2022 جىلعى 13 شىلدەدە قىتايدىڭ ءىرى تۋريستىك جانە قارجى ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى داليان قالاسىندا ايەلدەردى دامىتۋ بويىنشا «قحر مەن ورتالىق ازيا قاتىناستارىنىڭ 30 جىلدىعى» اتتى فورۋم ونلاين فورماتتا ءوتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
فورۋمنىڭ باستى مىندەتى ايەلدەردى دامىتۋ سالاسىنداعى سوڭعى 30 جىلدا قول جەتكىزگەن بىرلەسكەن جۇمىس ناتيجەلەرىن تالقىلاۋ, تاجىريبە جانە ۇزدىك تاجىريبەمەن الماسۋ, سونداي-اق تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى كۇن ءتارتىبى شەڭبەرىندەگى ماقساتتاردى ىلگەرىلەتۋ بولدى.
فورۋم قىتاي مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 30 جىل تولۋىنا ارنالعان. وعان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان, ورتالىق ازيانىڭ بەس ەلىنەن 200-دەن استام دەلەگات جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ەلدەر دەلەگاتسيالارىن كوشباسشى ايەلدەر, ايەلدەر ىستەرى جونىندەگى مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ جانە ايەلدەر ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, عىلىم جانە تەحنيكا سالاسىنداعى بەلگىلى ماماندار, وا ەلدەرىنىڭ ەلشىلەرى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ديپلوماتتارى قاتىستى.
فورۋمنىڭ اشىلۋىندا قر پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ءتورايىمى, قر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى.
ا. بالاەۆا ءوز سوزىندە قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ ايەلدەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كەپىلدىكتەرىن ورىنداۋدا نىق تۇرعانىن ايتتى. ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسى: «بۇل مىندەتتەمەلەردى ءبىز وزىمىزگە 1995 جىلى بەيجىڭ ءىس-قيمىل پلاتفورماسىنا قول قويۋ, سونداي-اق 1998 جىلى ايەلدەرگە قاتىستى كەمسىتۋشىلىكتىڭ بارلىق نىساندارىن جويۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ ارقىلى العان بولاتىنبىز», دەپ اتاپ ءوتتى.
«2020 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سايلاۋ پارتيالىق تىزىمدەرىندە ايەلدەر مەن جاستار ءۇشىن 30% كۆوتا ەنگىزۋ ايەلدەر قۇقىعىن ساياسي ىلگەرىلەتۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى قادام بولدى. دەپۋتاتتىق مانداتتاردى ءبولۋ كەزىندە كۆوتانى مىندەتتى ەسەپكە الۋ تۋرالى نورما زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلدى. شەشىم قابىلداۋ دەڭگەيىندە ايەلدەردىڭ 30%-دىق ۇلەسىنە قول جەتكىزۋ تۋرالى مىندەت قويىلدى.
بۇگىندە وڭىردەگى گەندەرلىك مەينستريمينگ بويىنشا قازاقستان كوشباسشى بولىپ تانىلدى. وتكەن جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا پاريجدە وتكەن بەيجىڭ ءىس-قيمىل پلاتفورماسىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «تەڭدىك ۇرپاعى» جاھاندىق فورۋمى اياسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىق جانە ەكونوميكالىق ادىلەتتىلىك بويىنشا كوپجاقتى ارىپتەستىك كواليتسيالارى اياسىندا قازاقستاننىڭ وزىنە مىندەتتەمەلەر العانىن ايتتى», دەپ مالىمدەدى ايدا بالاەۆا.
سونداي-اق, قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ جەتەكشىسى: ء«بىز ءۇشىن دوستاس ەلدەرمەن گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى جۇمىس تاجىريبەمىزبەن ءبولىسۋ, بىرلەسكەن گۋمانيتارلىق ميسسيالارعا كومەك كورسەتۋ جانە قاتىسۋ وتە ماڭىزدى. وسىلايشا, وڭىرلىك اۋقىمدا قازاقستان اۋعان ايەلدەرىن قازاقستان مەن وزبەكستان ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە وقىتۋ بويىنشا ەۋرووداقپەن بىرلەسكەن باعدارلاماعا باستاماشىلىق ەتتى», دەپ اتاپ ءوتتى.
ايدا بالاەۆا فورۋم الاڭى وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ تالقىلاۋعا جانە ولاردىڭ ءتيىمدى شەشۋ جولدارىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
فورۋمدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى قازاقستاندىق عىلىمدى «بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» رمك باس ديرەكتورى, قازاقستاندىق QazVac ۆاكتسيناسىن ازىرلەۋشى كۇنسۇلۋ زاكاريا تانىستىردى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلار قىتاي مەن ورتالىق ازيا قارىم-قاتىناستارىنىڭ 30 جىلدىق دامۋى ۇلتتىق دەڭگەيدە دامۋعا سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, وڭىردەگى بەيبىتشىلىكتى قولداۋ ءۇشىن ناقتى جاعداي جاساعانىن اتاپ ءوتىپ, مىناداي باستامالاردى كوتەردى: بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى وڭىردەگى بەيبىتشىلىك دامۋ مەن قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قورعاۋعا باعىتتاۋ; ايەلدەردىڭ جان-جاقتى دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ; ء«بىر بەلدەۋ جانە ءبىر جول» باستاماسىن بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋعا ايەلدەردىڭ كۇشىن جۇمىلدىرۋ.