وسك وتىرىسىندا ءۇش ماسەلە قارالدى

وتىرىسقا اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ توراعالارى قاتىستى.

وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندە ءۇش ماسەلە قارالدى:

1) «اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋ قورىتىندىلارى تۋرالى»;

2) «2022 جىلعى 24 تامىزعا تاعايىن­دالعان اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىس­تارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پار­لامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى داۋىس بەرۋگە ارنالعان سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن دايىنداۋ تۋرالى»;

3) «2022 جىلعى 24 تامىزعا تاعايىن­دالعان اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن ساي­لاۋدى وتكىزۋ كەزىندە قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسى فۋنكتسيونالىن پايدالانۋ رەگلامەنتىن بەكىتۋ تۋرالى».

ورتسايلاۋكوم توراعاسى نۇرلان ءاب­دىروۆ وتىرىستى اشا وتىرىپ, قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى ناۋقان بارىسىمەن قىسقاشا تانىستىرىپ ءوتتى.

كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە بويىن­شا اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىس­تارىنىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كو­ميسسيا­لارىنىڭ توراعالارى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋ­تاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋ قورىتىندىلارى تۋرالى بايان­دادى.

بارلىعى 6 مانداتقا ءۇش وڭىردەن 33 كانديدات ۇسىنىلدى. بارلىق كانديداتتار ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ تارتىبىمەن ۇسىنىلعان, ونىڭ ىشىندە جەتىسۋ وبلىسىندا 2 كانديداتتى وسى وبلىستىڭ الاكول جانە كەربۇلاق اۋداندىق ءماسليحاتتارى ۇسىن­دى. جەتىسۋ وبلىسىندا ءبىر كانديدات تىر­كەلگەنگە دەيىن ءوز ءوتىنىشى بويىنشا كاندي­داتۋراسىن الىپ تاستادى. قىزمەت سالالارى بويىنشا: ۇسى­نىلعان 31 كانديداتتىڭ 10-ى كوممەرتسيا­لىق قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى; 12-ءسى اكىمدەر مەن ءماسليحاتتار اپپاراتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى; 8-ءى مەملەكەتتىك كاسىپ­ورىنداردىڭ, مەكەمەلەردىڭ, ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى; 1-ەۋى ساياسي پارتيا مەن ۇەۇ قىزمەت ەتەدى. پارتياعا قاتىستىلىعى بويىنشا: 24-ءى اmanat پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى; 1-ەۋى «اق جول» قدپ مۇشەسى; 2-ەۋى پارتيا­سىز; 4-ەۋى پارتياعا قاتىستىلىعىن كور­سەت­پەگەن. گەندەرلىك قۇرامى بويىنشا: 10 ايەل جانە 21 ەر ادام.

بارلىق كانديداتتىڭ زاڭناما تالاپتارىنا سايكەستىگى تەكسەرىلدى.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 73-بابىنا سايكەس كانديداتتاردى تىركەۋ مىناداي قۇجاتتار بولعان كەزدە جۇزەگە اسىرىلادى:

1) دەپۋتاتتىققا كانديدات بولىپ دا­ۋىس­قا ءتۇسۋ نيەتى (كەلىسىمى) تۋرالى ءوتىنىش;

2) كانديداتتى قولداپ, تاڭداۋ­شى­لاردىڭ قويعان قولدارىن تەكسەرۋ ناتي­جەلەرى تۋرالى وبلىستىق سايلاۋ كوميس­سياسىنىڭ حاتتاماسى;

3) كانديدات تۋرالى ومىرباياندىق دەرەكتەر;

4) كانديدات پەن ونىڭ زايىبىنىڭ (جۇبايىنىڭ) اكتيۆتەرى مەن مىندەت­تە­مەلەرى تۋرالى دەكلاراتسيالار تاپسىرعانى تۋرالى مەملەكەتتىك كىرىس ورگانىنىڭ انىقتاماسى;

5) كانديداتتىڭ سايلاۋ جارناسىن ەنگىزگەنىن راستايتىن قۇجات.

ۇسىنىلعان 31 كانديداتتىڭ: 10-ى تىركەۋگە قاجەتتى بارلىق قۇجاتتى ۇسىن­باعانى; 3-ەۋى وزدەرىن قولداۋعا قاجەتتى قول سانىن ۇسىنباعانى انىقتالدى.

2022 جىلعى 3 تامىزداعى جاعداي بويىنشا بارلىعى 18 كانديدات تىركەلگەن ء(ار وبلىستان 6 ادامنان). قىزمەت سالالارى بويىنشا: 11-ءى اكىمدەر مەن ءماسليحاتتار اپپارات­تارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى; 4-ەۋى كوممەر­تسيا­لىق قۇ­رىلىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى; 3-ەۋى مەم­لەكەتتىك كاسىپورىنداردىڭ, مەكەمەلەردىڭ, ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى. پارتياعا قاتىستىلىعى بويىنشا: 14-ءى اmanat پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى; 4-ەۋى پارتياعا قاتىستىلىعىن كورسەتپەگەن. گەندەرلىك قۇرامى بويىنشا: 5 ايەل جانە 13 ەر ادام.

اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وب­لىستارى­نان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پار­لا­مەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كان­ديداتتاردى تىركەۋ 3 تامىزدا ساعات 18.00-دە اياقتالدى.

ەكىنشى ماسەلە بويىنشا ورتسايلاۋكوم مۇشەسى اسىلبەك سماعۇلوۆ بايانداما جاسادى.

بايانداماعا سايكەس, «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستي­تۋتسيالىق زاڭنىڭ 12-بابىنىڭ 6) تار­ماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءوز وكىلەتتىكتەرىنە سايكەس پارلامەنت سەناتى دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بويىنشا داۋىس بەرۋگە ارنالعان بيۋللەتەندەردىڭ نىسانىن, ولاردى دايىنداۋ ءتارتىبىن, سونداي-اق ولاردىڭ قورعالۋ دارەجەسىن بەلگىلەيدى, سونداي-اق پارلامەنت دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن دايىنداۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

سايلاۋ بيۋللەتەنىنىڭ قورعالۋ دارە­جەسى ءاربىر سايلاۋ ناۋقانى ءۇشىن دەربەس تۇردە بەلگىلەنەدى. وفسەتتىك باس­پا تاسىلىمەن باسىلعان قورعاۋدىڭ پولي­گرا­فيالىق ادىستەرىن, باسىپ شىعارۋ ءتۇسىن, قارپىن جانە باسقالارىن كوزدەيدى.

سايلاۋ بيۋللەتەنىنە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ الىپبيلىك رەتىمەن تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى (ەگەر ول جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتا كورسەتىلسە) كورسەتىلە وتىرىپ, بارلىق تىركەلگەن كانديدات جانە «بارىنە قارسىمىن» دەگەن جول ەنگىزىلەدى.

سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ­نىڭ 37-بابىنا سايكەس سايلاۋ بيۋل­لە­تەندەرى سايلاۋ وكرۋگىن­دەگى ساي­لاۋ­شىلاردىڭ (وبلىس تاڭداۋ­شى­لا­رى­نىڭ) جالپى سانىنىڭ 1 پايىزى رەزەر­ۆىمەن دايىندالادى.

سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس سايلاۋ بيۋللەتەندەرى ورنالاسقان ءۇي-جايعا ءمور باسىلادى جانە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ كۇزەتىنە تاپسىرىلادى.

سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 24, 25, 26-باپتارىنا سايكەس پار­لامەنت سەناتى دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى تاڭداۋشىلاردىڭ تىزىمدەرىن وبلىستىق ءماسليحات حاتشىسىنىڭ ۇسىنۋى بويىنشا وبلىستىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى جاسايدى.

تاڭداۋشىلار تىزىمىنە وبلىس اۋما­عىندا ورنالاسقان ءماسليحاتتاردىڭ بارلىق دەپۋتاتتارى ەنگىزىلەدى.

سەنات دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بويىنشا تاڭداۋشىلاردىڭ ءتىزىمى تانىسۋ ءۇشىن سايلاۋدان كەمىندە جەتى كۇن بۇرىن جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاۋ جولىمەن ۇسىنىلادى, سونداي-اق وبلىس ءماسليحاتىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرىلادى.

تاڭداۋشىلارعا سايلاۋ كوميس­سيا­سىنىڭ ءۇي-جايىندا تىزىمدەرمەن تانىسۋ, سونداي-اق ولارعا ەنگىزىلگەن تاڭ­داۋشىلار تۋرالى دەرەكتەردىڭ دۇرىس­تىعىن تەكسەرۋ مۇمكىندىگى قامتاماسىز ەتىلەدى.

سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ نورمالارىنا سۇيەنە وتىرىپ, «2022 جىلعى 24 تامىزعا تاعايىندالعان اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جو­نىندەگى داۋىس بەرۋگە ارنالعان سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن دايىنداۋ تۋرالى» قاۋلى قابىلداندى.

قاۋلىعا سايكەس, اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىنا 2022 جىلعى 24 تامىزعا تاعايىندالعان اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بويىنشا داۋىس بەرۋگە ارنالعان سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك تاڭداۋشىلارىنىڭ سانىنا تەڭ مولشەردە, تاڭداۋشىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ 1 پايىز رەزەرۆىمەن دا­يىن­داۋ تاپسىرىلدى. سونداي-اق قاۋلى­مەن سايلاۋ بيۋللەتەندەرىنىڭ قورعالۋ دارەجەسى بەلگىلەندى.

وتىرىستىڭ ءۇشىنشى ماسەلەسى بو­يىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى شاۆحات وتەمىسوۆ بايانداما جاسادى.

بايانداماشى ورتسايلاۋكوم مۇشە­لەرىنىڭ قاراۋىنا «2022 جىلعى 24 تا­مىزعا تاعايىندالعان اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى وتكىزۋ كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسى فۋنكتسيونالىن پايدالانۋ رەگلامەنتىن بەكىتۋ تۋرالى» قاۋلى جوباسىن شىعاردى.

قاۋلىعا سايكەس, سايلاۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتىن سايلاۋ بارىسى تۋرالى جە­دەل حاباردار ەتۋ جانە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ سايتىنا تاڭداۋ­شى­لاردىڭ كەلۋى تۋرالى, داۋىس بەرۋدىڭ الدىن الا ناتيجەلەرى تۋرالى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە اقپارات بەرۋ ماقساتىندا 2022 جىلعى 24 تامىزدا, ياعني داۋىس بەرۋ كۇنى وسك ينتەرنەت-رەسۋرسىنىڭ قوسىمشا فۋنكتسيونالىن پايدالانۋ ۇسىنىلادى.

فۋنكتسيونالدىڭ پايدالانىلۋى «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 50-1-بابىنىڭ 7-تارماعىنىڭ: «ەلەك­تروندىق سايلاۋ جۇيەسىن وسى كونستي­تۋ­تسيالىق زاڭدا رەگلامەنتتەلمەگەن بولى­گىندە پايدالانۋ ءتارتىبىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بەلگىلەيدى» دەپ كورسەتىلگەن  ەرەجەسىنە نەگىزدەلگەن.

بۇل جۇيە دەربەس دەرەكتەر جانە ولاردى قورعاۋ, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى زاڭناما تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ ىسكە اسىرىلدى.

ىقتيمال كيبەر-شابۋىلدارعا جانە سىرتتان رۇقساتسىز كىرۋ ارەكەتتەرىنە قارسى تۇرۋ ماقساتىندا ينتەرنەت-رەسۋرس پايدالانۋشىلارىنىڭ قورعالعان بايلانىسىن قامتاماسىز ەتەتىن دەرەكتەرمەن الماسۋ حاتتاماسى (SSL سەرتيفيكاتى) ورناتىلعان.

ورتسايلاۋكوم ينتەرنەت-رەسۋرسىنىڭ فۋنكتسيونالى تاڭداۋشىلاردى ەلەك­تروندىق تىركەۋگە جانە ولاردى وسك ينتەر­نەت-رەسۋرسىندا كورسەتە وتىرىپ, داۋىس بەرۋدىڭ الدىن الا قورىتىندىلارىن شى­عارۋعا ارنالعان.

داۋىس بەرۋ كۇنى سايلاۋ وتكىزۋ بارىسىن جاريالاۋ ماقساتىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى سايتىنىڭ باستى بەتىندە تاڭداۋشىلاردىڭ كەلۋ دياگرامماسى مەن داۋىس بەرۋدىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى كورسەتىلەتىن اقپاراتتىق حابارلامالار بولادى.

ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ تاجىريبەسىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى ەلەكتروندىق سۇيەمەلدەۋ 2017 جىلدان باستاپ جۇزەگە اسىرىلۋدا جانە 2017 جىلعى 28 ماۋسىمدا جانە 2020 جىلعى 12 تامىزدا وتكىزىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن كەزەكتى سايلاۋدا, 2018 جىلعى 5 قازاندا جانە 2019 جىلعى 24 ماۋ­سىمدا شىمكەنت قالاسىنان سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدا ءساتتى تۇردە قولدانىلدى. 2022 جىلعى 22 ساۋىردە وتكىزىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ الماتى وبلىسىنان سايلانعان, كەيىننەن شىعىپ قالعان دەپۋتاتىنىڭ ورنىنا سايلاۋ كەزىندە دە قولدانىلدى.

وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا ورتسايلاۋكوم توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ الداعى ۋاقىتتا اباي, جەتىسۋ جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنان پارلامەنت سەناتى دەپۋتاتتارىن سايلاۋ زاڭناماعا سايكەس, ترانسپارەنتتىك جانە باسەكەلەستىك جاعدايىندا وتكىزىلۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.