ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن سەربيادا جالاۋى جەلبىرەيتىن الەم چەمپيوناتى قارساڭىندا ءبىز بۇعان دەيىن ەركىن («بالۋاندار سەربيادا بەلدەسەدى. «ەق», 02.09.2022») جانە گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ («بەلگرادتا باس جۇلدە بۇيىرا ما؟ «ەق», 06.09.2022») تاريحىنا كەڭىنەن توقتالعان ەدىك. بۇگىنگى ماقالامىزدا ايەلدەر كۇرەسىنىڭ جاي-كۇيى جايىندا اڭگىمەلەۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.
ايەلدەر كۇرەسىنەن الەم چەمپيوناتى 1987 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. تۇساۋكەسەر ءتۋرنيردى نورۆەگيانىڭ لەرەنسكۋگ قالاسى قابىلدادى. شىنى كەرەك, ول كەزدەرى سپورتتىڭ بۇل تۇرىمەن اينالىساتىندار تىم از ەدى. گەوگرافياسى تار بولعاننان كەيىن ءتۇرلى جارىستارعا قاتىسۋشى كوماندالاردىڭ دا سانى كەم بولدى. دەسەك تە كەيىننەن بۇل ولقىلىقتىڭ ورنى تولدى. ايەلدەر كۇرەسى وليمپيا ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنا ەنەتىنى جايىندا ەمىس-ەمىس اڭگىمە شىققاننان كەيىن-اق بوز كىلەمدە بەلدەسۋگە تاۋەكەل ەتكەن بۇرىمدىلاردىڭ قاتارى كۇرت ارتتى. ال وليمپيادانىڭ العاشقى جۇلدەلەرى 2004 جىلى گرەكيانىڭ استاناسى – افينادا ساراپقا سالىندى.
ايەلدەر كۇرەسى قازاقستانعا كەشەۋىلدەپ جەتكەنىمەن, بۇل ونەردى ءبىزدىڭ ارۋلار جاپ-جاقسى-اق مەڭگەردى. الەم چەمپيوناتتارىندا قازاقستان قۇراماسى 5 كۇمىس جانە 7 قولا مەدالدى قورجىنعا سالدى. بارلىعى – 12 جۇلدە. جەرلەستەرىمىز 2007 جىلى ازەربايجاننىڭ باس شاھارى – باكۋدە العاش رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. سول جارىستا ەلەنا شالىگينا كۇمىس مەدالدى يەلەنسە, قوس ولگا – سميرنوۆا مەن جانىبەكوۆا قولاعا قول سوزدى. 2008 جىلى توكيودا جۇلدىز ەشىموۆا فينالدا ۇتىلىپ, ەكىنشى ورىندى يەلەندى. 2009 جىلى حەرنينگتە شالىگينا ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. 2010 جىلى ماسكەۋدە ەلەنا قايتا كۇمىس الدى. 2011 جىلى ىستانبۇلدا ەشىموۆا قولا جۇلدەنى ەنشىلەدى. 2012 جىلى البەرتادا گيۋزەل مانيۋروۆا كۇمىس مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. 2013 جىلى ەكاتەرينا لاريونوۆا ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەدى. ودان كەيىنگى ەكى جارىستان قورجىنىمىز بوس قايتسا, 2016 جىلى بۋداپەشتتە ايىم ءابدىلدينا ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. 2017 جىلى پاريجدە جانە 2018 جىلى بۋداپەشتتە ساتسىزدىككە ۇشىراساق, 2019 جىلى نۇر-سۇلتاندا ۆالەنتينا يسلاموۆا قولا مەدالدى يەمدەندى. بىلتىر وسلودا شىمىلدىعى تۇرىلگەن ءدۇبىرلى دودادا ءجاميليا باقبەرگەنوۆا اقتىق سىنعا دەيىن القىنباي جەتكەنىمەن, شەشۋشى تۇستا جاپونيانىڭ جۇلدىزى ماساكو فۋرۋيتيگە جول بەردى. ناتيجەسىندە, قازاق قىزى كۇمىس جۇلدەنى ولجالادى.
10 قىركۇيەكتە بەلگرادتا شىمىلدىعى تۇرىلەتىن جارىستا ءار جىلدارى الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە العان ءۇش سپورتشىمىز ونەر كورسەتەدى. ولار – جۇلدىز ەشىموۆا (53 كيلو), ەلەنا شالىگينا (65 كيلو) جانە ءجاميلا باقبەرگەنوۆا
(72 كيلو). سولاردىڭ اراسىنان ءبىز جاميلاعا ايرىقشا سەنىم ارتىپ وتىرمىز. 26 جاستاعى قازاق قىزى ءوزى قاتىسقان سوڭعى ءتورت ازيا بىرىنشىلىگىنىڭ بارلىعىنان ولجالى ورالدى. 2020 مەن 2022 جىلدارى التىننان القا تاقسا, 2019 جىلى قولا جانە 2021 جىلى كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى.
ال وزگە ايگىلى قوس بالۋانىمىز جايىندا پالەندەي بولجام ايتۋدىڭ ءوزى قيىن. سەبەبى ەكەۋى دە ارداگەرلەر ساناتىندا. ماسەلەن, ەلەنا شالىگينا الەم چەمپيوناتىندا ءۇش رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلىپ قانا قويماي, بەس بىردەي قۇرلىق بىرىنشىلىگىنەن ولجالى ورالدى (2 التىن, 2 كۇمىس,1 قولا). ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتانىپ, بەيجىڭ وليمپياداسىندا قولا جۇلدەنى يەلەندى. بۇل اتاقتاردىڭ بارلىعىنا ول 2007-2012 جىلدار ارالىعىندا قول جەتكىزدى. سودان كەيىن ۇلكەن سپورتتان قول ءۇزدى. بىراق ەلەنا باۋىرى ىستىق بوز كىلەمدى قيمادى. اراعا 10 جىل سالىپ, قايتا ساپقا تۇردى. ناتيجەسى جامان بولعان جوق. 35 جاستاعى سپورتشى بيىل ەل چەمپيوناتىندا توپ جارىپ, باكۋدە وتكەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ويىندارىندا التىن الدى. سول سەبەپتى دە «شالىگينا شاۋ تارتىپ قالدى» دەپ ايتا المايمىز.
34 جاستاعى جۇلدىز ەشىموۆانىڭ جانكەشتىلىگىنە تامسانباۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ ۇلكەن سپورتتا جۇرگەنىنە 20 جىلعا جۋىقتاپ قالدى. سول ارالىقتا ەشىموۆا الەم چەمپيوناتى مەن ازيا ويىندارىندا جۇلدەلى ورىنداردى ەنشىلەدى. ازيا بىرىنشىلىگىندە سەگىز رەت جەڭىس تۇعىرىنان قول بۇلعادى. ول جۇلدەلەردىڭ بىرەۋى التىن, تورتەۋى كۇمىس جانە ۇشەۋى قولا. وسىدان 10 جىل بۇرىن جۇلدىز لوندوندا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنا دا قاتىستى. بىراق تۇماندى البيوندا ونىڭ جولى بولمادى.
جالپى, سەربياداعى سايىستا ءجاميلا باقبەرگەنوۆانىڭ سىڭارى – ماديناعا دا (72 كيلو) زور ءۇمىت ارتىلىپ وتىر. ونىڭ دا ءبىر باسىنا جەتەرلىك اتاق-داڭقى بار. بيىل ول ۇلانباتىردا وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا الدىنا جان سالمادى. سونداي-اق الداعى ءدۇبىرلى دودادا سۆەتلانا انكيچەۆا (50 كيلو), مارينا سەدنەۆا (55 كيلو), ەمما تيسينا (57 كيلو), ديانا قايۋموۆا (59 كيلو), اياۋلىم قاسىموۆا (62 كيلو) جانە گۇلمارال ەركەباەۆا (76 كيلو) سىندى بالۋاندارىمىز ەل نامىسىن قورعايدى.
ايەلدەر كۇرەسى تاريحىنا ۇڭىلسەك, كۇرەستىڭ بۇل تۇرىندە جاپونيانىڭ بالۋاندارى ۇستەمدىك قۇرۋدا. 1993-2021 جىلدار ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتتارىندا كۇنشىعىس ەلىنىڭ قىزدارى 221 (77 التىن+23 كۇمىس+21 قولا) جۇلدە ولجالادى. ەكىنشى ساتىعا اقش قۇراماسى جايعاستى. امەريكالىق ارۋلار 77 (20+26+31) مەدالدى يەمدەندى. ءۇشىنشى ورىندا – قىتاي. اسپاناستى ەلىنىڭ سپورتشىلارى 63 (18+17+28) جۇلدە ەنشىلەدى. سونداي-اق توپ-10 كوماندانىڭ قاتارىندا كانادا (11+11+23), ۋكراينا (9+7+19), فرانتسيا (8+11+7), رەسەي (7+28+28), بولگاريا (7+4+9), اۋستريا (5+1+1) جانە شۆەتسيا (4+9+14) قۇرامالارى بار.