جاڭارۋدىڭ ءۇمىتتى بەلگىسى

وسى جولعى قازاقستانداعى پرەزيدەنت سايلاۋىنا شەتتەن جاناشىر, جانكۇيەر كوڭىلمەن قاراپ وتىردىق. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ باسىم داۋىسپەن ايقىن جەڭىسكە جەتۋى – جالپى قازاقستان حالقىنىڭ, ونىڭ ىشىندە قازاق ۇلتىنىڭ ساياسي ساۋاتتىلىعى مەن بەلسەندىلىگىن, سونداي-اق پاراساتتىلىعىن كورسەتتى. «كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى وتەدى» دەپ حابارلانعان 2022 جىلى قىركۇيەك ايىنىڭ 1 جۇلدىزىنان بەرى الەمنىڭ نازارى قازاق ەلىندە بولعانىنا ءبارىمىز كۋامىز. تۇركيا سياقتى الىپ مەملەكەتتىڭ, جاناشىر ۇلىستىڭ استاناسىنداعى ىرگەلى باق وكىلى رەتىندە بۇل جاعدايدى ءبىز دە ءجىتى قاداعالاپ, تاقىمىمىزدى قىسىپ وتىردىق.

پرەزيدەنت سايلاۋى تۋرالى ءسوز بول­­عاندا, مۇنىڭ ساياسي بەينەسى, ەلدىك مۇ­را­تى, حالىقتىق قاسيەتى بارىنشا كەڭ اۋقىمعا اينالىپ شىعا كەلەدى. ويتكەنى قاي ەلدە بولسىن, حالىق قاشاندا ءادىل سايلاۋ مەن ادىلەتتى سەنىمگە يەك ارتادى. سول ارقىلى ءوزىنىڭ دە ەرتەڭگى كۇنى مەن ۇرپاعىنىڭ بولاشاعىنا دەگەن سەنىمدىلىك تۇعىرىن ورنىقتىرادى.

سايلاۋدىڭ تۋرا وسى جولعىداي ءادىل, بايىپتى باسەكەمەن ءوتۋى – جاڭارۋدىڭ جاڭا بەلگىسى. ويتكەنى قازاقستان سىندى ءارى جاس, ءارى ۇلكەن, ءارى حالىق قۇرامى كۇردەلى ەلدىڭ پرەزيدەنتى بولۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. قازاق ەلىنىڭ پرەزيدەنتى بولاتىن ادامنان ۋاقىت پەن قوعام سىنى ادىلەتتىلىكتى, بىلىمدىلىكتى, پارا­ساتتى, حالىقارالىق دەڭگەيدى, ساياسي كورەگەندىلىك پەن كوشباسشىلىقتى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ساۋاتتىلىقتى, مادەني تالعاممەن ىزگىلىكتى ادىلدىكتى قاجەت ەتەدى. سونىمەن قاتار اباي اتامىز ايتقانداي, قايرات, اقىل, جۇرەك كەرەك. جوعارىدا ايتىلعان شارتتار مەن تالاپتارعا ەڭ لايىقتى تۇلعا – قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ەكەنىنە بۇكىل قازاقستان حالقى سەنىپ, ءۇمىتىن ۇكىلەدى.

قازاق بىرەۋدەن جاقسىلىق كورسە, «جاقسى ادام ەكەن, تەكتى ەكەن» دەپ جاتادى. مۇنى ەستۋ – ۇلكەن مارتەبە ءارى زور جاۋاپكەرشىلىك.

قاسىم-جومارت توقاەۆ – تەگىمەن دە, تاربيەسىمەن دە, تانىم-تۇسىنىگىمەن دە قازاق زيالىلارىنا ەتەنە جاقىن تۇلعا. ويتكەنى ول – قازاق رۋحاني الەمىنە ۇلكەن ۇلەس قوسقان قارىمدى قالامگەردىڭ پەرزەنتى, تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتقان تەكتى تۇلعانىڭ تۇياعى, ەلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, مۇڭى مەن مۇقتاجىن بالا كەزىنەن كورىپ وسكەن, ىشتەن بىلەتىن ازامات. دەمەك ول – شىن مانىندە كەشەگى اتا-بابالارىنان باستاپ بۇگىنگە دەيىن حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان وتباسىنىڭ ۇرپاعى. قىسقاسى, قازاقتىڭ ازاپتى جىلدارىن ءوز باسىنان وتكەرسە دە مويىماعان, مويىنسۇنباعان, جاڭا زاماندا قايتا تۇلەپ, ىلگەرى ۇمتىلعان, جالپى ەل مۇددەسى جوعارى قويعان جاۋاپتى ازامات.

حالىق تاڭداعان پرەزيدەنت – وقۋى دا, توقۋى دا ءبىر باسىنا جەتەتىن كاسىبي مامان, قايراتكەر, ساياساتكەر. ايتايىن دەگەنىمىز ول وسىنىڭ بارىنە تەك ادال ەڭبەگىمەن, تازا تالپىنىسىمەن, بىلىمىمەن, تالانتىمەن جەتتى.

مەن اتاجۇرتتاعى ەلىمىزدىڭ باسشىسى تۋرالى كوپ وقىدىم. تۇركيادا دا ءبىراز كىتاپتار شىققان.

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ تامىرى تەرەڭدە ەكەنىن بىلدىك: اناسى – شەت تىلدەرىن مەڭگەرگەن ۇستاز, اكەسى – قازاق ادەبيەتىنىڭ تىڭ جانرىنىڭ كوشباسشى قالامگەرى. وسىن­داي زيالى شاڭىراقتان شىققان قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ جاسىنان كىتاپتى ءسۇيىپ, بىلىمگە قۇشتار بولىپ ەرجەتۋى – زاڭدى قۇبىلىس. بەس-التى شەت ءتىلىن ەركىن مەڭگەرىپ, جاۋاپكەرشىلىگى مول لاۋازىمدى قىزمەتتەردە جۇرسە دە, جازۋدان دا, ىزدەنۋدەن دە قول ۇزبەگەن ازاماتتىڭ دارا جولى بارشاعا ونەگە. ساياسي عىلىمدار دوكتورى رەتىندە بۇگىندە بىرنەشە عىلىمي-تانىمدىق, ساراپتامالىق كىتاپتىڭ اۆتورى. ساياسي, عىلىمي ماقالالارى ەل ىشىندە عانا ەمەس, ۇنەمى ساياساتكەر ساراپشىلاردىڭ كوكەيىندەگىسىن ءدوپ باسىپ ءجۇر.

قاسىم-جومارت توقاەۆ انا تىلىنەن بولەك, ورىس, اعىلشىن, قىتاي تىلدەرىن جەتىك مەڭگەرگەن. سونداي-اق فرانتسۋز تىلىندە سويلەي الادى. قىتاي ءتىلىن بىلۋمەن قاتار قىتايدىڭ بەس مىڭ جىلدىق تاريحىن, مادەنيەتىن, ەل باسقارۋ فيلوسوفياسىن, قىتايدىڭ ارتىقشىلىعى مەن ولقىلىقتارىن جەرىنە جەتە زەرتتەگەن.

ال اعىلشىن ءتىلى – حالىقارالىق ءتىل. الەمدە ەڭ كوپ تاراعان ءارى قىتاي تىلىنەن كەيىنگى حالىق سانى بويىنشا ەڭ كوپ پايدالانىلاتىن ءتىل. ق.توقاەۆ بولسا دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەڭ كەڭ تارالعان تىلىندە ەركىن سويلەيدى. بۇل – الەمدەگى ەلمەن اۋدارماسىز تىكەلەي بايلانىس جاساي الادى دەگەن ءسوز. دەمەك كوپ ءتىل ءبىلۋ ادامنىڭ جەكە تۇلعالىق دەڭگەيىن كوتەرىپ, ءبىلىم قاتپارىن قالىڭداتۋمەن بىرگە, سول حالىقتىڭ الەۋەتىن دە كورسەتەدى. الايدا كوپ جۇرتتىڭ ءتىلىن ءبىلىپ, ءدىلىن مەڭگەرۋ شىنايى كەمەلدەنگەن ادامنىڭ عانا قولىنان كەلەدى.

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى مەملەكەت­تىك قىزمەتتىڭ بارلىق سالاسىندا ەڭبەك ەتتى: قىتايدا ەلشىلىكتە ىستەدى, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى لاۋازىمىندا بولدى, پرەمەر-مينيستر بولدى, بۇۇ-دا جۇ­مىس اتقاردى, سەناتتى دا باسقاردى, پرەزيدەنت رەتىندە ەلدى باسقاردى. ەندى مىنە, كەزەكتەن تىس سايلاۋدا قايتادان مەملەكەت باسشىسى بولىپ سايلاندى.

ادىلدىك – ىزگىلىكتىڭ ىرگەتاسى. بۇل تۋرالى باعزىداعى بابالار, ەرتەدەگى دانالار, الەمگە ايگىلى تۇلعالار سان مارتە ايتقان.

تۇركيا مەملەكەتىنىڭ كوشباسشىسى مۇستافا كەمەل اتاتۇرىك: «حالىقتىڭ سەنىمى – مەنىڭ قىزمەتىم, پرەزيدەنتتىك مىندەتىم – حالقىمنىڭ باقىتىن ويلاۋ», دەپ اتالى ءسوز ايتقان.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاڭا, ادىلەتتى قازاقستان تۋرالى ايتۋى حالىقتىڭ جانە ەل بولاشاعىنا الاڭدايتىن مەملەكەتشىل ازاماتتاردىڭ كوپتەن كۇتكەن ءسوزى ەدى. اتاجۇرتتاعى ارداقتى باسشىمىز: «ەلدىڭ دامۋى ءۇشىن ادىلدىك تۇبەگەيلى ورنىعۋعا ءتيىس. ونسىز حالىقتىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنىمى دە بولمايدى. سوندىقتان ادىلدىك يدەياسى – مەنىڭ ساياسي باعدارىمنىڭ ەڭ باستى وزەگى. بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, زاڭدارىمىز ءادىل بولۋى كەرەك. ويتكەنى مەملەكەتتىك ساياسات زاڭ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. رەفورمالاردىڭ باس­تى ماقساتى – حالىقتىڭ تۇرمىس ساپا­سىن جاقسارتۋ», دەپ وزىنە اسا جاۋاپتى مىندەت جۇكتەپ وتىر.

ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىكتى ناقتى ىسپەن وڭ ناتيجەلەر ارقىلى ءومىر شىندىعىنا اينالدىرعان كەزدە عانا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتى تۇزەلىپ, قوعامدا الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتىڭ ورنىعارى انىق.

قازاقستان وسى سايلاۋدا الەمگە ساۋاتتى حالىق, وركەنيەتتى ۇلت, ساليقالى جۇرت ەكەندىگىن تاعى ءبىر رەت كورسەتتى. بۇل – شەتەلدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قانداستار ءۇشىن دە زور ماقتانىش.

تانىمال جازۋشى, قوعام قايراتكەرى الىبەك اسقاروۆتىڭ مىنا دەرەگى ويىما ورالىپ تۇر:

«شەتەلدەگى قانداستارىمىزدىڭ مۇد­­دەسىن قورعاۋدا كەزىندە سىرتقى ىستەر ءمي­­نيسترى لاۋازىمىنداعى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ اتقارعان شارۋالا­رى ءوز الدىنا ءبىر توبە. مينيسترلىكتىڭ ارا­لا­سۋى­مەن شەتەلدەردە تۇراتىن قان­داس­­­تا­رىمىزدىڭ اتامەكەنىنە ورالۋىنا, اتا­جۇر­تىمەن قاۋىشىپ, اعا­يىن­مەن ارالاسۋىنا باعىتتالعان كوپ­تەگەن جە­ڭىل­دىك جاسالدى».

بىزدىڭشە, ادىلەتتى قا­زاقستاندا شە­كارا سىرتىنداعى قان­داس­تار­عا مەم­لە­كەت­شىل كوزقاراس, ەلدىك باۋىر­ما­شىلدىق ارتا تۇسەدى.

ءيا, بۇگىنگى قازاقستان پرەزيدەنتى تاۋەل­سىزدىك پەن ۇلتتىق مۇددەلەردى تەك ديپ­لوماتيامەن عانا ەمەس, قاتال ۇستا­نىم­مەن قورعاۋعا دايىن ەكەنىن ۇنەمى اڭعارتىپ كەلەدى.

زەينەش سمايىل ۇلى,

تۇركولوگ, قىتايتانۋشى,

ۇعا قۇرمەتتى اكادەميگى

تۇركيا