كەرەكۋ استىققا كەنەلدى

2016 جىلى وبلىسىمىزداعى اۋىل شارۋاشىلىعىندا 171 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلسە, بيىل بۇل كورسەتكىش 450 ملرد تەڭگەدەن اسادى دەپ كۇتىلۋدە. ياعني كورسەت­كىش 3 ەسەگە ءوستى. بۇعان قوسا سوڭعى 5 جىلدا سالاداعى جۇمىس ونىم­دىلىگى 3 ەسەگە ۇلعايعان. جەر­گىلىك­تى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار­لارىن وندىرۋشىلەردىڭ جاڭا تەحني­كالار مەن وزىق تەحنولوگيالار­دى قولدانىسقا كوپتەپ ەنگىزۋى, سالاعا ينۆەستيتسيالار مەن سۋبسي­ديا­لاردىڭ مولى­نان تارتىلۋى وسىنداي وڭ ناتيجە­لەرگە جەت­كىزگەن. سوعان سايكەس شا­رۋا­لارعا جىلداعىدان كوپ دەمەۋ­قار­جى تولەنەدى. دەي تۇرعانمەن, قارا­جات­تى ءبىراز كۇتۋگە تۋرا كەلىپ وتىر.

– ءوڭىر ديقاندارى جاپپاي تەحنيكالارىن جاڭارتۋعا كوشىپ جاتقاندارى بايقالادى. بيىل جىل باسىنان ساتىپ الىنعان ارنايى تەحنيكالاردىڭ سانى وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم كوپ. 2021 جىلى جاڭادان بارلىعى 654 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى الىنسا, بيىل العاشقى 8 ايدىڭ وزىندە 687 تەحنيكا راسىمدەلگەن. ءار ساتىپ الىنعان تەحنيكا قۇنىنىڭ 25 پا­يىزىن مەملەكەت سۋبسيديالايتىنى ءمالىم. جالپى, اگروسەكتورداعى سۋبسيديا ماسەلەسىنە قاتىستى قازىر ءبىراز تۇسىنىسپەۋشىلىك قالىپتاسىپ وتىرعانى بايقالادى. جىل باسىنان ءوڭىر شارۋالارىنا 2,4 ملرد تەڭگەنىڭ سۋبسيدياسى تولەندى. دەگەنمەن سۋارمالى جەرلەردىڭ كوبەيۋىنە جانە شارۋالاردىڭ تەحنيكالاردى ءجيى الا باستاۋىنا بايلانىستى سۋبسيديا وتىنىشتەرىنىڭ كولەمى تىم ارتىپ كەتتى. قازىرگى كۇنى قوسىمشا 7,8 ملرد تەڭگە سۋبسيديا قاجەت. ونىڭ 5 ملرد تەڭگەسى – ينۆەستسۋبسيدياعا, قالعانى ەگىستىك ۋاقىتىندا قولدانىلعان تىڭايتقىشتارعا تولەنۋگە ءتيىس. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى 2,1 ملرد تەڭگەنى ءبولدى, ول كەلەسى اپتالاردا تولەنە باستايتىنىن ايتقىمىز كەلەدى. ال وزگە سوما جىل سوڭىندا نەمەسە الداعى جىلدىڭ قاڭتار, اقپان ايلارىندا تولەنەتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. سەبەبى ول سوما جىل باسىندا بيۋدجەتتە قاراستىرىلماعان, – دەپ ءتۇسىندىردى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەيرام وتەشوۆ.

ساراپشىلاردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, قازاقستاندا استىق ىشكى سۇرانىستان وتە كوپ كولەمدە وندىرىلەدى. ولاردى سىرتقا شىعارۋدا كۆوتا ەنگىزۋ, ىشكى نارىقتا ءتيىمدى باعانى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن ۇكىمەت پەن وڭىرلەر ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ وتىر دەۋگە بولادى. قازىر مەملەكەتىمىزدە سۋبسيديانى استىق وندىرۋشىلەرگە ەمەس, وڭدەۋشىلەرگە بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس قاراستىرىلىپ جاتىر. ءادىلىن ايتۋ كەرەك, شارۋالاردىڭ كوبى استىقتى جيناعان سوڭ توننالاپ سىرتقا ساتىپ جىبەرەدى. ال ءونىمدى ءوسىرۋ, ءوندىرۋ كەزىندە بيۋدجەتتەن وعان ميللياردتاعان دەمەۋقارجى تولەنەتىنى انىق. ياعني ارزان استىقتىڭ قىزىعىن شەتەلدىڭ ازاماتتارى كورىپ وتىر دەگەن ءسوز. سوندىقتان ءونىمدى دايىن كۇيىندە سورەگە جەتكىزۋ جۇيەسىنە كومەك كورسەتىلۋگە ءتيىس. قازىر رەسەيدىڭ ارزان استىعى دا ءبىزدىڭ نارىققا كەلەدى. بۇل باعا ساياساتىنا اسەر ەتپەي قويمايتىنى انىق. بيدايدى وتكىزۋ باعاسى بۇگىندە تونناسىنا شامامەن 100-120 مىڭ تەڭگە بولىپ قالىپتاسىپ وتىرعانىن بايقايمىز. بۇل بار­لىعىنا بىردەي ءتيىمدى باعا دەپ سانايدى ماماندار. ديىرمەندەردە استىق قورى جەتكىلىكتى. سوندىقتان مول ءونىمدى ەكسپورتقا شىعارۋعا كەدەرگى جوق دەگەن ءسوز.

وڭىرلىك اۋىل شارۋاشىلىعى باس­قارماسىنىڭ باسشىسى نۇر­بولات ماقاشەۆتىڭ دەرەگىنشە, بيىل وبلىستا جالپى ەگىن جيناۋ الاڭى 1 ملن 351 مىڭ گەكتاردى قۇراعان.

«استىق 951,5 مىڭ گەكتاردان 100 پايىز جينالدى. گەكتارى­نان 10,8 تسەنتنەر ونىمدىلىكپەن بارلىعى 1 ملن 25 مىڭ توننا استىق الدىق. 25 مىڭ گەكتاردان 777 مىڭ توننا كارتوپ جينالدى, ونىمدىلىك گەكتارىنا 313 تسەنتنەردەن اينالدى. بۇل – تىركەلگەن شارۋا قوجالىقتارىندا الىن­عان ءونىم. ال جەكە اۋلالاردا وسىرىلەتىن «ەكىنشى نان» ەسەپكە كىرمەيدى. وتكەن جىلى 1 ملن توننادان استام استىق قامباعا قۇيىلىپ ەدى. بيىل تاعى دا 1 ملن-نان استىق. ايماقتا جىل سايىن 20-30 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر قولدانىسقا ەنگىزىلەدى», دەيدى ول.

كارتوپ بويىنشا جىل سا­يىن جاڭا رەكوردتىڭ تىركەلۋى كوكونىس ساقتاۋ قويمالارىنىڭ ازدىعىن بايقاتىپ وتىرعان سىڭايلى. وبلىستا جالپى سىيىمدىلىعى 460 مىڭ توننا كوكونىس ساقتايتىن 146 قويما بار. كارتوپ تۇيىندەرىنىڭ كوبى سىرتقا بىردەن ساتىلىپ كەتپەۋى ءۇشىن قويمالاردىڭ سانىن ارتتىرۋ جوسپاردا تۇر. نەگىزى زامان­عا ساي قويمالاردىڭ ناتيجەسىن­دە كارتوپ, ءسابىز, قاراقۇمىق جانە نان بويىنشا جەرگىلىكتى تۇر­عىن­داردىڭ قاجەتتىلىگى 100 پا­يىزعا قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇعان قوسا الداعى قىس پەن كوك­تەم اي­لارىن­دا جەرگىلىكتى ازىق-تۇ­لىك نارىعىندا پياز بو­يىن­شا سۇرا­نىس­تىڭ 85 پايىزىن, قىرىق­قا­بات­­تىڭ 50 پا­يىزىن ءوزىمىزدىڭ ونىم­دەر جابادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.

اتاپ وتەرلىگى, وڭىردەگى الەۋ­مەتتىك ناننىڭ باعاسى كەلەسى جىلى دا وزگەرمەيدى. سالماعى 550 گرامدىق, بولكەسى 95 تەڭگە تۇراتىن اس اتاسى بارلىعىنا جەتكىلىكتى بولادى. نان باعاسىن ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن جالپى كولەمى 15 مىڭ توننا بيدايعا مەموراندۋم جاسالدى.

پاۆلودار وبلىسى