قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ارىپتەستىك بايلانىستار الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني سالامەن عانا شەكتەلمەيدى. وڭ ۇدەرىس ورتا جانە جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنەن دە كەڭ كورىنىس تاۋىپ وتىر.
م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى رەسەيلىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا مۇددەلى. ويتكەنى, مامان دايارلاۋ ىسىندەگى مول تاجىريبەنى بىرلەسىپ يگەرۋ ەكى جاق ءۇشىن دە وتە ءتيىمدى.
قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى بايلانىس اۋەلدەن ورنىققان, ەندى, مىنە, سول قارىم-قاتىناسىمىز ەۋرازيالىق ىقپالداستىق تۇرىندە بۇرىنعىدان دا تەرەڭدەي تۇسەتىنى انىق. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل يدەيانى بۇدان 20 جىل بۇرىن كوتەرگەن ەدى. ەۋرازيالىق ىقپالداستىقتىڭ جەمىسى ەكونوميكانىڭ ءار سالاسىندا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, عىلىم مەن ءبىلىمدى بىرلەسە دامىتۋدا دا كورىنۋى قاجەت. نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ماسەلەگە م.ۆ. لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە سويلەگەن سوزىندە استانا قالاسىندا 2001 جىلدان بەرى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاقستاندىق فيليالىنىڭ جۇمىس جاساپ جاتقانىنا توقتالىپ, «سونىڭ ارقاسىندا بۇرىننان تاريحي بايلانىس بار قازاقستان مەن رەسەيدىڭ عىلىمي, ءبىلىم بايلانىستارى بۇگىندە جاڭا مازمۇنعا يە بولدى», دەپ اتاپ ءوتتى. ەكى ەلدىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى بايلانىستارى شەكارالاس ايماقتاردا قارقىندى دامىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە ۋنيۆەرسيتەتىمىز رەسەيدىڭ بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىندارى, عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىس ورناتتى. رەسەيلىك وقۋ ورىندارىمەن بولعان كەزدەسۋدە ۋليانوۆ قالاسىنان كەلگەن عالىمدار وزدەرى جاساقتاعان وزىق جوبالاردى ورتاعا سالدى. ۋليانوۆ مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن جىلىنا مىڭداعان تۇلەك ءتامامدايتىن بولسا, سونىڭ 75 پايىزى پەداگوگ ماماندار. كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى وقۋ ورنىنىڭ بىرىككەن وقۋ باعدارلاماسىن جاساۋ, قازاقستاندىق ماگيسترانتتاردىڭ رەسەيدە عىلىمي ءىس-تاجىريبەدەن ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋ, ستۋدەنتتەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ سەكىلدى بىرنەشە يننوۆاتسيالىق جوبالارمەن الماسىلدى. رەسەيلىك وسى وقۋ ورنى ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتىمىز قازاقستانداعى العاشقى سەرىكتەس بولىپ وتىر.
تاريحى باي ەكى ىرگەلى وقۋ ورىندارىنىڭ قابىرعاسى ءبىر جىلدا قالانعان. ەڭ باستىسى, ەكى ەل ءبىلىم ورداسىنىڭ ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنەتىن تۇستارى از ەمەستىگى ايقىن, بۇعان دالەل بولاشاقتا اتقارىلار اۋقىمدى بىرلەسكەن عىلىمي جوبالار مەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىنداعى اتقارىلار جۇمىستار. سونىمەن قاتار, بولاشاقتا ەكى وقۋ ورنى الدىندا بىرلەسكەن بيزنەس-ينكۋباتور قۇرۋ جوسپارى دا بار. كەزدەسۋ بارىسىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا ەكىجاقتى بايلانىستى نىعايتۋدا مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
– رەسەيلىك جوعارى وقۋ ورنى شاعىن مەكتەپتەردەگى جۇمىس تاجىريبەسىمەن ءبولىستى, ەندى شاعىن قۇرىلىمدى مەكتەپتەر بۇگىنگى تاڭدا تەك قانا ءبىزدىڭ ءوڭىر عانا ەمەس, جالپى قازاقستان بويىنشا بۇل ماسەلە وتە كۇردەلى بولىپ تۇر. شاعىن مەكتەپتەرگە مۇعالىمدەر دايىنداۋ ماسەلەسىنە كەلەتىن بولساق, ۋليانوۆسك قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مول تاجىريبەسى بار ەكەندىگى جانە دە بۇل جاعىنان دا بولاشاقتا ۇلكەن تاجىريبە الماسۋ بولاتىنى ءسوزسىز. سونىمەن قاتار, ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ءۇشىن بىرلەسكەن عىلىمي جوبالاردى اتقارۋعا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلارى ايقىن, – دەدى م.وتەمىسوۆ اتىنداعى بقمۋ-دىڭ ءبىرىنشى پرورەكتورى اسەت تاسماعامبەتوۆ.
ال رف ي.ن.ۋليانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي جۇمىستار جونىندەگى پرورەكتورى ناتاليا يلينانىڭ ايتۋىنشا, ەكى جاققا دا وتە ءتيىمدى ارىپتەستىك بايلانىس تەك پەداگوگ مامانداردى عانا ەمەس, جالپى الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق سالاداعى كادرلاردى دايارلاۋ ىسىنەن ايقىن كورىنىس تاۋىپ وتىر. ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى اياسىندا دايارلىقتان وتكەن ماماندار بىردەن رەسەيدىڭ جانە قازاقستاننىڭ ديپلومىن يەلەنەدى. جانە ءبىر ۇتاتىن جەرىمىز, اكادەميالىق ۇتقىرلىق نەگىزىندە ءبىلىم الاتىن جاس ىزدەنۋشى عالىمدارمەن بىرگە ماگيسترانتتار مەن پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامنىڭ قاتارى دا ارتا تۇسەدى.
بۇل – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىستارىنىڭ ءبىر عانا كورىنىسى. وقۋ ورنىنداعى ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىس جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى ارقىلى دا ءتيىمدى جۇرگىزىلۋدە. زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى دامۋىنىڭ ماڭىزدى تەندەنتسيالارىنىڭ ءبىرى ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعى بولىپ تابىلادى. اكادەميالىق ۇتقىرلىق – حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە عىلىم مەن جوعارى وقۋ ورىندارى ينتەگراتسيالانۋىنىڭ ماڭىزدى جاقتارىنىڭ ءبىرى.
2011 جىلدىڭ 19 قاڭتارىندا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى اكادەميالىق ۇتقىرلىق تۇجىرىمداماسىندا اتاپ كورسەتىلگەندەي, «حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە قوزعالىستىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ باستى ماقساتى – قازاقستاندىق جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسىن الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەستى قامتاماسىز ەتۋ جانە ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ». ونىڭ نەگىزگى قابىلەتى قازاقستاندىق ءبىلىمنىڭ حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە ينتەگراتسيالانۋىنا, ادام كاپيتالىنىڭ دامۋ دەڭگەيى مەن ءبىلىم ساپاسىنىڭ ارتۋىنا, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىمنىڭ ينتەرناتسيونالدانۋىن كۇشەيتۋگە نەگىز بولادى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا ۋنيۆەرسيتەتىمىز ىرگەلەس وتىرعان رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت, ونەر سالاسىندا ىنتىماقتاستىق بايلانىستا.
«مادەنيەت – ءومىرىمىزدىڭ نەگىزى, ول ۇلى يدەيا توڭىرەگىندە قۇندىلىقتاردى تۋعىزاتىن بىرەگەي تەتىك. بەيبىتشىلىك, رۋحانيات جانە كەلىسىم – بۇل بىرلىكتىڭ كەپىلى», دەدى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە. ۋنيۆەرسيتەت مادەنيەت پەن ونەر سالاسىندا سامارا مەملەكەتتىك مادەنيەت جانە ونەر اكادەمياسى, ساراتوۆ كونسەرۆاتورياسىمەن مادەني بايلانىسىن نىعايتۋدا. بۇل ءوز كەزەگىندە جاستاردىڭ شىعارماشىلىق تالپىنىسى مەن كاسىبي بىلىمگە ىنتالاندىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەرى انىق.
وسى اسسامبلەيا وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە «الىستى-جاقىندى شەتەلدەرمەن ىقپالداستىق جايىنا, G-Global جۇيەسىنىڭ ءمان-ماڭىزىنا توقتالعان ەلباسى, ءححى عاسىر – ينتەگراتسيا عاسىرى. ەڭ دامىعان ەلدەردىڭ بارلىعى بۇگىنگى بيىكتەرگە ينتەگراتسيا ارقىلى جەتتى. ينتەگراتسيا – ەل تاۋەلسىزدىگىنە ەش قاۋىپ تۋدىرمايدى, كەرىسىنشە, نىعايتا تۇسەدى. ول نارىقتى كەڭەيتەدى, الىس-بەرىس پەن بارىس-كەلىستى ارتتىرادى, باسەكەلىك قابىلەتىمىزدى شىڭدايدى, دەگەن بولاتىن. قازاقستان مەن رەسەي جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى ىقپالداستىق بايلانىس ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا دا باسەكەلەستىك قابىلەتتى ارتتىرىپ, بىرلەسكەن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ, مامان دايارلاۋ ىسىندەگى مول تاجىريبەنى بىرلەسىپ يگەرۋگە زور مۇمكىندىكتەر تۋدىرارى ءسوزسىز.
ريتا سۇلتانعاليەۆا,
م.وتەمىسوۆ اتىنداعى
بقمۋ قىزمەتكەرى.
ورال.