قۋانىشپەن اياقتالاتىن ەرتەگىنى كىم جاقسى كورمەيدى؟ بالالىق شاققا قايتا ورالتىپ, قيال-عاجايىپ الەمنىڭ قىزىعىنا بويلاتاتىن تۋىندىلاردىڭ قاي كەزدە دە كورەرمەنىنىڭ كوڭىل تورىنەن ورىن الارى ءسوزسىز. كۇنى كەشە «استانا وپەرا» تەاترىندا تۇساۋى كەسىلگەن «كۇلبيكە» («زولۋشكا») بالەتتىك سپەكتاكلىنىڭ ءدال وسى ساناتتان تابىلعانىنا كۇمان جوق.
سەبەبى كلاسسيكالىق تۋىندىنىڭ كوركەمدىك دەڭگەي كوكجيەگىنەن بولەك, ايتۋلى بالەتتىڭ قويىلىمىنا الەمدىك دەڭگەيدەگى كىل مىقتىلاردىڭ جۇمىلدىرىلۋى دا تاماشا تۋىندىنىڭ دەڭگەيىنە كوتەرىپ تۇرعانى انىق. رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى التىناي اسىلمۇراتوۆانىڭ كوركەمدىك جەتەكشىلىگىمەن قولعا الىنعان سپەكتاكلگە ءوز ءىسىنىڭ ناعىز كاسىبي شەبەرلەرى اتسالىستى. اتاپ ايتساق, قويۋشى حورەوگراف – رايموندو رەبەك (گەرمانيا), ستسەنوگراف – يوكو سەياما (جاپونيا), ارلەۋشى كومپوزيتور – دەۆيدسون دجاكونەللو, قويۋشى ديريجەر – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال مۇحيتدين, جارىق بويىنشا سۋرەتشى – تيم ۆاتسلاۆەك, پروەكتسيالار بويىنشا سۋرەتشى – سەردجيو مەتاللي, كوستيۋمدەر بويىنشا سۋرەتشى فرانسۋا-نوەل شەرپين باستاعان شىن تالانتتار عاجايىپ ەرتەگىنىڭ ءسانىن كىرگىزدى.
سونىڭ ناتيجەسىندە سۋ جاڭا بالەتتىڭ كورەرمەندەرى مەيىرىمسىز وگەي شەشەسى ءۇي قىزمەتشىسىنە اينالدىرعان بويجەتكەننىڭ ءداستۇرلى حيكاياسىنا ەمەس, مۇلدەم جاڭاشا تۇرلەنگەن زاماناۋي ەرتەگىنىڭ تىڭ ينتەرپرەتاتسياسىنا كۋا بولدى. ياعني قويىلىم توبىنىڭ شەشىمىمەن مۇندا باستى كەيىپكەر فەشن-ديزاينەردىڭ كەيپىنە ەنسە, ال حانزادا دي-دجەي بەينەسىندە كورەرمەنىن تاڭعالدىردى. سونداي-اق تۋفلي تۇرىندەگى كۇلبيكە كۇيمەسى, گيروسكۋتەر ۇستىندەگى ارتىستەر ءبيى دە ەرتەگىسۇيەر كورەرمەندى بەيجاي قالدىرماعانى انىق. اسىرەسە كىشكەنتاي كورەرمەندەر ءۇشىن ساحنا ماماندارىنىڭ بۇل ەڭبەگى تاماشا تارتۋ بولعانى ءسوزسىز.
– بارشامىزعا بەلگىلى, ەرتەگىلەر ادام بالاسىن جاقسىلىق پەن ومىرلىك قۇندىلىقتارعا ۇيرەتەدى. مەن كوپشىلىككە تانىس حيكايانىڭ جاڭا پسيحولوگيالىق اسپەكتىسىن كورسەتكىم كەلدى. ول بىزدە ءوز-وزىڭە, عاجايىپقا, ءومىردىڭ قۇدىرەتىنە دەگەن سەنىم جايلى بولادى. كۇلبيكە – وگەي شەشەسىنىڭ ۇيىندە ءوز اتەلەسى بار فەشن-ديزاينەر. تاعدىردىڭ بارلىق تاۋقىمەتىنە قاراماستان, ول ءوز ارمانىنا ۇمتىلادى. حانزاداعا كەلسەك, ونىڭ بەينەسىن سومداۋداعى وسى كۇنگە دەيىنگى بىردەي ساراپتاۋ كورەرمەنىن قاتتى جالىقتىرىپ جىبەردى. سوندىقتان ءبىزدىڭ حيكايادا ونىڭ سۇيىكتى ءىسى پايدا بولادى – ول مۋزىكا شىعارۋمەن اينالىسادى. سەبەبى حانزادا ەسكى قوعامنىڭ زاڭدارى مەن ەرەجەلەرىنە باعىنعىسى كەلمەيدى, ەسكىلىكتىڭ قامىتىن شەشىپ, تىڭ دۇنيە جاساۋعا قۇشتار. سونىمەن كۇلبيكە مەن حانزادا مۋزىكالىق تاقىرىپتارى ارقىلى ءبىز كەزەڭدەر اراسىندا «سەكىرىپ» جۇرەمىز, ياعني ءساندى كوستيۋمدەرمەن روكوكو داۋىرىنەن وسى زامانعا وتەمىز, سوسىن تاعى كەرى ورالامىز, دەپ شىعارماشىلىق شەبەرحاناسىنا سىر اشقان قويۋشى حورەوگراف رايموندو رەبەك: – تاريحي كەزەڭدە كەيبىر ەلەمەنتتەر زاماناۋي بولسا قايتەدى؟ ماسەلەن, سول زاماندا بۋمبوكس, پولارويدتىق كامەرا نەمەسە قۇلاققاپ قالاي كورىنەر ەدى؟ ءدال وسى دۇنيەلەر جاڭا قادامدار, جاعدايلار جاساۋعا كومەكتەسەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل بالەتتىڭ تاعى ءبىر جاڭالىعى – قويىلىم حورەوگرافياسى پوپ-بي جانە برەيك-دانس ەلەمەنتتەرى بار نەوكلاسسيكا ستيلىندە ساراپتالدى. توقەتەرىن ايتقاندا, قىزىقتى ستسەنوگرافيا, كوستيۋمدەر, مۋزىكا مەن ارتىستەردىڭ شەبەرلىگى ناتيجەسىندە ءبارى وتە ادەمى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەپ ءسوزىن ساباقتادى.
الايدا جاڭا قويىلىمدا زاماناۋي ەلەمەنتتەردىڭ قوسىلعانىنا قاراماستان, رومانتيكالىق ەرتەگى سپەكتاكلىنىڭ داستۇرلەرى دە بارىنشا ساقتالعان. ۆارياتسيالار, بەينەلى كورنەكى ساتتەردى كورسەتەتىن ۆالسكە قۇرىلعان ديۆەرتيسمەنت پەن اپوفەوزدار مول. سەرگەي پروكوفەۆتىڭ دياپوزونى كەڭ, ەڭ جارقىن ءارى سالتاناتتى, كوپشىلىك ءسۇيىپ تىڭدايتىن ءھام سۇيسىنە بيلەيتىن ۆالستەرىنىڭ ءبىرى «ۇلكەن ءۆالسى» دە سول قالپىندا ۇيلەسىمدى ۇندەستىك تاپقان.
جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, بالەتتىڭ نەگىزگى بولىگى سەرگەي پروكوفەۆتىڭ مۋزىكاسىنا ورىندالادى جانە كورەرمەندەردىڭ تاڭدانىسىنا وراي مۇندا دجيممي ديۋرانت, بيللي رەي سايرۋس, دجەيمس براۋن, لۋي ارمسترونگتىڭ اۋەندەرى دە اۋەلەيدى.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن بەينەلى بالەتتىڭ جوعارى دەڭگەيدە شىعۋىنا, سونداي-اق قويىلىمدا جارقىن ونەر كورسەتكەن ارتىستەردىڭ – كۇلبيكە – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى ءمادينا باسباەۆا, ايگەرىم بەكەتاەۆا جانە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى شۇعىلا ادەپحان, حانزادانىڭ پارتياسىندا جارقىراعان – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقتيار ادامجان, دالەر زاپاروۆ, ايبار توقتاردىڭ, سونىمەن قاتار پاتشا – بەيبارىس اقارىس, بوستان قوجابەكوۆ, سانجار اۋباكىروۆ, وگەي شەشە – اسەل شايكەنوۆا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى گاۋحار ۋسينا, اناستاسيا زاكلينسكايا, وگەي اپكەلەر: تۇشكىرگىش – ءمولدىر شاكىموۆا, ادەلينا تولەپوۆا, سوفيا ءادىلحانوۆا, تاتتىقۇمار – انەل ەسقاليەۆا, جۇلدىز جۇماجانوۆا, ديانا ەسقاليەۆا, مەيىرىمدى پەرىشتە – سۇلتانبەك عۇمار, ارمان ۋرازوۆ, سەرىك ناقىسپەكوۆ جانە تاعى دا باسقا ساحناگەرلەردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى زور.
– بۇل «كۇلبيكەدە» ءبارى باسقاشا. ەرتەگىدەگى قاتىپ قالعان سيۋجەت ەمەس, بالەتكە كوپتەگەن زاماناۋي وزگەرىس ەنگىزىلدى. كوركەمدىك تۇرعىسىنان دا, يدەيالىق مازمۇن جاعىنان دا. قويىلىم قازىرگى تاڭداعى ومىرىمىزگە بارىنشا بەيىمدەلدى. بالەتتە گەندەرلىك ماسەلە وتە جاقسى قويىلعان, دۇرىس جاعىنان كوتەرىلگەن. سوندىقتان «كۇلبيكەگە» كەلگەن كورەرمەن, اسىرەسە جاستار قاۋىمى تەپە-تەڭدىك, ەر ادام مەن ايەل ادامنىڭ قارىم-قاتىناسى جايىندا, جاڭا زامان كوزقاراسىنداعى قۇندىلىقتار تۋراسىنداعى سۇراقتارىنا تۇشىمدى جاۋاپ الادى دەپ ويلايمىن. ماسەلەن, مەن كەيىپتەيتىن حانزادا قانشا باي بولسا دا, كۇلبيكەنىڭ تاڭداۋىن اياقاستى ەتپەيدى. ونىڭ دا قالاۋىنا, ارمانىنا قۇلاق تۇرەدى. تۇلعا رەتىندە قارىم-قاتىناستارىندا تاماشا ءبىر ۇندەستىك, تۇسىنىستىك بار. مەنىڭشە, قويۋشى حورەوگراف رايموندو رەبەك ءاۋ باستان-اق قويىلىم وزەگىنە وسى تاقىرىپتى ءدان رەتىندە سالعان, قازىرگى تاڭدا بۇل ۇلكەن اعاش بولىپ, ماۋەسىن جايدى. ەندى تەاترعا كەلگەن ءار كورەرمەنگە ءوز جەمىسىن بەرۋگە تولىق دايىن دەپ سەنىممەن ايتا الامىن. ساحناگەر رەتىندە ماعان دا بۇل بالەت ۇلكەن وي سالدى جانە كاسىبي تۇرعىدان تاماشا تاجىريبە بولدى. بۇل ەرتەگىدە مەن تەك قانا حورەوگرافيالىق تەحنيكالاردى ءمىنسىز ورىنداۋ جاعىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار اكتەرلىك شەبەرلىگىمدى دە شىڭداۋعا بارىنشا كۇش سالدىم, دەپ دايىندىق بارىسىنداعى اسەرىمەن ءبولىستى حانزادا پارتياسىن تابىستى ورىنداعان تەاتردىڭ جەتەكشى ءسوليسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقتيار ادامجان.
ءالى ەستە, وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن «استانا وپەرا» تەاترى بالەت ترۋپپاسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى التىناي اسىلمۇراتوۆا: «بۇل تەاتر مەن ءۇشىن ەڭ قىمبات اشەكەي بۇيىمدارىن سالاتىن باعالى قوبديشا سياقتى. قولىمنان كەلگەنشە وسى قوبديشانى الەم بالەتىنىڭ جاقۇت-جاۋھارىمەن تولتىرسام دەگەن ارمانىم بار» دەپ ەدى بىزگە بەرگەن ءبىر سۇحباتىندا. راسىمەن دە, سول ارمانىنا شىن بەرىلگەن ونەر يەسى كۇنى بۇگىنگە دەيىن «استانا وپەرانىڭ» رەپەرتۋارىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ ۇزدىك قويىلىمدارىمەن بايىتىپ كەلەدى. ءبىز تامسانا تاماشالاعان «كۇلبيكە» دە ءسوزسىز وسى قاتارعا قوسىلىپ, كوركەمدىك جەتەكشى ايتقان باعالى قوبديشانىڭ قۇنىن ودان ءارى ارتتىرا تۇسكەنى انىق.