وتكەن جىلى 29 قاڭتاردا وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ يسلام وركەنيەتى ورتالىعىنا بارىپ, ەكى مىڭنان استام جەرگىلىكتى جانە شەتەلدىك عالىم ازىرلەگەن عىلىمي جانە يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ورتالىقتىڭ ەكسپوزيتسيالارىندا پايدالانۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىس پەن تاپسىرما بەرگەن ەدى. ءبىر جىل ىشىندە ورتالىق عيماراتى تولىعىمەن سالىنىپ, تاياۋ كۇندەرى ەسىگىن ايقارا اشتى.
مىڭداعان جىل بويى ساۋدا جولدارى, دىندەر, عىلىمي مەكتەپتەر مەن مادەنيەتتەر توعىسقان وزبەكستان جەرىندە بىرەگەي ورتالىقتىڭ پايدا بولۋى كەزدەيسوق ەمەس. مۇندا جاڭاشا جاساقتالعان مۇراجاي, وزىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينفراقۇرىلىمى, زاماناۋي كىتاپحانا, ورتالىق ازيا وركەنيەتتەرى تاريحى بويىنشا ۇلتتىق جانە حالىقارالىق مۇراعاتتار, تسيفرلىق گۋمانيتارلىق تەحنولوگيالار مەن جاھاندىق عىلىمي جانە مادەني ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭ جەلىسىن بىرىكتىرەتىن بىرەگەي وركەنيەت كەشەنى قۇرىلدى.
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش وسى يسلام وركەنيەتى ورتالىعىنا كەلگەن كەزىندە وزبەكستاننىڭ بۇگىنگى دامۋ باعىتىنا, ورتالىقتىڭ قىزمەتىنە جوعارى باعا بەردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا جوبانى لايىقتى باعالاپ: «بۇل – ۇلكەن جانە بىرەگەي نىسان ءارى عىلىمي, تۋريستىك جانە ەتنومادەني جوبا. يسلام وركەنيەتى ورتالىعى وسى ماڭىزدى سالادا عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدىڭ ورتاق الاڭىنا اينالا الادى», دەدى.
الەمدىك ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, يسلام وركەنيەتى ورتالىعى قاراپايىم ينفراقۇرىلىمدىق نىسان نەمەسە مادەني ساياساتتىڭ ءرامىزى ەمەس. بۇل – قازىرگى زامانعى جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەرگە سانالى وركەنيەتتىك جاۋاپ.
ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يلحام اليەۆ: «وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان يسلام وركەنيەتى ورتالىعىندا بولا وتىرىپ, ءبىز ەل باسشىلىعىنىڭ وزبەك حالقىنىڭ باي مادەني جانە رۋحاني قۇندىلىقتارىن ساقتاۋعا جانە ناسيحاتتاۋعا دەگەن بەرىلگەندىگىنە تاعى دا كوز جەتكىزدىك. يسلاموفوبيا كۇشەيىپ كەلە جاتقان جاعدايدا ورتالىقتىڭ اشىلۋى ەرەكشە ماڭىزعا يە. بۇل يسلامنىڭ شىعارماشىلىق, گۋمانيزم, توزىمدىلىك, دوستىق جانە باۋىرلاستىق ءدىنى ەكەنىن ايقىن كورسەتەدى», دەپ ەرەكشە باعالادى.
قازاقستان مەن وزبەكستان دەپۋتاتتارى بىرلەسكەن جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىن تالقىلادى
ساراپشىلار مەن ساياساتكەرلەر ءبىراۋىزدان بۇل جوبانىڭ راديكاليزم مەن يسلامنىڭ بۇرمالانعان بەينەسىنە قارسى گۋمانيتارلىق قالقانعا اينالاتىنىنا سەنىمدى. مادەني مۇرانى ەلگە قايتارۋ مەن جانداندىرۋ ءىسى ورتالىقتىڭ قىزمەتى ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە. ناتيجەسىندە, يبن سينانىڭ قولجازبالارى, ءبيرۋنيدىڭ شىعارمالارى, تيمۋريدتەر ءداۋىرىنىڭ مينياتيۋرالارى, يسلام ونەرىنىڭ شەدەۆرلەرى سياقتى ەكى مىڭعا جۋىق بىرەگەي كونە جادىگەر قايتارىلدى.
بۇل ورتالىق ازيانىڭ وركەنيەتتىك جادى مەن تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ شىنايى ءرامىزى بولدى.
پاراگۆاي پرەزيدەنتى سانتياگو پەنيا ەكسپوزيتسيالارمەن تانىسۋ كەزىندە: «يسلام وركەنيەتى ورتالىعىمەن تانىسۋ ماعان ۇلكەن اسەر قالدىردى. ادامزاتتىڭ كوپتەگەن عىلىمي جانە مادەني جەتىستىكتەرى وسىندا دۇنيەگە كەلدى. وكىنىشكە قاراي, الەمدە كوپ ادام الگەبرا مەن مەديتسينا بويىنشا ىرگەلى ەڭبەكتەردىڭ وسىندا دۇنيەگە كەلگەنىن بىلە بەرمەيدى. بۇل ساپار ماعان شابىت بەردى جانە وزبەكستاننىڭ زور الەۋەتىنە دەگەن سەنىمىمدى نىعايتتى», دەگەن ويىن جەتكىزدى.
ال فينليانديا پرەزيدەنتى الەكساندر ستۋبب وسى مادەني ورىندى تاماشالاعاننان كەيىن: «مەن بۇرىن-سوڭدى باستان كەشىرمەگەن تاجىريبەنى كوردىم. ءۇش مىڭ جىلدىق تاريح زاماناۋي جانە سەنىمدى تۇردە ۇسىنىلعان. مۇندا ءسىز تاريحتى سەزىنەسىز», دەپ تاڭدانىسىن جاسىرمادى.
قازاقستان مەن وزبەكستان ىنتىماقتاستىعى نىعايا بەرەدى
بۇگىندە يسلام وركەنيەتى ورتالىعى باعداتتاعى بايت ءال-حيكما, حورەزمدەگى مامۋن اكادەمياسى جانە سامارقاندتاعى ۇلىقبەك مەدرەسەسى سەكىلدى XXI عاسىردىڭ جاڭا تيپتەگى وركەنيەتتىك مەكەمەسىنە اينالدى. مۇندا تاريحي ءبىلىم تسيفرلىق تەحنولوگيالارمەن بايلانىستى, قولجازبالار جاھاندىق تسيفرلىق رەسۋرستار تۇرىنە ەنەدى, مۇراجاي عىلىمي زەرتحانا سيپاتتامالارىنا يە بولادى, ال ۇلتتىق مۇرا حالىقارالىق ديالوگ پەن ءوزارا تۇسىنىستىكتىڭ نەگىزىنە اينالادى.
باۋىرلاس ەل – قازاقستان وقىرماندارىنا ارنالعان بۇل جازبامدى سەربيا پرەزيدەنتى الەكساندر ءۆۋچيچتىڭ: «مەن مۇنداي ورتالىقتى ەش جەردەن كورگەن ەمەسپىن. ول زاماناۋي جانە وتە مانەرلى ساۋلەت ستيلىندە سالىنعان. مەن مۇندا كوپ نارسە ۇيرەندىم جانە مىندەتتى تۇردە قايتا ورالامىن. مەن وتانداستارىما ايتار ەدىم: قۇرمەتتى دوستار, مەن مۇندا بۇرىن كەلمەي جۇرگەنىم ۇلكەن قاتەلىك بولعان ەكەن. وتىنەمىن, مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك وزبەكستانعا بارىڭىزدار!», دەگەن ىقىلاسقا تولى سوزىمەن تامامداعىم كەلەدى.
فيرداۆس ابدۋحوليكوۆ,
وزبەكستان رەسپۋبليكاسى
يسلام وركەنيەتى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى