مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسى 77-سەسسياسىنىڭ جالپى دەباتىندا سويلەگەن ءسوزى جاريالاندى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz اقورداعا سىلتەمە جاساپ.
قۇرمەتتى توراعا!
قۇرمەتتى باس حاتشى!
جوعارى مارتەبەلى!
ەڭ الدىمەن كيوريوشي مىرزانى بۇۇ باس اسسامبلەياسى 77-سەسسياسىنىڭ توراعاسى قىزمەتىنە سايلانۋىمەن قۇتتىقتايمىن. ءبىز مۇندا – بۇۇ شتاب-پاتەرىندە ادامزات ءۇشىن اسا ماڭىزدى كەزەڭدە باس قوسىپ وتىرمىز. الەم گەوساياسي قايشىلىقتار كۇشەيىپ كەلە جاتقان جاڭا كەزەڭگە قادام باسقان سەكىلدى.
ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىككە نەگىزدەلگەن ءارى بۇرىن قالىپتاسقان حالىقارالىق جۇيەنىڭ ورنىن حاوس پەن بولجاۋعا كەلمەيتىن جاعداي باسىپ وتىر. تەجەمەلىك جانە تەپە-تەڭدىكتىڭ جاھاندىق جۇيەسى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالا المادى. قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسى كەلمەسكە كەتىپ بارادى. الەمدىك الپاۋىتتار اراسىنداعى ءوزارا سەنىمسىزدىك جىلدام ارتا ءتۇستى. الەم جاڭا اسكەري قاقتىعىس وشاقتارىنىڭ قۇربانىنا اينالدى. ءبىز ەكى بۋىننان كەيىن العاش رەت يادرولىق قارۋدىڭ قولدانىلۋ قاۋپىمەن بەتپە-بەت كەلدىك.
تەكەتىرەستەر جاساندى كەدەرگىلەر مەن ەكونوميكالىق وقشاۋلانۋعا اكەلەدى.
ەكونوميكالىق جانە ساياسي سانكتسيالار ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تىزبەگىن جويىپ, ميلليونداعان ادامدارعا, اسىرەسە قوعامنىڭ وسال توپتارىنا قاۋىپ توندىرەتىن «جاڭا نورماعا» اينالدى.
بۇل قيىنشىلىقتار ءوسىپ كەلە جاتقان ينفلياتسياعا, جۇمىس ورىندارىن جوعالتۋعا جانە دامۋشى ەلدەردىڭ الەمدىك ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋىنان ۇرەيلەنۋىنە قاتىستى قازىرگى سىن-قاتەرلەردى تەك كۇشەيتە تۇسەدى.
بۇل كۇيزەلىستەر, تۇپتەپ كەلگەندە, كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەسۋ جانە ورنىقتى دامۋدى قولداۋ جونىندەگى ءبىز ءبارىمىز كەلىسكەن جەدەل شارالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا ايتارلىقتاي كەدەرگى كەلتىرەدى.
وسىدان 77 جىل بۇرىن بۇۇ-نىڭ نەگىزىن قالاۋشى مەملەكەتتەر ۇيىمنىڭ جارعىسىنا حالىقارالىق قۇقىقتىڭ قاعيداتتارى مەن نورمالارىن ەنگىزدى. بۇل ەرەجەلەر وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدى ءتيىمدى رەتتەپ كەلدى.
قازىر وسى امبەباپ ۇيىمنىڭ نەگىزىندە قالىپتاسقان ىرگەلى قاعيداتتارعا قايتا ورالۋ اسا ماڭىزدى. اتاپ ايتقاندا, ءبىز مەملەكەتتەر ەگەمەندىگىنىڭ تەڭدىگى, مەملەكەتتەردىڭ تەرريتوريالىق تۇتاستىعى, مەملەكەتتەردىڭ بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋى سەكىلدى باستاپقى ءۇش قاعيدات اراسىنداعى بايلانىستى قايتا زەردەلەۋىمىز قاجەت. بۇل ءۇش قاعيدات ءوزارا ءبىر-بىرىنە تاۋەلدى. وسى قاعيداتتاردىڭ ءبىرىن ساقتاۋ قالعان ەكەۋىن ۇستانۋدى بىلدىرەدى. ال ولاردىڭ ءبىرىن بۇزۋ, باسقا ەكەۋىن بۇزعان بولىپ سانالادى.
ءداستۇرلى جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋدىڭ جاھاندىق جۇيەسى السىرەگەن كەزدە اتالعان ءۇش قاعيداتقا قاۋىپ تونەدى. كەرىسىنشە, ءۇش قاعيداتتىڭ تۇگەل ساقتالۋى ولاردىڭ كۇشەيۋىنە ىقپال ەتەدى. بۇل قاعيداتتار بىرگە كەڭەيتىلگەن مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەسى ءۇش دەڭگەيىنە نەگىز بولادى: سۋبوڭىرلىك, وڭىرلىك جانە جاھاندىق. بۇل ادامزات ءۇشىن پايدالى.
بۇۇ اياسىندا بەكىتىلگەن قۇندىلىقتار جۇيەسى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى ميلليونداعان ادامعا ءۇمىت ساۋلەسى بولىپ قالا بەرەدى.
ءبىز ىنتىماقتاستىق رۋحىنا نەگىزدەلگەن بۇۇ-نى باسشىلىققا الىپ, اتالعان قۇندىلىقتاردى باتىل قورعاۋعا ءتيىسپىز.
باسقاشا ايتقاندا, ءبىز قول قۋسىرىپ, الەمنىڭ پوليارلانۋىنا جانە بولشەكتەنۋىنە كونە المايمىز. ءبىز ورتاق مۇرامىز بەن يگىلىگىمىزگە نۇقسان كەلتىرەتىن باتىلسىزدىققا نەمەسە بىرجاقتى مۇددەگە جول بەرۋگە قۇقىمىز جوق.
كوپ نارسەگە تاۋەكەل ەتۋگە تۋرا كەلەدى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان ينكليۋزيۆتىلىك, كوپجاقتىلىق جانە ىزگى نيەت جولىندا ءتيىستى سۋبەكتىلەردىڭ بارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا دايىن.
ءبىز تەك كۇش جۇمىلدىرا وتىرىپ قانا قازىرگى زاماننىڭ سىن-قاتەرلەرىنە توتەپ بەرە الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىن.
ورتاق ماقساتىمىزعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىز مىناداي باعىتتاردا ارەكەت ەتۋگە ءتيىسپىز.
وتكەن جىلدارداعى كوپتەگەن جانە كوبىنە ءوزارا بايلانىستى داعدارىستار جاھاندىق باسقارۋدا ايتارلىقتاي كەمشىلىكتەر بار ەكەنىن كورسەتتى. ولار بۇۇ-نى جاڭعىرتۋ جانە رەفورمالاۋ قاجەت ەكەنىن ايقىنداپ بەردى.
بۇۇ الداعى سىن-قاتەرلەرگە جانە تۋىندايتىن مۇمكىندىكتەرگە دايىن بولۋعا ءتيىس. وسىعان بايلانىستى قازاقستان باس حاتشىنىڭ ء«بىزدىڭ ورتاق ماسەلەمىز» اتتى بايانداماسىندا ايتىلعان ۇسىنىستاردى قولدايدى.
بىزگە بۇۇ جارعىسىنىڭ ەرەجەلەرىن بەكىتۋگە, كوپجاقتىلىققا تىڭ سەرپىن بەرۋگە, قولدانىستاعى مىندەتتەمەلەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن كۇشەيتۋگە, جاڭا سىن-قاتەرلەرگە قاتىستى ناقتى شەشىمدەردى كەلىسۋگە جانە ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا سەنىمىن قالپىنا كەلتىرۋگە زور مۇمكىندىك تۋىپ تۇر.
ءبىز كەلەسى جىلى ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر مينيسترلەرىنىڭ كەزدەسۋى اياسىندا وتەتىن كونسۋلتاتسيالارعا قاتىسۋدى, سونداي-اق 2024 جىلى بولاشاق ءسامميتىن اسىعا كۇتەمىز.
ءبىز جاھاندىق سىن-قاتەرلەر مەن داعدارىستارعا قارسى قابىلداناتىن قاراپايىم ءىس-شارالاردان ولاردى بولدىرماۋعا جانە ساپالى بولجاۋعا, سونداي-اق ساياسي باعىتتاردى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە ازىرلەۋ اياسىنداعى باعالاۋ ادىستەرىمىزدى جۇمىلدىرۋعا كوشۋىمىز كەرەك.
قازاقستان 30 جىل بۇرىن ءدال وسى ماقساتپەن ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندە كەڭەس (اوسشك) قۇرۋدى ۇسىندى.
جاڭا سىن-تەگەۋرىندەر مەن قاۋىپ-قاتەرلەرگە بايلانىستى الداعى قازان ايىندا ارااعايىندىق پەن بىتىمگەرلىككە اتسالىسۋ ماقساتىندا وتەتىن سامميتتە اوسشك تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
2030 جىلعا دەيىن سەگىز-اق جىل قالدى. وسىعان دەيىن ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋگە COVID-19 پاندەمياسى, ء«ۇش الەمدىك داعدارىس» (كليماتتىڭ وزگەرۋى, بيوالۋانتۇرلىلىكتىڭ جوعالۋى جانە قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى), سونداي-اق دۇنيەنىڭ ءار بۇرىشىنداعى قاقتىعىس وشاقتارى كەدەرگى كەلتىردى. كەش بولماي تۇرعاندا بۇرىنعى دامۋ سوقپاعىنا ءتۇسۋىمىز كەرەك.
ءبىزدىڭ نەگىزگى باسىمدىعىمىز - ىقتيمال تۇراقسىزدىققا قارسى تۇرۋعا قابىلەتتىلىك, سونداي-اق ورنىقتى, تەڭگەرىمدى جانە ينكليۋزيۆتى تۇردە قايتا قالىپقا كەلۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
وسىلايشا, شىعىس پەن باتىس اراسىندا اشىق ديالوگ جۇرگىزۋ قاجەت, سونداي-اق ءوزارا سەنىم مەن كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا جاھاندىق پاراديگماسىن ورناتۋ كەرەك.
قازىرگى داعدارىس جاعدايى مەن گەوساياسي تەكەتىرەستەردىڭ كۇشەيۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇۇ اياسىندا حالىقارالىق شيەلەنىستى باسەڭدەتۋ جانە قاقتىعىستاردى بولدىرماۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت.
بۇعان دەيىن قازاقستان يادرولىق قارۋ سىناقتارىنان كوپ زارداپ شەكتى. سوندىقتان يادرولىق دەرجاۆالار اراسىنداعى تەكەتىرەستىڭ كۇشەيۋ قاۋپىن جاقسى تۇسىنەمىز.
وسىعان وراي يادرولىق قارۋسىزدانۋ قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى قىرىنا اينالدى. ءبىز يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ جولىنداعى كۇرەسىمىزدى جالعاستىرا بەرەمىز.
بۇل سالاداعى كەيبىر جەتىستىكتەرگە قاراماستان, وكىنىشكە قاراي, جالپى احۋال جاقسى ەمەس. يادرولىق دەرجاۆالار اراسىندا كۇشەيىپ كەلە جاتقان باسەكە مەن تەكەتىرەس ءبىزدى الاڭداتادى.
سونداي-اق ءبىز يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتىڭ جالپى كونفەرەنتسياسى اياسىندا ىلگەرىلەۋ جوق ەكەنىنە الاڭدايمىز.
الدىمىزدا قارۋسىزدانۋ جانە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىنداعى جاڭا مەحانيزمدەردى ازىرلەۋ جونىندە اسا كۇردەلى مىندەت تۇر.
سونىمەن قاتار COVID-19 پاندەمياسى بيولوگيالىق قاۋىپ-قاتەرلەردى باسقارۋعا جانە ازايتۋعا باعىتتالعان شۇعىل شارالار قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن ايقىنداپ بەردى.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ءۇشىن ارنايى ينستيتۋت نەمەسە ورگان قۇرۋعا ەشقانداي شارا قابىلداماي, 50 جىلدان بەرى بيولوگيالىق قارۋ تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ ەرەجەلەرىن ءالى دە ۇستانۋىمىز ءبىزدى الاڭداتۋى كەرەك.
وسىعان وراي بۇعان دەيىن ۇسىنعان بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جونىندە حالىقارالىق اگەنتتىك قۇرۋ تۋرالى باستامامدى قايتا ەسكە سالعىم كەلەدى.
حالىقارالىق قاۋىپسىزدىككە تونگەن قاۋىپپەن قاتار كليماتتىڭ وزگەرۋ پروبلەماسى دا اۋقىمدى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق پەن نيەتتەستىكتى قاجەت ەتەدى.
بۇكىل الەم حالقى اۋا رايى مەن قورشاعان ورتانىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى تۋىنداعان قاتەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر.
ەگەر جاعدايدى جاقسارتقىمىز كەلسە, جىلدام ىسكە كوشۋىمىز قاجەت.
كوپشىلىگىمىز قازىردىڭ وزىندە بۇل باعىتتا باتىل قادامدار جاسادىق. قازاقستان 2060 جىلعا قاراي ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا سەكتورىنىڭ مۇناي مەن گازعا تاۋەلدىلىگىنەن كومىرتەگىنەن بەيتاراپ ەكونوميكاعا تولىق كوشىرۋ مىندەتىن الدى.
عالامشارىمىزدى قۇتقارۋ ءۇشىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان كولەمدە ينۆەستيتسيا قاجەت. بىراق كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەس دامۋ نەمەسە جاڭعىرۋ پروتسەسىنىڭ ەسەبىنەن جۇرگىزىلمەۋى كەرەك.
سوندىقتان وسى جىلى وتەتىن COP27 كليماتتىق كونفەرەنتسياسىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر, سونداي-اق جاھاندىق بيزنەس-قوعامداستىق كليماتقا قاتىستى قارجىلاندىرۋ جونىندەگى ءوز مىندەتتەمەلەرىن تاعى دا ۇلعايتا ءتۇسۋى كەرەك.
بۇل ماسەلە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى جاھاندىق داعدارىسپەن تىكەلەي بايلانىستى. استىق وندىرۋدەن الەمدە جەتىنشى ورىندا تۇرعان مەنىڭ ەلىم – ورتالىق ازياداعى استىق قورى ەڭ مول مەملەكەت. ءبىز جاھاندىق ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن وسى اۋىل شارۋاشىلىعى الەۋەتىن پايدالانۋعا دايىنبىز.
قازاقستان الداعى ۋاقىتتا دا استىق پەن باسقا دا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ سەنىمدى جەتكىزۋشىسى بولىپ قالا بەرەدى. سونداي-اق ءبىز قازاقستاندا ورنالاسقان ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمىمەن, سونداي-اق بۇۇ اگەنتتىكتەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا نيەتتىمىز.
بۇل تۇرعىدا ازىق-ت ۇلىك پەن تىڭايتقىشتاردى بارلىق سانكتسيالار مەن شەكتەۋلەردەن بوساتۋ اسا ماڭىزدى.
قازىرگى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك قيىنشىلىقتار ۇجىمدىق كۇش-جىگەردىڭ جۇمىلۋىن قاجەت ەتەتىنىن قايتالاپ ايتقىم كەلەدى.
2030 جىلعى دەيىنگى كۇن تارتىبىنە قاتىستى ۇستانىمىمىز ءبىزدىڭ ۇلتتىق جانە جاھاندىق ماسەلەمىزدىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ قالا بەرەدى.
ونىڭ ۇستىنە جاھاندىق ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ءادىل ساۋدا رەجيمدەرى اسا ماڭىزدى.
وسى رەتتە قازاقستاننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر مينيسترلەرىنىڭ 12-كونفەرەنتسياسىندا قابىلدانعان سىندارلى شەشىمدەردى ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى.
سونىمەن قاتار قازىرگى گەوساياسي جاعداي سەنىمدى ءارى ارتاراپتاندىرىلعان جاھاندىق ترانزيتتىك جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن كورسەتەدى.
بۇل جاعداي ءبىزدىڭ وڭىرىمىزدە دە بايقالادى. قازاقستان – تەڭىزگە شىعاتىن جولى جوق ەڭ ءىرى مەملەكەت جانە ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ماڭىزدى قۇرلىق دالىزىنە يە.
ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنا نەمەسە «ورتا دالىزگە» تىڭ سەرپىن بەرىلدى. الداعى جىلدارى ءبىز قازاقستان ارقىلى جۇك تاسىمالىنىڭ ايتارلىقتاي ارتا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىز.
ءبىز كاسپي تەڭىزىنىڭ بەيبىتشىلىك پەن جاڭا مۇمكىندىكتەر تەڭىزى رەتىندەگى پوزيتسياسىن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك.
الداعى ايلاردا قازاقستان ساۋدا جانە جەتكىزۋ تىزبەگىنىڭ ىستەن شىعۋى سالدارىنان تۋىندايتىن ەنەرگياعا جانە ماڭىزدى شيكىزاتقا قولجەتىمدىلىكتىڭ شەكتەلۋىن ازايتۋعا كومەكتەسەدى.
ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ءبىز جاسىل سۋتەگى مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, ەنەرگيا كوزدەرىن ارتاراپتاندىرۋعا ۇمتىلامىز.
ورتالىق ازيا تۋرالى ايتار بولساق, ءبىز ونىڭ قازىردىڭ وزىندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ءۇشىن مول مۇمكىندىكتەرى بار ايماق ەكەنىن ەستە ۇستاۋىمىز كەرەك.
ورتالىق ازياداعى ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە ايماقتى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا ءوزارا ساياسي ءىس-ارەكەتتى نىعايتۋعا جانە ەكونوميكالىق بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋگە نيەتتىمىز.
ءبىز تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناستاردى ساقتاۋعا جانە ىنتىماقتاستىقتى ارتاراپتاندىرۋعا بەيىلدىمىز.
بۇل سەنىم ءبىزدىڭ ماڭىزدى تابيعي جانە اۋىل شارۋاشىلىعى رەسۋرستارىمىزعا, ادامي كاپيتالعا جانە ترانزيتتىك الەۋەتىمىزگە نەگىزدەلگەن. ءبىز – شىعىس پەن باتىستىڭ, وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتىڭ اراسىنداعى ارالىق نارىقپىز.
ءبىز كليماتتىڭ وزگەرۋى, ارال تەڭىزى, سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋ, شەكارانى دەليميتاتسيالاۋ, ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەس جانە ايماقىشىلىك ساۋدانى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىن قامتيتىن وڭىرلىك كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى تاراپتارمەن بىرلەسكەن جۇمىستاردى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز.
سوندىقتان الماتى قالاسىندا بۇۇ-نىڭ ورتالىق ازيا مەن اۋعانستان ءۇشىن ورنىقتى دامۋ ماقساتى جونىندەگى ايماقتىق ورتالىعىن اشۋ ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىز.
قازاقستان اۋعانستاننىڭ بولاشاعىن كورشى ەلدەرمەن بەيبىت قارىم-قاتىناستا بولاتىن شىنايى تاۋەلسىز, بەيتاراپ, ءبىرتۇتاس, دامىعان مەملەكەت رەتىندە كورگىسى كەلەدى.
سوندىقتان اسا ماڭىزدى گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتە وتىرىپ, وسى ەلدە مەملەكەتتىلىك قالىپتاسۋىنىڭ كۇردەلى پروتسەسىن قولدايمىز.
قۇرمەتتى ارىپتەستەر!
قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندەگى ۇستانىمىم – ءاربىر ازامات تەڭ مۇمكىندىكتەرگە يە ءارى قۇقىعى قورعالعان ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ.
مەنىڭ ەلىمدە ادىلدىك سالتانات قۇرۋى كەرەك. زاڭ مەن ءتارتىپ قوعامىمىزدىڭ نەگىزى بولادى.
بۇل جولدىڭ ەڭ ماڭىزدى بولىگى – ترانسفورماتسيالىق ساياسي رەفورمالار.
الداعى ايلاردا قازاقستاندا پرەزيدەنت جانە پارلامەنت سايلاۋى وتەدى. مەن پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن جەتى جىلدىق ءبىر مەرزىممەن شەكتەۋدى ۇسىندىم. بۇل – قازاقستاندا دەموكراتيانى دامىتۋداعى ناعىز سەرپىلىس.
وسى رەتتە «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» دەگەن مەنىڭ فورمۋلامدى قاتاڭ ۇستانامىز. بۇل فورمۋلا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە تولىق سايكەس كەلەتىنىنە سەنىمدىمىن.
سونىمەن قاتار ەكونوميكانى مونوپوليادان ارىلتۋدى كوزدەپ وتىرمىز.
ءبىز قوعامنىڭ ەڭ اۋقاتتى بولىگىن ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋعا, سونداي-اق ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا جانە ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسيانى ارتتىرۋعا قاتىستىرۋ شارالارىن جاساپ جاتىرمىز.
جاقىندا بالالارعا ارنالعان ۇلتتىق قور قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەردىم. 2024 جىلدان باستاپ ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسىنىڭ 50 پايىزى كامەلەتتىك جاسقا تولعانعا دەيىن بالالاردىڭ ارنايى جيناق شوتتارىنا اۋدارىلادى. بۇل قاراجاتتى ءبىلىم الۋعا نەمەسە تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جۇمساۋعا بولادى.
قازىر «قازاقستان حالقىنا» ارنايى جەكە قايىرىمدىلىق قورى دا قاراپايىم ازاماتتارعا دەنساۋلىق, ءبىلىم, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرىندە كومەك كورسەتىپ كەلەدى.
ايەلدەردىڭ قۇقىعىن ودان ءارى كەڭەيتۋدى جانە ولاردىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ومىرگە قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ – ءبىزدىڭ ماقساتىمىز.
جان-جاقتى ۇلتتىق قايتا قۇرۋ وڭاي پروتسەسس ەمەس, بۇل جولدا الدىمىزدان بەلگىلى ءبىر دارەجەدە قيىندىقتار كەزدەسەدى.
ەگەر ءبىز قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءۇمىتىن اقتاعىمىز كەلسە, بۇل ستراتەگيالىق جولدان اينىمايمىز!
كەيىنگى ءۇش جىلدا ءبىز رەفورمالاردىڭ ءتورت توپتاماسىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى ەلەۋلى وزگەرىستەر جاسادىق.
مىسالى, پارلامەنت قابىلداعان جاڭا زاڭدار ساياسي پارتيالاردى تىركەۋدى جەڭىلدەتىپ, ساياسي ۇيىمداردىڭ پارلامەنتكە ءوتۋ شەگىن 7 پايىزدان 5 پايىزعا دەيىن قىسقارتتى.
ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋعا ارالاسۋىنا مۇمكىندىكتى كەڭەيتۋ ءۇشىن پارتيالىق سايلاۋ تىزىمدەرىندەگى ايەلدەر مەن جاستارعا مىندەتتى 30 پايىزدىق كۆوتا قاراستىرىلعان.
جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى اكىمدەردى تىكەلەي سايلاۋ ەنگىزىلدى.
قوعام مەن بيلىك اراسىنداعى اشىقتىق مادەنيەتىن دامىتۋ ءۇشىن ءبىز بەيبىت جيىندار تۋرالى زاڭعا وزگەرتۋلەر ەنگىزدىك. ەندى جيىندار وتكىزۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كەلىسىمى قاجەت ەمەس.
قازاقستان ادام ومىرىنە جانە ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىنە جالپىعا بىردەي تانىلعان قۇقىقتارى اياسىندا حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە سايكەس ءولىم جازاسىن الىپ تاستادى.
ادىلەتتى قازاقستان ءبىزدىڭ كوپۇلتتى جانە كوپكونفەسسيالى ىنتىماعىمىزعا نەگىزدەلگەن. ءبىز «بىرلىگىمىز – ارالۋاندىقتا» قاعيداسىن قاتاڭ ۇستانا بەرەمىز.
وتكەن اپتادا قازاقستاندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزى تابىستى ءوتتى.
سەزدە ءدىني تولەرانتتىقتىڭ, ديالوگ پەن ماسەلەلەردى بەيبىت جولمەن شەشۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنى تاعى دا ايتىلدى. ءبىز قاجەت بولعان جاعدايدا اراعايىن بولۋعا جانە ديالوگ الاڭدارىن ۇسىنۋعا دايىنبىز.
قۇرمەتتى دوستار!
بيىل قازاقستان مەن بۇۇ اراسىنداعى سەرىكتەستىككە 30 جىل تولادى.
تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن نىعايۋىنا بۇۇ زور ۇلەس قوستى.
وسى ارالىقتا ءبىز ەكوسوس پەن ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كەڭەستەن باستاپ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە دەيىنگى ۇيىمنىڭ بارلىق نەگىزگى ورگاندارىندا بۇۇ جارعىسىندا بەلگىلەنگەن ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەدىك.
بولاشاق ۇرپاق يگىلىگى ءۇشىن جاۋاپتى باسشىلىققا مۇنداي قاجەتتىلىك بۇرىن-سوڭدى بولماعان.
وتكەندى ەسكە الۋ بىزدەن بولاشاعىمىز ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى.
سىزدەرمەن بىرگە ءبىز قاۋىپسىز, ورنىقتى جانە دامىعان جاھاندىق قوعام قۇرۋ جولىندا بار كۇش-جىگەرىمىزدى ايامايمىز.
راقمەت!