تاياۋدا وبلىس ورتالىعىنىڭ ىرگەسىندەگى كراسنويار اۋىلىنداعى ءبىلىم وشاقتارىنىڭ بىرىندە تاريح جانە ارحەولوگيا كابينەتى اشىلىپ, جاس تولقىنعا تىلسىم تاريحتىڭ كونە سىرلار كومبەسى ابدىرەسىن ايقارا اشتى.
الاقانداي اۋىلداعى اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلاتىن ادەمى وقيعا. ارتەفاكتىلەردىڭ كومەگىمەن سوناۋ تاس داۋىرىنەن جىلعا تارتاتىن جىلناما وقۋشىلاردىڭ ساناسىنا تاريح تاعىلىمىن سەبەزگىلەۋدە. بايتاق ءبىلىمنىڭ باستاۋ كوزىن اشقان №3 كوپسالالى مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى سەرىك ىسقاقوۆ. ۇستازدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, باعالى ارحەولوگيالىق جادىگەرلەردى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ جانە «بوتاي» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق مۋزەيلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تاپسىرىپتى. جاس ۇرپاقتىڭ قامىن ويلاعان جاناشىرلىق. ەستە جوق ەسكى كەزەڭنىڭ قۇپياسىمەن تانىسۋعا وقۋشىلار دا قۇشتار. وسى ءبىر ۇمتىلىس تىنىمسىز ۇستازدىڭ قولتىعىنا قانات بايلاعان.
– ازىرگە جادىگەرلەر اسا كوپ بولماعانىمەن مەيلىنشە قىزىقتى, – دەيدى سەرىك ىسقاقوۆ, – كونە داۋىرگە دەگەن ءدال وسىنداي قىزىعۋشىلىق تۋىندايدى دەپ ويلاعان دا جوق ەدىم. وقۋشىلار شىن مانىندە بىلگىسى كەلىپ تالپىنادى, نەشە الۋان سۇراقتار قويادى. قولا داۋىرىندەگى قولونەرشىلەر جاساعان زەرگەرلىك بۇيىمداردى ۇستاپ كورىپ, ولكەنىڭ قانشالىقتى ونەرلى ءارى مادەنيەتتى بولعاندىعىن تۇيسىنۋدە. قورعانداردى قازۋ كەزىندە تابىلعان قارۋ-جاراقتار دا ەل قورعاعان ەرلەردىڭ ءبىتىم-بولمىسىن ايعاقتايتىنداي.
كابينەتتە بۋراباي مەن زەرەندى اۋداندارىنىڭ ارحەولوگيالىق كارتاسى ورنالاستىرىلىپتى. كەلەسى جىلى مەكتەپ-گيمنازيا وقۋشىلارى وسى قازبالارعا بارىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزبەك. ۋىستارىنا ۇلى دالانىڭ ۇلاعاتىن ۇقتىراتىن ولجا ىلىگە قالسا, ءوڭىر تاريحىن ەسەلەي تۇسەتىن ۇلەس بولماق.
– مەن ءبىلىم وشاعىمىزدا تاريح جانە ارحەولوگيا كابينەتىنىڭ اشىلعانىنا قۋانىشتىمىن. جاڭا كابينەتتەگى ءاربىر جادىگەر ءبىز ءۇشىن باعا جەتپەس بۇيىم, – دەيدى ارحەولوگيا بويىنشا قالالىق بايقاۋدىڭ باس جۇلدەسىن يەلەنگەن 8-سىنىپ وقۋشىسى سامات تاشماعامبەتوۆ.
جاڭادان اشىلعان كابينەتتە كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ ءبىلىم ءبولىمى «قازاق حالقىنىڭ ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ تاريحى – حان كەنە» اتتى ءۇشىنشى قالالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياسىن وتكىزدى. پەداگوگتەر مەن وقۋشىلار فورۋمى, كەنەسارى حاننىڭ 220 جىلدىعىنا جانە ءبىلىم وشاعىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان ماڭىزدى شارالار ۇيىمداستىرىلدى. وسىلايشا, شاعىن اۋىلدا تىلسىم تاريح شامشىراعى شۋاعىن توگىپ تۇر.
اقمولا وبلىسى