توبىل وڭىرىندەگى «قازاق تۇلپارى» سەرىكتەستىگىنىڭ ەگىن القابىندا ۇيىمداستىرىلعان اۋقىمدى اگروكورمەگە اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن قۇراستىراتىن كاسىپورىندار مەن ەگىن ەگىپ, مال باققان شارۋاشىلىق باسشىلارى قاتىستى. كورمە بارىسىندا قازاقستاندا قۇراستىرىلعان اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى, اسىل تۇقىمدى قوستاناي جىلقىلارى, ءتۇرلى ءداندى داقىلداردىڭ سۇرىپتارى, اگروحيميالىق ونىمدەر مەن ەليتالى استىق تۇقىمدارى كوپشىلىك شارۋالار نازارىنا ۇسىنىلدى.
ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار الدىمەن ەگىن القاپتارىن ارالاپ, بيىلعى استىقتىڭ جاي-كۇيىمەن تانىستى. قارابالىق اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە ستانساسىنىڭ باسقارما توراعاسى ءدامىر قالدىباەۆ مەيماندارعا استىقتى ايماقتا وسەتىن جەرگىلىكتى اۋا رايىنا بەيىمدەلگەن داقىلداردىڭ ەرەكشەلىگىن سيپاتتاپ بەردى.
– قارابالىق تاجىريبە ستانساسىندا مول ونىمگە كەپىل بولاتىن بيداي تۇقىمىنىڭ 52 ءتۇرى وسەدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ مول ءتۇسىم بەرىپ كەلە جاتقان قۋاڭشىلىققا ءتوزىمدى سۇرىپتىڭ ءبىرى – «اينا» دەپ اتالادى. سوندىقتان بۇل سۇرىپقا دەگەن سۇرانىس جوعارى. مەن رەكوردشىلار جايىندا ءبىر-ەكى اۋىز ايتا كەتەيىن, مىسالى, مەڭدىقاراداعى «تيموتين» شارۋا قوجالىعى وسى بيدايدى ەگىپ كورىپ, بىلتىرعى قۇرعاقشىلىق كەزىندە گەكتارىنا 51 تسەنتنەردەن ءونىم الدى. بۇل – بىلتىرعى ەكى اي قۇرعاقشىلىقتان كەيىن شىلدە ايىندا ءبىر-اق رەت جاۋعان جاڭبىردان سوڭ العان ءونىمى. التىنسارين اۋدانىنداعى «اي-دالا» شارۋاشىلىعى ءار گەكتاردان 44 تسەنتنەر استىق ءتۇسىردى. بىلتىر ەلىمىز بويىنشا 150 مىڭ گەكتار القاپتا وسى تۇقىم سەبىلدى. بيىل 300 مىڭ گەكتاردان كەم تۇسپەۋگە ءتيىس. بۇل سۇرىپقا دەگەن سۇرانىس جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى, – دەيدى د.قالدىباەۆ.
كەيىنگى جىلدارى اپتاپتى جازدىڭ جيىلەپ كەتۋىنە بايلانىستى ديقانداردىڭ دەنى قۇرعاقشىلىق پەن ىستىققا ءتوزىمدى سۇرىپتاردى كوبەيتۋگە دەن قويىپ وتىر. ماسەلەن, قوستانايلىق ديقان نۇركەلگەن وتەۋلين بيداي تۇقىمىن جەرگىلىكتى اۋا رايى مەن جەردىڭ جاعدايىنا قاراي تاڭداۋ كەرەگىن ايتادى.
– ەرتە پىسەتىن, جازدىڭ ورتاسىنان اۋا جانە كۇزگە قاراي, كەش پىسەتىن داقىلدار بولادى. وزىمە «قازاق تۇلپارى» سەرىكتەستىگىنىڭ القابىنداعى سۇرىپتاردان «كۋدەسنيتسا» دەگەنى ۇنادى. الداعى جىلدارى ەگىپ كورۋ كەرەك دەپ وتىرمىن. مىنا جەردەن-اق گەكتارىنا 30-35 تسەنتنەر بەرەتىنى كورىنىپ تۇر. ءونىمنىڭ جاقسى شىعۋى تۇقىمعا بايلانىستى. كۇتىم دە كەرەك. جەرگە ينۆەستيتسيا سالماساڭ, قانداي ەليتالى تۇقىم سەپسەڭ دە دۇرىس ءونىم الا المايسىڭ, – دەيدى ديقان.
بۇگىندە مەملەكەت اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلامالارى اياسىندا استىق تۇقىمىنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, جوعارى ءونىم بەرەتىن سۇرىپتى ەسەلەي تۇسۋگە ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ وتىر. بۇل تۋرالى «ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى» ۇاق باسقارما توراعاسى دارحان بالپانوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, شارۋالارعا جۇكتەلىپ وتىرعان باستى مىندەت – عىلىمي تەحنولوگيانىڭ جەتىستىكتەرىنە يەك ارتا وتىرىپ, قۇرعاقشىلىققا ءتوزىمدى سۇرىپتاردى كوبەيتۋ, ولاردى ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋ. ال مەملەكەت ءوز كەزەگىندە تۇقىم سالاسىن دامىتۋدى قولعا الادى.
– ارينە, بۇل سالانى بيزنەسپەن بىرلەسە وتىرىپ دامىتۋىمىز كەرەك. ماسەلەن, توقسانىنشى جىلدارى ەلدە تۇقىم ساپاسىن ارتتىرۋمەن اينالىساتىن قىرىقتان اسا تاجىريبە ستانساسى بولسا, قازىر سونىڭ 18-ءى عانا جۇمىس ىستەپ تۇر. بىراق مۇنىڭ سىرتىندا, بىزدە ەليتالى تۇقىم وسىرەتىن 150 جەكە مەنشىك ستانسا مەن جەكە شارۋاشىلىق بار. ولاردى دا وسى ماڭىزدى شارۋاعا تارتۋىمىز كەرەك. بۇگىندە 2,5 ملن گەكتار جەرگە ءبىزدىڭ وتاندىق سورتتار ەگىلدى. الايدا مۇنىمەن شەكتەلىپ قالۋعا بولمايدى, ءبىزدىڭ الەۋەتىمىز 4,5-5 ملن گەكتارعا دەيىن جەتەدى دەپ ويلايمىن. بۇدان بىلاي تاجىريبەلى ستانسالاردى جاڭعىرتۋ جۇمىسى جاڭا دوكترينا اياسىندا جۇزەگە اسادى. باستى ماقسات – ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان وسى ءبىر اپتانىڭ كولەمىندە شارۋالاردىڭ ۇسىنىستارىن كۇتەمىز. سونىڭ ءبارىن تالقىلاپ, كادەگە جارايتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ورتاق تۇجىرىمعا كەلەتىن بولامىز. پرەزيدەنت وسىنداي تاپسىرما بەرىپ وتىر. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ماسەلە, قازىرگى جاعدايدا ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن يمپورت كولەمىن بىرتە-بىرتە ازايتا بەرۋىمىز كەرەك, – دەدى د.بالپانوۆ.
ديقاندار مەن مامانداردىڭ ۇسىنىسى تالقىلانعان سوڭ, ارنايى ستراتەگيالىق باعدارلاما قابىلدانۋعا ءتيىس. ەلوردادان كەلگەن وكىل مۇنى دا تىلگە تيەك ەتە كەتتى.
كورمەگە قويىلعان وتاندىق كومباين, ءشوپ دەستەلەيتىن, تۇقىم سەبەتىن, جەر وڭدەيتىن اگرەگاتتار دا كوپشىلىك نازارىنان تىس قالعان جوق. ءتىپتى تابان استىندا سۋ جاڭا تەحنيكا ساتىپ الىپ جاتقاندار دا كەزدەسىپ جاتتى.
– سەرىكتەستەرىمىزبەن ءارى كليەنتتەرىمىزبەن بەتپە-بەت جۇزدەسىپ, الداعى جوسپارلارىمىزدى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىرمىز. 2021 جىلى ءبىزدىڭ كومپانيا 400 ك-700 «كيروۆەتس» تراكتورىن, 650 LOVOL جانە 420 «ەسىل» كومباينىن شىعاردى. زاۋىت بيىل دا وسى مەجەدەن كورىنەتىن بولادى. سوڭعى جىلدارى ديقانشىلىقپەن جانە مال باسىن كوبەيتۋمەن اينالىساتىن شارۋاشىلىقتاردىڭ وتاندىق تەحنيكاعا دەگەن سۇرانىسى ارتىپ كەلەدى. مىسالى, بىلتىر ءبىزدىڭ زاۋىتتان شىققان تەحنيكانىڭ 90 پايىزعا جۋىعى جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتارعا ساتىلدى. مەملەكەت وتاندىق تەحنيكانى جاساپ شىعارۋشىعا دا, ونى ساتاتىن ديلەرلەر مەن ساتىپ الاتىن ديقان-فەرمەرلەرگە دە ۇلكەن قولداۋ كورسەتىپ, كوپتەگەن جەڭىلدىك جاساپ وتىر, – دەيدى «اگروماشحولدينگ كz» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى دينارا شوكەجانوۆا.
كورمەنىڭ سوڭى «اگروونەركاسىپتى ونلاين-سەرۆيس باسقارۋ» تاقىرىبىنداعى عىلىمي-تاجىريبەلىك جيىنعا ۇلاستى.
قوستاناي وبلىسى