بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسياداعى مۇشەسى س.ن.رۋماسپەن سۇحبات
– قۇرمەتتى سەرگەي نيكولاەۆيچ! بەلورۋس جەرى ءوز باسىم ءۇشىن وتە قىمبات: وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنىڭ اياعىندا مەنىڭ تۋعان اعام وسىندا اسكەردە قىزمەت ەتكەن ەدى, سول ەكى جىلدىڭ ىشىندە اۋىلدا «مينسك» دەگەن شتەمپەلى بار كونۆەرتتى اسىعا كۇتۋمەن جۇرگەنبىز. ودان كەيىن مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى كەزىمدە مادەني ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەملەكەتارالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى رەتىندە بەلورۋسسياعا بىرنەشە رەت كەلدىم. ءار كەلگەن سايىن ەلدەگى تاتۋلىققا, تىنىشتىققا, تۇراقتىلىققا ءتانتى بولاتىنمىن. مۇنىڭ ءوزى قازىر سىزدەرگە كورشى مەملەكەتتەگى جاعدايمەن سالىستىرعاندا ءتىپتى ايرىقشا كورىنەدى. ءبىز ەداۋىر دارەجەدە بەلورۋس دوستارىمىزدىڭ ارقاسىندا ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر سەرپىندى دامىپ جاتقانىنا قۋانىشتىمىز. العاشقى سۇراعىم مىنانداي: ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بەلارۋسكە نە بەرەدى؟
– ەلىم تۋرالى جىلى ءسوزدەرىڭىزگە راحمەت. ال ەندى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بەلارۋسكە نە بەرەدى دەگەنگە كەلسەك, ينتەگراتسيانىڭ جاڭا كەزەڭىنىڭ – ەكونوميكالىق وداق قۇرۋدىڭ اياسىندا تاۋارلاردىڭ, قىزمەتتەردىڭ, كاپيتالدىڭ, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ مۇمكىن بولعانىنشا ەركىن قوزعالۋى قامتاماسىز ەتىلەدى. ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز تابيعي مونوپوليالار قىزمەتتەرىنە, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋعا, باسەكەلەستىكتىڭ ورتاق تارتىپتەرىنە, ونەركاسىپتەگى, كولىكتەگى, ەنەرگەتيكالىق, اگرارلىق جانە باسقا سالالارداعى شارۋالاردى ءجۇزەگە اسىرۋعا تەڭ مۇمكىندىكتەن قوسىمشا ارتىقشىلىقتار الادى. وسىنىڭ ءبارى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسايدى, تۇپتەپ كەلگەندە ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ ءال-اۋقات دەڭگەيىن ارتتىرادى.
– ەۋرازياشىلدىق يدەياسىنىڭ جاڭا نەگىزدەمەسىن ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاساعانى, ونى العاش رەت وسىدان جيىرما جىل بۇرىن ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە سويلەگەن ءسوزىندە جاريا ەتكەنى بەلگىلى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق: تەوريا الدە ناقتىلىق» دەگەن ماقالاسىندا: «بۇگىندە, دوستاستىقتىڭ بارلىق ەلدەرى الەمدىك داعدارىسقا قارسى تۇرۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرىپ جاتقاندا, ەكونوميكالىق پروبلەمالاردى جەكە-دارا ءجۇرىپ ەڭسەرۋگە بولمايتىنىنا كوز جەتكەن كەزدە تاعدىر ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا تۇجىرىمداماسىنىڭ كوكەيكەستىلىگىن تاعى ءبىر رەت تياناقتاپ وتىر» دەپ جازعان ەدى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, بۇل تۇجىرىمدامانىڭ ءمانى نەدە؟
– مەنىڭ ويىمشا, ونىڭ ءمانى مىنادا: ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز وزدەرىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكالارىنىڭ ورنىقتى ءوسۋىن تەك بىرلەسۋ, كۇش-جىگەرلەرىن جۇمىلدىرۋ جانە حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ بارلىق سالالارىنداعى كوزقاراستارىن ءوزارا كەلىسە, ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرا ءجۇرۋ ارقىلى عانا قامتاماسىز ەتە الادى.
ال جاقسى جۇمىس ىستەيتىن ەكونوميكا – ەل ازاماتتارىنىڭ ءال-اۋقاتى مەن قوعامداعى تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزى. مىنە, سوندىقتان دا بەلارۋس رەسپۋبليكاسى كەڭەستەن كەيىنگى كەڭىستىكتەگى ينتەگراتسيانىڭ بەلسەندى جاقتاۋشىسى بولىپ كەلگەن جانە بولا دا بەرەدى.
وداقتىق مەملەكەت, كەدەن وداعى, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى سياقتى ىقپالداسۋ دەڭگەيى, ياعني جىلدامدىعى ءارتۇرلى ينتەگراتسيالىق قۇرىلىمداردىڭ سان قيلى پىشىمدەرىنە بەلسەندى قاتىسا وتىرىپ, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءبىر مەزگىلدىك قىسقا ساتتىك پايدا تابۋدى كوزدەمەيدى, ءوزىنىڭ ارىپتەستەرىمەن قارىم-قاتىناستارىن ۇزاق ۋاقىت بويى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىققا ەسەپتەپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا العا قاراي بىرتە-بىرتە, تاباندى جىلجۋعا نەگىزدەپ قۇرادى. بۇل ورايدا ءبىز بەينە ءبىر لوكوموتيۆتەي ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ عىلىم, مادەنيەت, سپورت سياقتى باسقا دا سالالارىن سۇيرەپ كەتەتىن ەكونوميكانىڭ مۇددەسىن الدىمەن كوزدەيمىز.
بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءۇشىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى تولىق اۋقىمداعى كەدەن وداعىنىڭ نەگىزىندە, ياعني الىپ تاستاۋسىز, سونىڭ ىشىندە باجدارسىز, ەكونوميكالىق سيپاتتاعى ساندىق جانە باسقا دا شەكتەۋلەرسىز قۇرۋ قاعيداتتى تۇردە ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. تاۋارلاردىڭ ەركىن قوزعالۋى ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ شارتتىق-قۇقىقتىق ارقاۋى شەڭبەرىندە ورتاق رىنوك قۇرۋدىڭ باسقا ءۇش ەركىندىگىن (قىزمەتتەردىڭ, كاپيتالدىڭ, جۇمىس كۇشىنىڭ ەركىندىگى) جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى مىندەتتەردى شەشۋدىڭ قيسىندى ۇلگىسى بولۋعا ءتيىس.
– ءسىز قازىر, شارتقا قول قويۋ قارساڭىندا سوڭعى جىلداردا ءداستۇرلى سۇراققا اينالعان مىنا سۇراققا قالاي جاۋاپ بەرەر ەدىڭىز: ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا كەزەڭىنىڭ ءمانى نەدە؟
– كەدەن وداعى/بىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك پەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ اراسىندا ەكونوميكالىق سيپاتتا ەلەۋلى جانە ىرگەلى ايىرماشىلىقتار جوق, ويتكەنى, ەەو-نىڭ فۋنكتسيالىق بولىگى نەگىزىنەن كەدەن وداعى/بىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ, بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ەۋرازەق-تىڭ قولدا بار شارتتارىنىڭ كوديفيكاتسياسىنا ارقا سۇيەيدى.
سىزگە مۇنداي شارتتاردىڭ 68-ءى كوديفيكاتسيالاناتىنىن ايتپاقپىن.
نەگىزگى ايىرماشىلىقتار ەەو-نى قۇرۋ جونىندەگى شارتتىڭ ينستيتۋتتىق بولىمىندە كورىنىس تاپقان, وندا وداقتىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى, ماقساتتارى, ورگاندار جۇيەسى, ولاردىڭ قۇزىرەتى, وكىلەتتىكتەرى مەن قىزمەت اياسى كوزدەلگەن. ونىڭ سىرتىندا بۇرىن كو/بەك شەڭبەرىندە رەتتەلمەي كەلگەن ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە باسقا سالالارداعى ينتەگراتسيا ناقتىلانعان.
تۇتاستاي العاندا, قايتالاپ ايتايىن: ينتەگراتسيانىڭ جاڭا كەزەڭىنىڭ – ەكونوميكالىق وداق قۇرۋدىڭ اياسىندا تاۋارلاردىڭ, قىزمەتتەردىڭ, كاپيتالدىڭ, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ مۇمكىن بولعانىنشا ەركىن قوزعالىسى قامتاماسىز ەتىلەدى.
– سىزبەن كەزدەسۋگە دايىندالا ءجۇرىپ, بەلارۋس مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى شىعاراتىن «ەكسپەرتيزا» اتتى تالدامالىق حابارشىمەن تانىسقان ەدىم. سوندا پرەزيدەنت ا.گ.لۋكاشەنكونىڭ «يزۆەستيا» گازەتىندە 2011 جىلدىڭ 17 قازانىندا جاريالانعان «ءبىزدىڭ ينتەگراتسيامىزدىڭ تاعدىرى تۋرالى» دەگەن ماقالاسىنان دايەكسوز كەلتىرىلىپتى. ءسىزدىڭ ەلدىڭ پرەزيدەنتى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ بولاشاعى تۋرالى: «ەگەر ءبىز بەك كوزدەگەن ماقساتتاردى جۇزەگە اسىرساق, وندا ەۋرازيالىق وداقتى قۇرۋعا كىرىسە الامىز. بەلارۋس ونى قالىپتاستىرۋعا بارىنشا بەلسەندى قاتىساتىن بولادى... بۇگىنگى تاڭدا الدىمىزدان اشىلىپ وتىرعان قۋاتتى دا تەرەڭ ينتەگراتسيا شىن مانىندە وزىنە تارتىپ, ەلىكتىرەدى. الايدا, وسى قۇرعالى جاتقانىمىزدىڭ ومىرلىك وزەگى – ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ەگەمەندىگى, ونى ەڭ تىعىز ينتەگراتسيانىڭ ءوزى دە ىعىستىرىپ شىعارا المايدى», دەگەن بولاتىن. جاقىندا الەكساندر گريگورەۆيچ: «بەلارۋس ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا تەڭ ەمەس جاعدايدا كىرمەيدى», دەپ مالىمدەدى. بۇل ارادا نە ايتىلىپ تۇر؟
– ءبىز قورعايتىن قاعيداتتار كەدەن وداعىنىڭ ارقاۋلىق قۇجاتتارىندا, سونداي-اق, باسقا دا حالىقارالىق شارتتاردا بەلگىلەنگەن.
ينتەگراتسيالىق دامۋدىڭ الەمدىك پراكتيكاسى ىقپالداستىقتىڭ ءبىر دەڭگەيىنەن ەكىنشى, اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيىنەن اۋىسۋ بۇدان بۇرىن قۇرىلعان تولىققاندى ىقپالداستىققا ارقا سۇيەۋگە ءتيىستى ەكەنىن كورسەتەدى.
بۇل ورايدا ەەو «عيماراتىن» تۇرعىزۋدىڭ باستى كىرپىشى تولىققاندى كەدەن وداعى بولۋعا ءتيىس.
بۇلاي ەتپەيىنشە بولاشاق ەكونوميكالىق وداق بەرىك ىرگەتاسىنان ايىرىلادى.
ونىڭ ۇستىنە, ەەو تۋرالى شارتتىڭ جوباسىمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسى بۇل قۇجات تاراپتاردىڭ ينتەگراتسيانىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا بۇرىن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتارىنان ارتقا شەگىنۋ نەمەسە باس تارتۋ بولماۋعا تيىستىگىن باسشىلىققا العان, سونى الداعى كەزدە دە باسشىلىققا الا بەرەدى.
ءسىز بىلەتىن شىعارسىز, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ەەو-نى قۇرۋ سياقتى تەرەڭ ينتەگراتسياعا ارالاسۋىن قۇپتايتىن ەڭ ءماندى ءۋاجدەردىڭ ءبىرى قۋات كوزدەرىنىڭ رەسۋرستارىنا رەسەي فەدەراتسياسى رەزيدەنتتەرىنىڭ شارتتارىنا تەڭ (نەمەسە تەڭ جاعدايعا جۋىق) شارتتارمەن قول جەتكىزۋ بولعان ەدى.
ءبىز بۇل ماسەلەنى ەەو تۋرالى شارتتىڭ جوباسىمەن جۇمىس ءىستەۋ بارىسىندا شەشكىمىز كەلگەن, الايدا, رەسەي فەدەراتسياسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزدەرىنىڭ رىنوكتارىن تولىق تۇردە اشۋعا دايىن ەمەس. وسىعان وراي ەەو تۋرالى شارتتىڭ جوباسىندا مۇنايدىڭ, مۇناي ونىمدەرىنىڭ, گاز بەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ورتاق ء(بىرتۇتاس) رىنوكتارىن قۇرۋ 2025 جىلعا ىسىرىلعان, الدىمەن ولاردى قالىپتاستىرۋدىڭ تۇجىرىمداماسى مەن باعدارلاماسىن قابىلداۋ كوزدەلگەن.
– ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋدان بەلارۋس رەسپۋبليكاسى تاباتىن ەكونوميكالىق پايدالاردىڭ اراسىنان قايسىلارىن الدىمەن اتاۋعا بولار ەدى؟
– ولاردى مەن سانامالاپ تا بەرەيىن. بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ەەو-نىڭ قۇرىلۋىنا نەگىزگى مۇددەلەرىنىڭ اراسىنان مىنالاردى بولە ايتۋعا بولادى.
ەنەرگيا رەسۋرستارىنا (مۇنايعا, گازعا) رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەرىمەن تەڭ جاعدايدا قول جەتكىزۋدىڭ ءمانى ەرەكشە.
– بەلارۋس مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىندا رەسەي مۇنايىنان وندىرىلگەن مۇناي ونىمدەرىنە ەكسپورتتىق باجداردى رەسەي بيۋدجەتىنە اۋدارۋدى الىپ تاستاۋ وتە ماڭىزدى.
مۇنان كەيىن مەن كەدەن وداعىنىڭ ىشكى رىنوگىن ىشتەي پايدالانۋعا دا, سونداي-اق, وڭدەۋگە دە ەنەرگيا رەسۋرستارىن ساندىق شەكتەۋسىز الدىمەن قامتاماسىز ەتۋدى ايتار ەدىم.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇشىن ەلدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىنە تىكەلەي بەرىلەتىن دوتاتسيا دەڭگەيىن ساقتاپ قالۋ دا ماڭىزدى.
سونداي-اق, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن بارىنشا پايدالانۋ ماقساتىندا «رەزيدەنتتىك قاعيدات» الىنىپ تاستالاتىن بولادى.
رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بەلورۋس تاسىمالداۋشىلارى ءۇشىن جۇك تاسۋدىڭ رۇقسات بەرۋ جۇيەسىن الىپ تاستاۋ دا وتە پايدالى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرىلعاننان كەيىن ءونىمنىڭ وسى ءتۇرىن جەتكىزۋ كوزدەرىن بارىنشا ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا مۇناي مەن گازدى تاسىمالداۋدىڭ قۇبىر جۇيەلەرىنە بىردەي قولجەتىمدىلىك بولادى.
ەلىمىز ءۇشىن مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسىنىڭ رەسەيلىك رىنوگىنا جول اشىلۋى دا ماڭىزدى.
ءبىز بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن جاقسارتۋعا (ناشارلاتۋعا ەمەس), سونىڭ ىشىندە شەتەل ينۆەستورلارىنا قولدانىستاعى جەڭىلدىكتەردى ساقتاۋعا جانە باسقا جاعدايلارعا ءۇمىت ارتىپ وتىرمىز.
– ءسىزدىڭ ءبىر سۇحباتىڭىزدى ينتەرنەتتەن وقىپ, مىنا ءبىر ءسوزدەرىڭىزدى جازىپ الدىم. «تاريحي اۋقىم تۇرعىسىنان العاندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ قارقىنى شىنىندا دا, قايران قالدىرادى: «ۇشتىكتىڭ» ەلدەرى كەدەن وداعىنان ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىككە دەيىنگى جولدى ءبىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە ءجۇرىپ ءوتتى – ءبىزدىڭ ەۋروپالىق ارىپتەستەرىمىز مۇنداي جولعا ونداعان جىلدارىن جوعالتقان ەدى», دەپ ايتىپسىز. بۇعان قالاي قول جەتتى؟
– تمد ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ نەگىزگى بولىگى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ, رەسەي فەدەراتسياسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلەسىنە تيەدى. بۇل ەلدەردىڭ اۋماعى وعان كىرەتىن مەملەكەتتەردىڭ نەگىزگى سۇرانىستارىن ءىس جۇزىندە تولىق قامتاماسىز ەتە الاتىن اسا زور تابيعات رەسۋرستارىنا باي.
ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ قارقىنى راسىندا دا وتە جىلدام. ءبارى دە – ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ العاشقى كەزەڭىنىڭ – ەركىن ساۋدا ايماعىنىڭ اياسىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىس تا, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ وداقتىق مەملەكەت شەڭبەرىندەگى ينتەگراتسياسى دا, سونداي-اق, ەۋرازەق اياسىنداعى جۇمىس تا, قۇرۋ بارىسىندا ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ شارتتىق-قۇقىقتىق ارقاۋىن قالىپتاستىرعان كەلىسىمدەردىڭ تۇتاس دەستەسىن دايىنداۋ ءىسى قاتار جۇرگەن كەدەن وداعى ىشىندەگى ءوزارا ءىس-قيمىل دا وسىعان جاردەمدەسىپ تۇردى. مۇنىڭ بارىنە ءۇش مەملەكەتتىڭ بارلىق مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارى مەن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ سۋبەكتىلەرىنىڭ بۇرىنعىدان اناعۇرلىم تەرەڭ ينتەگراتسيا ماسەلەسىندە ءۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋى كوپ كومەكتەستى.
قازىرگى تاڭدا بەلارۋس, قازاقستان مەن رەسەي بىرلەسۋدىڭ ەداۋىر ەلەۋلى كەزەڭىنە – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى قۇرۋعا تاقاۋ تۇر. ءۇش ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرى كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتە قول جەتكەن شارتتاردىڭ نەگىزىندە 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ ءۇشىن 2014 جىلدىڭ 1 مامىرىنا دەيىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيامەن بىرلەسىپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتىڭ جوباسىن دايىنداۋ جۇمىسىن اياقتاۋدى تاپسىردى, ءبىز سول جۇمىستى اتقارىپ شىقتىق.
بۇل ءۇشىن ەۋرازەق-تىڭ, كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ نورمالىق-قۇقىقتىق ارقاۋىن قۇرايتىن حالىقارالىق شارتتاردى كوديفيكاتسيالاۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى.
شارت جوباسى قۇرىلىمدىق تۇرعىدان ەكى بولىكتەن تۇرادى. ينستيتۋتتىق بولىمىندە قۇرىلاتىن حالىقارالىق ۇيىمنىڭ ارقاۋلىق ماسەلەلەرى انىقتالادى, ال فۋنكتسيالىق بولىمىندە ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ سالالىق رەتتەلۋى تياناقتالادى.
شارتتىڭ جوباسىندا ەكونوميكانىڭ ەنەرگەتيكا, كولىك, ونەركاسىپ, اگروونەركاسىپتىك كەشەن سياقتى سالالارى, سونداي-اق, رەتتەۋدىڭ كەدەندىك رەتتەۋ, تەحنيكالىق رەتتەۋ, سانيتارلىق, ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق جانە كارانتيندىك فيتوسانيتارلىق شارالار, تۇتىنۋشىلار قۇقىقتارىن قورعاۋ, ماكروەكونوميكالىق ساياسات, ۆاليۋتا ساياساتى, قىزمەتتەر مەن ينۆەستيتسيالاردى ساۋدالاۋ, قارجى رىنوكتارىن رەتتەۋ, سالىقتار مەن سالىق سالۋ, باسەكەلەستىك ساياساتى, تابيعي مونوپوليالار, مەملەكەتتىك جانە مۋنيتسيپالدىق قاجەتتىلىكتەر ءۇشىن ساتىپ الۋ سياقتى سالالارى قامتىلعان.
– وسىدان ءبىر ايداي بۇرىن مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ب.ءا.ساعىنتاەۆتان سۇحبات العان ەدىم (ايتقانداي, تاياۋ كۇندەردە سۇحبات بەرۋگە رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى يگور يۆانوۆيچ شۋۆالوۆ تا كەلىسىپ وتىر), اڭگىمە بارىسىندا شارت جوباسىنىڭ كولەمى 700 بەتتەن استام ەكەنىن ءبىلدىم. بۇل, ارينە, وتە ەگجەي-تەگجەيلى, كەڭ اۋقىمدى جۇمىس. قۇجاتتا بەلورۋس تاراپىنىڭ ۇستانىمى قانداي كورىنىس تاپقان؟ بەلارۋس قانداي جايلاردى, اسىرەسە, قاتتى قورعاپ ەدى؟
– جاڭا ايتىپ وتكەنىمدەي, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءۇشىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى تولىق اۋقىمدى كەدەن وداعىن قۇرۋدىڭ نەگىزىندە الىپ تاستاۋ جانە شەكتەۋلەرسىز قۇرۋ قاعيداتتى جاي.
بەلارۋس تاراپىنىڭ ستراتەگياسىن قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن ءسوزسىز قاعيداتتار – تاراپتاردىڭ تەڭ قۇقىقتىلىعى, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگى مەن كونستيتۋتسياسىن قۇرمەتتەۋ, قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ ەكونوميكالىق نەگىزدىلىگى, بۇرىن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ساياساتىنىڭ كوپ ۆەكتورلىعىنىڭ ساقتالۋى.
– كەدەن وداعى – ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك ينتەگراتسيالىق جوباسىنىڭ 2015 جىلعا قاراي ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا اينالاتىندىعىنا بايلانىستى رەسەي-بەلارۋس مەملەكەتتىك قۇرىلىمىنىڭ بولاشاعى ەرەكشە ماڭىزعا يە دەگەن پىكىرمەن كەلىسپەۋ مۇمكىن ەمەس. ارتىق ايتسام ايىپ ەتپەڭىز, بىراق بىزگە سىرتتان قاراعاندا وداقتىق مەملەكەتتى دامىتۋعا دەگەن ءۇمىت ونشا اقتالماعان سياقتى كورىنەدى. وسى ورايدا, مەنى مىنانداي سۇراق قىزىقتىرادى: ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بەلارۋس پەن رەسەيدىڭ وداقتىق مەملەكەتىن الماستىرا ما؟
– بۇل سۇراققا مەنىڭ جاۋابىم قىسقا: جوق, الماستىرمايدى. نەگە؟ نەگە دەسەڭىز, بۇدان ارعى ينتەگراتسيا ءۇش ەلدىڭ مۇمكىندىگى مەن نيەتىنە بايلانىستى قۇرىلادى, ەلدەردىڭ بىرەۋى قانداي دا ءبىر ءماسەلەلەر بويىنشا ودان ءارى ىقپالداسۋعا دايىن بولمايتىن جاعداي دا تۋىنداۋى مۇمكىن. وعان قوسا ىنتىماقتاستىقتىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق جانە باسقا دا تۇرلەرىندەگى ەكىجاقتى ماسەلەلەردىڭ كوكەيكەستىلىگى ساقتالاتىن بولادى. بۇل ورايدا, وداقتىق مەملەكەت ءوزىنىڭ كوكەيكەستىلىگىن ساقتايدى جانە الداعى كەزدە دە ەكىجاقتى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ الاڭقايى رەتىندە قالا بەرەدى دەگەندى اتاپ ايتقىم كەلەدى.
– سۇحبات بەرگەنىڭىز ءۇشىن راحمەت.
سۇحباتتاسقان
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.