بيىل VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا تۇڭعىش رەت «ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى ناسيحاتتايتىن مالىمەتتەردى تاراتۋداعى جاڭا مەديا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالىق قۇرالدار» تاقىرىبىنا ارنالعان «G-Global: XXI عاسىر الەمى» اتتى I حالىقارالىق G-Global جۋرناليستيكاسى ءسامميتى ۇيىمداستىرىلادى. سامميت اياسىندا «شەكسىز اقپارات» مەديا-كورمەسى مەن جاھاندىق جۋرناليستيكاعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن «G-Global» سىيلىعىن تابىستاۋ شاراسى وتكىزىلەتىن بولادى. مىنە, وسى سامميتكە قاتىستى تۋىنداعان بىرقاتار سۇراقتارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن «Success K» مەديا اگەنتتىگىنىڭ باس ديرەكتورى ءلاززات كوككوزوۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ءلاززات ەرجانقىزى, وسىنداي شارانى وتكىزۋ تۋرالى يدەيا قالاي پايدا بولدى جانە جۋرناليستەر ءسامميتىن ۇيىمداستىرۋداعى سەبەپ نە؟
– كەز كەلگەن شارا ەل مۇددەسى ءۇشىن جاسالاتىنى انىق. بيىل وسىمەن جەتىنشى رەت استانادا الەمدىك ەكونوميكالىق فورۋم, سونىمەن قاتار, داعدارىسقا قارسى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسيا وتكىزىلەدى. الداعى بولاتىن فورۋم مەن ونىڭ اياسىندا وتكىزىلەتىن ءىس-شارالار الاڭىندا تاعى دا وزەكتى ەكونوميكالىق جانە ساياسي ماسەلەلەر تالقىلانىپ, الەمدىك داعدارىسقا قارسى جوسپار تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى ۇسىنىلاتىن بولادى. زاماناۋي الەمنىڭ وسىنداي كۇردەلى ماسەلەلەرى ەلوردامىزداعى جاھاندىق جۇزدەسۋدە جان-جاقتى تىلگە تيەك ەتىلمەك. وسىعان بايلانىستى بۇل كۇندەرى قازاقستان استاناسىندا نە بولىپ جاتقاندىعى جايلى, فورۋمدا قوزعالاتىن تاقىرىپتار جايلى تولىقتاي اشىپ, جاريالاۋ جۋرناليستىك قاۋىمداستىق موينىندا ەكەنى داۋسىز.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى – «عالىمداردىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كلۋبى» قاۋىمداستىعى بولسا, ال شارا بارىسىندا باق وكىلدەرىمەن جۇمىس ىستەيتىن ورتالىق – «Success K» مەديا اگەنتتىگى بولماق.
بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن ايتارىم, «Success K» مەديا اگەنتتىگى –كوممۋنيكاتسيالىق جانە كونسالتينگتىك قىزمەتتەردىڭ كەشەندى سپەكتورىن ۇسىناتىن بىردەن-ءبىر كومپانيا. سونداي-اق, نارىقتا PR ستراتەگيالاردى ازىرلەپ, جۇزەگە اسىرۋمەن قاتار اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋ دە جاسايدى. ءوزىمىزدىڭ كاسىبي قىزمەتىمىزبەن اينالىسۋ كەزىندە, اسىرەسە, استاناداعى وسىنىڭ الدىندا وتكىزىلگەن ەكونوميكالىق فورۋمدارعا دايىندىق پەن وتكىزۋ بارىسىندا, ءبىز ءبىرسىپىرا كۇردەلى ماسەلەلەرگە تاپ بولدىق. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە جۋرناليستەردىڭ جۇمىستارىنا قاتىستى بولدى. مەن بۇل ماسەلەنى كادرلىق تاپشىلىق دەپ ايتار ەدىم. ياعني, جۋرناليستەر اراسىندا ەكونوميكالىق تاقىرىپتى جان-جاقتى مەڭگەرە الاتىن, كاسىبي تۇرعىدا بىلىكتى, كۇردەلى اقپاراتتارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن جۋرناليست مامانداردىڭ ازدىعى بايقالدى.
كوپتەگەن شەتەلدىك ماسس-مەديادا, باق وكىلدەرىندە بۇرىننان بەرى ناقتى بەلگىلەنگەن باعىت – ەكونوميكالىق جۋرناليستيكا بار. ياعني, بۇل باعىت تەرەڭىرەك كاسىبي تۇردە وقىتىلادى. وسى تاقىرىپتا جازاتىن ءجۋرناليستىڭ قوسىمشا ەكونوميكالىق ءبىلىمى قارجىلىق جۇيەنى جانە دە بۇل سالادا بولىپ جاتقان بارلىق ۇدەرىستەردى ءبىلىپ, باقىلاي الاتىن بىلىكتىلىگى بولۋى كەرەك. ال قازاقستاندا تەرەڭ ساراپتاما جاساپ نەمەسە ەكونوميكالىق جاعدايعا بولجام جاساي الاتىن جۋرناليست-ساراپشىنى ايتپاعاندا, قاراپايىم, تۇسىنىكتى تىلمەن ەكونوميكالىق مالىمەتتى وقىرمان مەن كورەرمەنگە جەتكىزە الاتىن مامانداردىڭ ءوزى ساۋساقپەن سانارلىقتاي. سوعان بايلانىستى, قايتالاپ ايتامىن, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى سياقتى الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇلكەن شارانى ءوز دارەجەسىندە كورسەتە ءبىلۋ كەز كەلگەن ءجۋرناليستىڭ قولىنان كەلمەيدى.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمىندا قارالاتىن تاقىرىپتار قاراپايىم بۇقارانىڭ مۇددەسىنە دە تىكەلەي قاتىستى. ويتكەنى, داعدارىستان كەيىنگى توقىراۋ بۇل ءوندىرىستىڭ, سونىڭ ىشىندە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قۇلدىراۋى, ءوز كەزەگىندە جۇمىس ورىندارىنىڭ قىسقارتىلۋى, بانكتەردىڭ نەسيە بەرە الماۋى جانە ءبىز تاپ بولىپ وتىرعان دەۆالۆاتسيا ماسەلەلەرى حالىقتىڭ ومىرىنە قاتىستى ماڭىزدى شارالار بولىپ تابىلادى. ياعني, استانا ەكونوميكالىق فورۋمىندا تالقىلاناتىن تاقىرىپتار بارلىق ادامزات بالاسى ءۇشىن وزەكتى. مىنە, سوندىقتان داعدارىستىڭ كەمشىن تۇستارىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قابىلداپ جاتقان شەشىمدەرىن تۇسىنىكتى ءارى قىزىقتى ەتىپ جەتكىزۋ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ماڭىزدى مىندەتى بولماق.
فورۋم يدەيالارىن جان-جاقتى تاراتۋ ماقساتىندا, ءبىز «G-Global: XXI عاسىر الەمى» اتتى ءى حالىقارالىق G-Global جۋرناليستيكاسى ءسامميتىن, «شەكسىز اقپارات» مەديا-كورمەسىن جانە جەڭىمپازعا «G-Global» سىيلىعى ۇسىنىلاتىن بايقاۋ وتكىزۋدى ءجون كوردىك. شىعارماشىلىق بايقاۋدىڭ باستى مىندەتى – الەمدىك قوعامداستىقتاعى ەكونوميكالىق ماسەلەلەر جايلى مالىمەتتەردى جۇرتشىلىق جەدەل ءارى وڭاي قابىلداي الاتىنداي جاڭا جانە قىزىقتى تەحنولوگيالار, قۇرالدار جانە باعدارلامالاردىڭ كومەگىمەن ەكونوميكالىق اقپاراتتاردى تاراتاتىن ەڭ ۇزدىك جۋرناليستىك جوبانى انىقتاۋ. بۇل – تەرميندەردى قولدانۋ ارقىلى جاي عانا ماقالا جازۋ نەمەسە ساراپتامالىق رەپورتاج ءتۇسىرۋ ەمەس. بۇل – اۋديتوريا نازارىن بىردەن جاۋلاپ, وڭاي قابىلداناتىن قىزىقتى ءماتىندى ديزاينەرلىك/ ءىت تاسىلمەن ءوزارا بايلانىستىرۋ. سول سەبەپتى دە ءبىز ءتۇرلى تاجىريبەلەرمەن الماسىپ, ەكونوميكالىق سەكتورداعى جۋرناليستەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن, ەكونوميكالىق جۋرناليستيكانى جانە ەكونوميكالىق وزگەرىستەرگە ارەكەت ەتۋ قابىلەتىن دامىتۋ ءۇشىن جۋرناليستەر سامميتىنە قاتىسۋعا شاقىرامىز.
– جوعارىدا ايتىلعانداردان كەيىن تاعى دا مىنانداي سۇراق تۋىندايدى, سامميتكە كىم جانە قالاي قاتىسا الادى؟ ىرىكتەۋ شارتتارى قانداي؟ جەڭىمپاز قانداي سىيلىققا يە بولادى؟
– ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اراسىندا G-Global يدەياسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ جانە تانىتۋ. بۇلاردىڭ بارلىعى باسپا, تەلەۆيزيا جانە ەلەكتروندى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى جۋرناليستەردىڭ ەكونوميكالىق باعىتتاعى كاسىبي بىلىكتىلىكتەرىن شىڭداۋعا باعىتتالاتىنى ءسوزسىز. ءبىز جوعارى تەحنولوگيالار زامانىندا ءومىر ءسۇرىپ وتىرمىز, ولاي بولسا نەگە بىزگە وسى مۇمكىندىكتەردى جۋرناليستيكادا قولدانباسقا؟ اقپاراتتى تاراتۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن قۇرالداردى ەنگىزۋ, جاھاندىق ەكونوميكالىق كەڭىستىكتەگى جۋرناليستەردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ, داعدارىسقا قارسى دۇنيەجۇزىلىك جوسپاردى قولداۋ جانە قالىپتاسۋىنا سەبەپشى بولۋ – مىنە, وسىلار حالىقارالىق G-Global جۋرناليستيكاسى ءسامميتىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى. ال, قازىرگى تاڭدا قولدانىلىپ جۇرگەن جاڭا تەحنولوگيالاردى كورسەتۋ ءۇشىن سامميت اياسىندا «شەكسىز اقپارات» كورمەسى ۇيىمداستىرىلادى. بايقاۋ جايلى ايتاتىن بولساق, وعان شەتەلدىك جانە وتاندىق مەديا-حولدينگتەر, بىرلەستىكتەر, مەديا تەحنولوگيا ازىرلەۋشىلەر, مەديا نارىقتا جۇمىس ىستەيتىن ءىت-كومپانيالار, تاۋەلسىز جۋرناليستەر, اۆتورلار مەن جاڭاشىلدار قاتىسا الادى. بايقاۋعا تاپسىرىلاتىن جۇمىستار كاسىپقويلىقتى, اقپارات پەن ءىت-تەحنولوگيالاردىڭ ءوزارا بايلانىسىن, بىرەگەيلىكتى, قىزىقتى ديزاينەرلىك تاسىلدەردى جانە نارىقتىڭ ونى وزىنە تالاپ ەتىپ تۇرعانىن كورسەتىپ تۇرۋى شارت. ءبىز لايىقتى ىزدەنۋشىلەر تابىلادى دەپ ۇمىتتەنەمىز, سەبەبى, سىيلىقتىڭ جەتكىلىكتى جۇلدەلىك قورى بار جانە ول قاراپايىم جازىلعان جۋرناليستىك ماقالا مەن تەلەۆيزيالىق باعدارلاماعا ەمەس, ءىت-ديزاين-جۋرناليست توعىسىنداعى مەديا تاسىلدەر قولدانىلعان جۇمىسقا بەرىلەتىن بولادى. قايتالاپ ايتامىن, بايقاۋعا قاتىساتىن جوبا بىرەگەي ءارى يننوۆاتسيالىق بولۋى شارت.
– قازاقستاندا جانە كورشىلەس مەملەكەتتەردە باق وكىلدەرىنە ارنالعان شارالار جەتكىلىكتى. بۇل رەتتە ءتۇرلى فورۋمدار, كونگرەستەر جانە سەمينارلاردى ايتۋعا بولادى. G-Global جۋرناليستيكاسى ءسامميتىنىڭ ايىرماشىلىعى نەدە؟
– بىرىنشىدەن, العاشقى حالىقارالىق G-Global جۋرناليستيكاسى ءسامميتى استانا ەكونوميكالىق فورۋمى سەكىلدى بەدەلدى ءارى جاھاندىق شارا اياسىندا وتكىزىلەدى. سول سەبەپتى سامميت تار شەڭبەرلى باعىتتا بولادى. ءبىز بۇل شارانى تەك قانا ەكونوميكالىق سەكتوردى ناسيحاتتاۋمەن اينالىساتىن جۋرناليستەر مەن باق وكىلدەرى ءۇشىن وتكىزەمىز. ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ەكونوميكالىق سەكتوردىڭ, جاھاندىق جۋرناليستيكانىڭ جانە سوڭعى تەحنولوگيالاردىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىندا اقپاراتتىق پلاتفورمانى قۇرۋ. سامميت – تانىمال مەديا تۇلعالاردىڭ, بلوگەرلەردىڭ, الەمدىك مەديا-حولدينگتەردىڭ, ازىرلەۋشىلەردىڭ, ءوز جەتىستىكتەرىن باق-تا كورسەتۋگە دايىن, قابىلدانعان جوبالارى بار يندۋستريانىڭ عىلىمي قايراتكەرلەرىنىڭ, مەديا-قۇرالداردىڭ جانە تەحنولوگيالاردىڭ, ەكونوميكا جۋرناليستيكاسى سالاسىنداعى اقپاراتتىق بيزنەس پەن ءبىلىمدى قۇرۋداعى جينالعان تاجىريبەلەردىڭ سەزى. سامميت بارىسىندا الەمدىك داعدارىس جاعدايىنداعى جۋرناليستيكا ءرولى تۋرالى, مەدياداعى يننوۆاتسيالار مەن تەحنولوگيالار, ارەكەت ەتۋشى قۇرالدار جايلى تاقىرىپتاردى كوتەرىپ, تالقىلاۋ جوسپاردا بار. ءحىح عاسىر – دامىعان, سونىمەن قاتار, ۇزدىكسىز جەتىلدىرىلىپ تۇراتىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ زامانى. بۇل وسى عاسىردىڭ وركەنيەتى, تابىستى جەمىسى. جاڭادان قۇرالدار شىعىپ جاتسا, ولاردىڭ ورنىن بىردەن ودان ءارى جەتىلدىرىلگەن ءارى قولدانۋعا تىپتەن قولايلى قۇرالدار باسىپ جاتادى. بۇل وزىق وركەنيەتتەن قازاقستاندىقتار دا قالىس قالماق ەمەس. جىل وتكەن سايىن جاڭاشىلدىققا ۇمتىلىپ, جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ جاتقان جايىمىز بار. ارينە, جاقسى باستامالار جالعاسىن تاپقانى دۇرىس. ءتاۋىر جوبالارىمىز بۇرىن دا بولعان, بار, ءالى دە بولا بەرمەك.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمى الەمدىك دەڭگەيدەگى ەكونوميكا, قارجى, بيزنەس, عىلىم وكىلدەرىنەن سۇحبات الاتىن جانە الەمدىك باق-تاعى ارىپتەستەرمەن تاجىريبە الماساتىن الاڭ بولادى دەپ ويلايمىن.
اڭگىمەلەسكەن
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».