بۇگىندە كوپتەگەن عالىمدار ەلىمىزدەگى وسىمدىكتەر الەمىنىڭ تولىق زەرتتەلمەي وتىرعانىن العا تارتىپ كەلەدى. وسى ورايدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ادام دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ باعىتىندا تابيعاتتىڭ تارتۋىن ءتيىمدى پايدالانىپ وتىرعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن نەگىزگە الۋى وتە وزەكتى ەكەنى انىق.
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «دارىلىك وسىمدىكتەردى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى» بازاسىندا اشىلعان وسىمدىك شيكىزاتى نەگىزىندە يننوۆاتسيالىق ءونىم ازىرلەيتىن شاعىن ءوندىرىس ماماندارى دالا القاپتارىندا ءالى كۇنگە زەرتتەلمەي جاتقان وسىمدىكتەردىڭ ادام اعزاسىنا پايداسى مول ەكەنىن زەرتتەپ, وتە پايدالى پرەپاراتتار ءوندىرىسىن دامىتۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.
ءوندىرىس سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان. جوبا اۆتورى – دارىلىك وسىمدىكتەردى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور جانار جەڭىس وتاندىق دارىلىك وسىمدىكتەردى زەرتتەۋ ناتيجەسىندە جاسالعان ءتۇرلى بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار جايىندا ايتىپ ءوتتى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا تۇماۋ مەن باۋىر اۋرۋلارىنان ساقتايتىن جانە يممۋنيتەتتى كوتەرەتىن, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار دايىندالعان.
دارىلىك وسىمدىكتەردى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى 2019 جىلى اشىلعان. ال ورتالىق بازاسىندا جاڭادان اشىلعان بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار مەن فيتوشايلار دايىندايتىن ءوندىرىستىڭ مۇمكىندىگى مول. ماماندار بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار مەن فيتوشايلار ادام اعزاسىنداعى قانت دەڭگەيىن تومەندەتۋگە, قان قىسىمىن رەتتەۋمەن قاتار اسقازان-ىشەك جۇيەسىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتىپ, يممۋنيتەتتى كوتەرۋگە مىڭ دا ءبىر ەم دەيدى.
زاماناۋي ءوندىرىستىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك «عىلىم مەن تەحنولوگيانى, يننوۆاتسيانى دامىتۋ – ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىراتىن نەگىزگى سالانىڭ ءبىرى» دەپ اتاپ ءوتىپ, ورتالىق ازىرلەگەن ونىمدەردى ەلىمىزدىڭ ءدارىحانالارىنا ورنالاستىرۋعا مينيسترلىك تاراپىنان قولداۋ كورسەتۋگە ۋادە ەتتى.
بۇل ءوندىرىستىڭ كوممەرتسيالىق قانا ەمەس, ۇلتتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋداعى دا مۇمكىندىگى زور. تابيعي دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ ادام اعزاسىنا جاناما اسەرى از, پايداسى مول, باعاسى جاعىنان دا قولجەتىمدى. وسى ورايدا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ دارىلىك پرەپاراتتار مەديتسينا سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە سەبەپشى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. رەكتوردىڭ ايتۋىنشا, ورتالىقتىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەلىمىزدەگى دارىلىك وسىمدىكتەر الەمىن زەرتتەۋ. ياعني عىلىمي ورتالىقتىڭ ناتيجەلى جۇمىسى كوپتەگەن ءتۇيىندى ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرە وتىرىپ, دارىلىك وسىمدىكتەردى پايدالانۋ ارقىلى كوپتەگەن اسەرلى, تابيعي نەگىزدەگى دارىلىك زاتتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە سىرتتان يمپورتتالىپ جاتقان كوپتەگەن دارىلەردىڭ ەلىمىزدە وندىرىلۋىنە ىقپال ەتەتىن بولادى. ورتالىق سونىمەن قاتار مەديتسينا سالاسىنىڭ وركەندەۋىنە, ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا دا سەپتىگىن تيگىزەدى دەگەن سەنىم مول.
بۇگىندە ورتالىقتا ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار جۇمىس ىستەۋدە. ورتالىقتىڭ زاماناۋي باعىتتا دامۋى ستۋدەنتتەردىڭ تاجىريبەدەن ءوتىپ, بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋمەن قاتار دەنساۋلىق, ەكولوگيا سالاسىنداعى زاماناۋي جاڭالىقتاردى يگەرۋىنە مول مۇمكىندىك بەرەدى.
الماتى