• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
الەم 30 تامىز, 2022

ناتو: جاڭا مۇشەلەر انىقتالدى

292 رەت
كورسەتىلدى

رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىس وزگە ەلدەردىڭ ساياسي باعىت­تارىنا ءبىرشاما وزگەرىس ەنگىزدى. بۇل وزگەرىس ەكى سكانديناۆيا ەلىنىڭ سايا­سي ۇستانىمىن دا اينالىپ وتپەدى. شۆەتسيا مەن فينليانديا رەسەيدىڭ ۋكرايناعا 24 اقپاندا باسىپ كىرۋىنەن كەيىن ونداعان جىل بويى ۇستانىپ كەلگەن بەيتاراپ ساياساتىنان باس تارتىپ, وسى جىلدىڭ 18 مامىرىندا ناتو-عا قوسىلۋعا رەسمي ءوتىنىش بەردى. ەكى ەلدىڭ مۇشەلىگىن قابىلداۋعا قارسى بولعان تۇركيا مەن سكانديناۆيا ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى كەلىسسوزدەر نەگىزىندە ورتاق پىكىرگە كەلىپ, ۇشجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.

28 ماۋسىمدا وتكەن مادريد سامميتىندە تۇركيا, فينليانديا جانە شۆەتسيا قول قويعان ۇشجاقتى مەموراندۋم اياسىندا تۇراقتى بىرلەسكەن مەحانيزم قۇرىلدى. وتكەن جۇما كۇنى ونىڭ العاشقى وتىرىسى فينليانديانىڭ استاناسى حەلسينكيدە ءوتتى.

حەلسينكيدە وتكەن كەزدەسۋدە تۇركيا, شۆەتسيا جانە فينليانديا اراسىن­دا ەكى ەلدىڭ ناتو-عا مۇشە­لىك ۇدەرىستەرى تۋرالى ۇشجاقتى مەمو­راندۋمعا قول قويىلدى. ناتو باس حات­شىسى يەنس ستولتەنبەرگ تۇر­كيا قولداۋىمەن فينليانديا مەن شۆە­­تسيا­نىڭ ناتو-عا مۇشە بولۋعا ءوتى­نى­شىن ماقۇلدايتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.

ناتو ءسامميتى اياسىندا تۇركيا, شۆەتسيا جانە فينليانديا اراسىنداعى كەزدەسۋدەن كەيىن جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ستولتەنبەرگ «فينليانديا مەن شۆەتسيانىڭ ناتو-عا مۇشەلىگىنە جول اشاتىن كەلىسىمگە قول قويعانىمىزدى قۋانا حابارلايمىن. مۇنداعى نەگىزگى ەلەمەنتتەردىڭ ءبىرى تۇركيا, شۆەتسيا جانە فينليانديانىڭ بىرىگىپ, لاڭ­كەستىكپەن كۇرەستە جاقىنىراق جۇ­مىس ىستەيتىن مەحانيزم قۇرۋ بولدى. ءبىز بارلىق وداقتاستىڭ قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. اسىرەسە تۇركيانىڭ تەرروريزمگە قاتىستى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن دە نازارعا الۋىمىز كەرەك», دەدى.

ەكى سكانديناۆيا ەلىنىڭ ناتو-عا مۇشەلىگىن بۇگىنگە دەيىن 30 مۇشە ەلدىڭ 23-ءى رەسمي قولداعانىن ايتىپ, «شۆەتسيا مەن فينليانديانىڭ ناتو-عا قوسىلۋىنا ۇلكەن قول­داۋ بار. ءبىز رەسمي مالىمدەمە جاسا­ماعان ەلدەرمەن مۇمكىندىگىنشە تەزى­رەك بايلانىسىپ, تاباندى جۇمىس­تى جالعاستىراتىن بولامىز», دەدى ستولتەنبەرگ. سونداي-اق ستول­تەنبەرگتىڭ ايتۋىنشا, ء«ۇش ەل تۇركيانىڭ قاۋىپسىزدىككە قاتىس­تى الاڭداۋشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, قارۋ-جاراق ەكسپورتى مەن لاڭ­كەستىكپەن كۇرەسۋ تۋرالى مەمو­راندۋمعا قول قويدى», دەدى ول.

كەزدەسۋ بارىسىندا تۇراقتى بىر­لەسكەن ۇشتىكتىڭ جۇمىس قاعي­داتتارى ايقىندالىپ, ۇشجاقتى مەموراندۋمدا جازىلعان مىندەتتە­مەلەردىڭ ورىندالۋ بارىسى قارالىپ, الداعى ۋاقىتتا اتقارىلاتىن ناقتى جۇمىستارعا توقتالدى.

ۇشجاقتى مەموراندۋمدا فين­ليان­ديا مەن شۆەتسيا تۇركياعا تەرروريزمنىڭ بارلىق تۇرىمەن كۇرەسۋدە تولىق ىنتىماقتاستىق پەن قولداۋ كورسەتەدى. سونىمەن قاتار تۇركيانىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە تونگەن بارلىق قاۋىپكە, اسىرەسە PKK تەررور ۇيىمىنا قارسى بىرگە ارە­كەت ەتەتىن بولادى. كەلىسىمدە PYD/YPG جانە فەتو-نى قولداماۋ جو­نىن­دەگى مىندەتتەمەلەر دە قامتىلعان.

كەزدەسۋ بارىسىندا تالقىلان­عان ماسەلەلەر بويىنشا ناقتى ناتيجە­لەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن تاراپتار ءتيىستى مەكەمەلەر اراسىن­داعى تەحنيكالىق دەڭگەيدە ىنتىماقتاس­تىقتى جانداندىرۋعا ۋاعدالاستى.

فينليانديا سىرتقى ىستەر ءمي­نيسترى پەككا حااۆيستو كەزدەسۋدىڭ ناتي­جەلى بولعانىن ءبىلدىرىپ: «بۇل مادريد سامميتىنەن كەيىن­گى ءبىرىنشى كەزدەسۋ بولدى. مەن قاتىس­پادىم, بىراق ماعان كەلىسسوزدەر وڭ بولعانى تۋرالى حابارلاندى», دەدى. ال فينليانديا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تۇراقتى مەم­لە­كەتتىك حاتشىسى يۋككا سالوۆاارا كەلىسىمدە كورسەتىلگەن ىنتىماق­تاس­تىق مەحانيزمىن قۇرۋ جۇمىسىنا دەرەۋ كىرىسكەندەرىن العا تارتىپ: «تۇر­كيامەن كوپتەگەن ماسەلە بو­يىنشا ورتاق پىكىرگە كەلدىك دەپ ويلايمىز», دەدى.

شۆەتسيا سىرتقى ىستەر مي­نيسترلىگى جاساعان جازباشا مالىم­دەمەسىندە ء«ۇش ەلدىڭ وكىلدەرى بۇگىنگى العاشقى رەسمي كەزدەسۋدە مادريدتە وتكەن ناتو سامميتىنە بايلانىستى قول قويىلعان ۇشجاقتى كەلىسىمنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن تالقى­لادى» دەپ جازدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, بۇعان دەيىن تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعان سكانديناۆيا ەل­دەرىنىڭ ناتو-عا مۇشە بولۋىنا توسقاۋىل قويعان ەدى. بۇل شەشىمىنە فينليانديا مەن شۆەتسيانىڭ انكارا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرە­دى دەپ ەسەپتەيتىن توپتارعا, ونىڭ ىشىندە كۇردىستان جۇمىسشى پارتياسى مەن ونىڭ سيرياداعى فيليالىنا قاتىستى ۇستانىمى سەبەپ بولعان ەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار