن مەملەكەت مۇددەسىن ۇلتتىق ايادا ەمەس, پلانەتالىق ايادا ويلايدى. الەمدىك ۇدەرىستەردىڭ بەل ورتاسىنداعى قازاقستاندى قالايشا باسەكەگە قابىلەتتى ەتەمىن دەپ, ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت بولەدى. ءومىردىڭ ەڭ ماڭىزدى ارناسى – ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنا كەلگەندە, ونى جوعارى ولشەمگە سالىپ, بيىك تە كورەگەن پاراساتپەن باعامداۋى, باسىمدىق بەرۋى – وسى سوزىمىزگە دالەل.
ءبىر عانا حالىقارالىق «بولاشاق» پرەزيدەنت ستيپەندياسىن مىسالعا الايىقشى. تالانتتى جاستىڭ قاناتىن الەمدىك ءبىلىم-عىلىم وشاقتارىندا قاتايتىپ, وزىق ءداستۇردى ەلگە جەتكىزۋ – مۇنى ەل وركەندەۋىنىڭ مۇراتى مەن ماقساتى ەمەس دە كىم ايتادى؟ قازىر وسى باستامانى كوپ ەل ارمانداپ, زەردەلەپ جاتىر.
ءالى ەسىمىزدە, 2007 جىلى قاڭتاردا ەلباسى «بولاشاق» تۇلەكتەرىمەن, ءبىلىم الۋشىلارىمەن كەزدەستى. ەمىن-ەركىن اڭگىمە بولدى. سوندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «اينالايىندار! قازاقستان تەك شيكىزاتقا عانا تاۋەلدى ەل بولماسىن, باسەكەگە قابىلەتتى, ءوندىرىسى مەن ەكونوميكاسى دامىعان مەملەكەت بولسىن دەسەڭدەر, بىزگە جوعارى ءبىلىمدى ادام رەسۋرسى اۋاداي قاجەت. سول سەبەپتى دە كۇردەلى 1993 جىلى «بولاشاق» ستيپەندياسىن تاعايىندادىم. بىزگە بيزنەس پەن مەملەكەتتىك باسقارۋ ىسىنە جاڭاشىل جانە ءتيىمدى باسقارۋشىلار بۋىنى كەرەك. بىزگە كاسىبي بىلىكتى ازاماتتار قاجەت!» دەگەن ەدى. سول جولى ەلباسىمىز: «قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى – ارقاشان ءنار بەرەتىن قاينار, بۇدان جاستارىمىز جاسامپازدىقتىڭ زور قۋاتىن الۋعا ءتيىس» دەپ تۇجىرىمداعانى دا جادىمىزدا.
2014 جىلى 29 مامىردا استانادا قول قويىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شارتىنىڭ باستاۋى – ەلباسىمىزدىڭ 1994 جىلى 29 ناۋرىزدا م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان تۇجىرىمدامالىق ءدارىسىن ەسكە تۇسىرەيىكشى. ەكونوميكالىق وداقتىڭ ماڭىزىن الەمدىك ورەدە ءدال تانۋ, ونى قالىپتاستىرۋ نەگىزى مەن جۇزەگە اسىرۋ تەتىكتەرىن ناقتى پايىمداۋ, وڭىرلىك داعدارىستىڭ الدىن الۋ, الەمدىك ۇيلەسىمدىككە قالىتقىسىز قىزمەت ەتۋ – ەۋرازيا مۇراتىنا ادال جاڭاشىل دا سىندارلى قايراتكەردىڭ ءارى دەڭگەيىن, ءارى كورەگەندىگىن بايقاتتى.
بۇدان كەيىن جاڭا استانا تۋرالى تىڭ وي, ەلوردادا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن اشۋ تۋرالى ايرىقشا باستاما دۇنيەگە كەلدى. قازاقستان وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق پەن دامۋدى كۇن سايىن ەمەس, ساعات سايىن ويلادى. جاي ويلاعان جوق, جاۋاپكەرشىلىكپەن بايىپتادى. «تاۋلاردى الاسارتپاي, دالا رۋحىن كوتەرۋ» نەمەسە تاريحي نەگىزدى, تۋىستىقتى, سىيلاستىقتى, بىرلىكتى العا تارتا وتىرىپ ۇيلەسىمدى دامۋ – قازاقستان شىندىعىنا اينالدى.
قيعاش قارايتىنداردىڭ سولاقاي سىنىنا قاراماستان, ۇزدىكسىز ۇردىسپەن دامىپ كەلە جاتقان ەۋرازيالىق يدەيانىڭ تۇراقتىلىق تۇعىرى مادەني ارالۋاندىققا نەگىزدەلگەن. ونىڭ ىشكى ءبىتىمى نازىك, سۇڭعىلالىق سيپاتى مول. زەرتتەۋشىلەردىڭ زەردەسىن تاريحتى شىعارماشىلىق تۇرعىدان تالداۋ مەن تارازىلاۋعا جەتەلەيدى. سونىمەن قاتار, عىلىمي عيبراتى دا ايقىن ءارى ايرىقشا, ويتكەنى, وراسان كوپ دەرەكتەر مەن دايەكتەرگە تابان تىرەيدى. 2011 جىلدىڭ قازان ايىندا «يزۆەستيا» گازەتىندە جارىق كورگەن ماقالاسىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «حح عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ورىس ەميگرانتتارىنىڭ ورتاسىندا دۇنيەگە كەلگەن «ەۋرازيالىق مەكتەپ» ءىزباسارلارىنىڭ اراسىنان موينى وزىق شىققان كورنەكتى ورىس ويشىلى لەۆ گۋميلەۆتىڭ كوزقاراستارى ارقاشان مەنىڭ كوڭىلىمە ۇنايتىن. ول سولتۇستىك جانە ورتالىق ەۋرازيانىڭ ۇلكەن اۋماعىن مەكەندەگەن حالىقتاردىڭ جاعرافيالىق جانە مادەني-تاريحي بىرلىگىن تۇجىرىمداپ بەردى. بۇل عالىمنىڭ اتىن استانادا مەنىڭ باستاماممەن قۇرىلعان ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى يەمدەنىپ وتىر», دەپ جازعان ەدى. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزدى گۋميلەۆ يدەيالارىنىڭ جاي قوشەمەتشىسى مەن قولداۋشىسى ەمەس, شىن مانىندە ىسكە اسىرۋشىسى دەپ باعالاۋعا بولادى. ەۋرازيالىق دوكترينانى ناقتى ينتەگراتسيالىق جوبالارعا ەنگىزۋى – ەلباسى كورەگەندىگىنىڭ جەمىسى. لەۆ گۋميلەۆ ەۋرازياشىلدىق تەورياسىنىڭ دارا وكىلى بولسا, بۇگىنگى عالىمداردىڭ, ساياساتكەرلەردىڭ, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ كەيبىرى ءالى كۇنگە دەيىن وسى عالىمنىڭ جازعان-سىزعاندارىن تار ءورىستى ۇلتتىق مۇددەلەردىڭ اياسىندا قاراستىرعاندى ماقۇل كورەدى. ال, بۇعان كەرىسىنشە, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەڭ قۇلاشتى, كەمەل قارىمدى, قيسىندى ءورىلىپ, قياعا ورلەگەن پىكىرلەرى ونى قازىرگى زامانداعى ەڭ ماڭدايالدى ەۋرازياشىل پراكتيك دەڭگەيىنە كوتەردى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى باستامالارىنىڭ جۇزەگە اسۋى ناتيجەسىندە ەۋرازياشىلدىق – تەوريالىق جانە ينتەللەكتۋالدىق قۇرىلىمنان ارەكەت ەتۋشى ساياسي ينستيتۋتقا, مەملەكەتارالىق ەۋرازيالىق ىقپالداستىق اقيقاتقا اينالدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كۇش-جىگەرى ارقاسىندا «رەسەي – ەۋرازيا» كلاسسيكالىق گەوساياسي قۇبىلىسىنىڭ ءمانى وزگەرىسكە ءتۇسىپ, ەۋرازيالىق كەڭىستىك ۇعىمىنىڭ اۋماعى ۇلعايدى جانە قازاقستان ودان ءوزىنىڭ ۇيلەسىمدى ورنىن تاپتى. ونىڭ ۇستىنە ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەۋرازيالىق وداق يدەياسى وعان بالامالىق تانىتقىسى كەلگەندەردەن الدەقايدا ۇتىمدى بولىپ شىقتى. سەبەبى, ول ناقتى ەكونوميكالىق جانە ساياسي قارىم-قاتىناستارعا ارقا سۇيەگەن, ءداستۇرلى ەۋرازياشىلدىق يدەولوگەمالارىمەن رۋحاني ساباقتاستىقتى عانا ساقتاي وتىرىپ, گۋميلەۆتىڭ ينتەگراتسيالىق ۇمتىلىستارىن باسىمىراق سىڭىرگەن, زاماناۋي «جاڭا ەۋرازياشىلداردىڭ» گەوساياسي اۋەيىلىگىنەن مۇلدە باس تارتىپ, اياق شالدىرماعان.
بۇگىنگى تاڭدا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى – عىلىم مەن ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايارلايتىن, ەل دامۋىنىڭ باسىم باعىتتارى بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋلەر جۇرگىزەتىن قازاقستاننىڭ كوشباسشى وقۋ ورنى. وسى وقۋ ورداسى – جاستارىمىزدىڭ امبەباپ ءبىلىم الىپ, قازاقستاننىڭ بولاشاقتا جاھاندىق جۇيەمەن جاراسىمدى ىرگەلەسۋى جولىنداعى ەلباسىنىڭ ۇلى ارمان-اڭسارلارىنىڭ ءىس جۇزىندە ورىندالۋىنىڭ جارقىن كورىنىسى. ءبىز قازىردىڭ وزىندە زامانا كوشىنىڭ الدىنا تۇسكەن, ۋاقىتپەن تايتالاسا ءبىلىم جارىسىنا كىرىسكەن تالانتتى جاستاردى بيىكتەرگە باۋلۋعا تىرىسامىز. ولاردىڭ ويلارى وردالى, تاجىريبەلەرى تىنىستى بولۋى ءۇشىن وزىمىزدە بۇكىل جاعدايدى جاساپ, ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ شەتەلدەردە تاعىلىمدامادان وتۋىنە دە ەرەكشە دەن قويامىز. ءبىلىم بەرۋدەگى ەلارالىق ىقپالداستىقتان بويدى اۋلاق ۇستاۋ مۇمكىن ەمەس, ويتكەنى, ول – بۇگىن عانا باستالماعان, بالكىم, عاسىرلار قويناۋىنان تامىر تارتقان ۇزدىكسىز ۇدەرىس.
كۇنى كەشە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويۋدىڭ سالتاناتتى راسىمىندە ەلباسىمىز: «قۇرمەتتى دوستار, ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ جاستارىنا ايرىقشا ايتقىم كەلەدى. ەاەو سەندەر ءۇشىن قۇرىلىپ وتىر, ول كەز كەلگەن ەلدە ساپالى ءبىلىم, كاسىبي داعدى الۋعا باسىم مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى وقيعالار ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ بولاشاعى, ەڭ الدىمەن جاڭا ۇرپاقتارى ءۇشىن تىڭ مۇمكىندىكتەر اشىپ وتىر», – دەگەن بولاتىن. وسىلايشا جاستارعا شىنايى جاناشىرلىقپەن, ەرەكشە ىقىلاسپەن نازار اۋدارۋ – ەلباسىمىزعا ءتان ايرىقشا قاسيەت. مۇنىڭ ساياساتتان ادا, ساياسي تەحنولوگيالاردان ءتىپتى اۋلاق ەكەنى, كيەگە كىندىك بايلاعان ماعىنالاردى تىرەك تۇتقان داستۇرلەر ورىسىنەن تابىلاتىنى ايقىن اڭعارىلادى. پرەزيدەنت ەلدىكتى ساقتاۋ كودىن بىلەدى. ول – ءبىزدىڭ بىلىمگە دەگەن ءداستۇرلى قۇشتارلىعىمىز. ءبىلىم – قاسيەتتى قۇندىلىق. بولاشاقتىڭ كىلتى – جاستاردىڭ كەمەل بىلىمىندە.
2003 جىلى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «مەن ءوز تاجىريبەمە سۇيەنە وتىرىپ, پاسسيونارلاردىڭ وڭتايلى جاسى 28 بەن 38-ءدىڭ ارالىعى ەكەندىگىنە كوزىم جەتتى. سوندىقتان كەلەر شاقتا, انىعىندا, اسىرەسە, وسى وتكەلەك, وتپەلى كەزەڭدە ۋاقىتتان وزا وتىرىپ جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس جاستارعا ارقا سۇيەۋ قاجەت», دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. وسى ايتىلعانداردىڭ اياسىندا 2009 جىلى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن استانادا عالامات جوبا – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اشىلۋى ءبىلىمپاز جاستار اراسىندا زور سەرپىلىسپەن قابىلداندى. جاڭاشىل ۋنيۆەرسيتەت قازىردىڭ وزىندە ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق برەندىنە اينالىپ ۇلگەردى. ول وتاندىق ءبىلىم بەرۋدىڭ جەتىستىكتەرى مەن الەمدىك عىلىم-ءبىلىم ءتاجىريبەسىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن ءوزارا جاراسىمدى ۇيلەستىرىپ وتىر. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلىك جانە يننوۆاتسيالىق تاجىريبەسىن بۇكىل رەسپۋبليكاعا تاراتقان ابزال.
مەملەكەتىمىزدىڭ ساليقالى ساياساتىمەن ەلىمىزدە ءبىلىم-عىلىمدى جانە مادەنيەتتى مودەرنيزاتسيالاۋ ۇدەرىسى دە ءساتتى ءجۇردى. بۇگىندە قالىپتاسىپ, ءوز جەمىسىن بەرىپ جاتقان الەمدىك باعدارداعى ءبىلىم جۇيەسى تالاپتى جاستاردىڭ دەڭگەيىن حالىقارالىق تالاپتارمەن تەڭەستىرسە, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جانە نازارباەۆ ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەرى – جاڭاشىلدىق پەن جاسامپازدىققا باعىتتالعان قازاقستاندىق عىلىم-ءبىلىم سەرپىلىسى دەپ سانايمىز. مەملەكەتتىك ءورىستەۋ مەن دامۋدىڭ ناقتى جولىن ايقىنداعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – ەلىمىزدى اداستىرماس شامشىراق.
ءار زاماننىڭ ءوز شىندىعى جانە ءار قاۋىم ءھام ۇلت تۇرعىسىنان ءوز مۇراتى بار. عاسىرلار توعىسىنداعى قازاقستاننىڭ دامۋى دا, تالعامى دا, تاعدىرى دا ەل بيلىگىنىڭ باسىنا – كەڭەستىك جۇيەنىڭ بارشا سىنىنان وتكەن, قازاق حالقىنىڭ عاسىرلىق ارمانىن ارقالاعان ەلباسىن شىعاردى.
ل.ن.گۋميلەۆ ايتقان «جەڭىس مۇراتىنا دەگەن تالپىنىس», «ءوز ءوزىن قۇربان ەتۋ» ورايىنداعى جاڭا جانە جوعارى دەڭگەيدەگى پاسسيونارلىق نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇلعاسىنان تابىلدى.
ل.ن.گۋميلەۆ تەورياسىندا الەمدى دامىتاتىن پاسسيونارلىق قۇبىلىس ەرەكشە ايتىلادى. ول – قورشاعان ورتادان بەرىلەتىن قۋات-كۇشتى ءسىڭىرۋ قابىلەتىن ارتتىرىپ, ونى ۇلى ماقساتقا جانە ءىرى مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان بەلسەندى جۇمىس تۇرىندە قايتارۋ. وسى تۇرعىدان قاراعاندا, ءبىز ەلباسىمىزدىڭ ەلدەن ەرەكشە پاراساتىن پاسسيونارلىق پاراسات دەي الامىز.
ەرلان سىدىقوۆ,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى.
استانا.