ەسكەن جەلدەي ەلەنا

ءبىرىنشى سەتتە جەرلەسىمىز بويىنداعى تولقىنىسىن باسا المادى ما, ايتەۋىر قارسىلاسىنا تىزگىندى بەرىپ قويىپ, 3:6 ەسەبىمەن ۇتىلدى. ۇزىلىستەن كەيىن ءبىز مۇلدە باسقا رىباكينانى كوردىك. ول بارلىق كومپونەنت بويىنشا جابەردەن باسىم بولدى. باعىتتاعان سوققىلارىنىڭ دەنىن دىتتەگەن جەرىنە ءدوپ ءتۇسىرىپ, ۇپاي سانىن ەسەلەدى. ەكىنشى سەت 6:2 ەسەبىمەن ەلەنانىڭ پايداسىنا شەشىلدى. ءۇشىنشى كەزەڭدە ءبىر برەيكپەن قازاقستاندىق تەننيسشى الدا كەلە جاتتى. ەسەپ 3:2-گە جەتكەندە رىباكينا ءسال بوساڭسىدى. التىنشى گەيمدە ءبىزدىڭ سپورتشى دوپتى ويىنعا قوستى. سول كەزدە ونس 40:0 ەسەبىمەن العا شىقتى. ەندى ءبىر رەت دالدىك تانىتسا, تارازى باسى تەڭەسەتىن ەدى. بىراق دەر كەزىندە ەڭسەسىن تىكتەگەن ەلەنا ۇپاي سانىن تەڭەستىرىپ قانا قويماي, ەسەپ ايىرماشىلىعىن ودان ءارى ۇزارتتى. ويىن ءدال وسىلاي ءوربيدى دەپ كۇتپەسە كەرەك, ەندى جابەر ءجيى قاتەلەسە باستادى. رىباكيناعا دا كەرەگى سول ەدى. ول قالعان سەتتەردىڭ بارلىعىندا باسىم ءتۇستى. ناتيجەسىندە, 1 ساعات 49 مينۋتقا سوزىلعان باسەكە 3:6, 6:2, 6:2 ەسەبىمەن اياقتالىپ, ەلەنا رىباكينا ەڭ بەدەلدى ۋيمبلدون دوداسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.     

بۇل – قازاقستان تەننيسى ءۇشىن تاريحي جەڭىس! ولاي دەۋگە نەگىز, وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن بىردە-ءبىر جەرلەسىمىز كۇنى بۇگىنگە دەيىن «ۇلكەن دۋلىعا» ساناتىنداعى تۋرنيرلەردە ءدال وسىنداي بيىك بەلەستى باعىندىرا الماعان ەدى. ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بۇعان دەيىن رولان گارروستا ياروسلاۆا شۆەدوۆا (2010, 2012) مەن يۋليا پۋتينتسەۆا (2016, 2018) ەكى مارتە جانە ەلەنا رىباكينا (2021) ءبىر رەت شيرەك فينالعا شىقتى. پۋتينتسەۆا 2016 جىلى ۋيمبلدون مەن 2020 جىلى اقش-تىڭ اشىق بىرىنشىلىگىندە ءدال سول مەجەدەن كورىندى. مىنە, جەكەلەگەن سايىستاردا قول جەتكىزگەن ەڭ ەلەۋلى تابىسىمىز وسى. ءيا, ءسوز ورايى كەلگەندە وسىدان بىرەر جىل بۇرىن جۇپتىق باسەكەدە شۆەدوۆا ۋيمبلدون مەن اقش-تىڭ اشىق بىرىنشىلىگىن ۇتىپ, رولان گارروستىڭ فينالىندا ويناعانىن ايتا كەتەيىك. بىلتىر اندرەي گولۋبەۆ تە پاريجدەگى دودانىڭ اقتىق سىنىنا جولداما الدى. بىراق جەكەلەگەن جانە جۇپتىق سايىستاردى ەش سالىستىرۋعا كەلمەيدى. ويتكەنى ەكەۋىنىڭ دارەجەسى مەن دەڭگەيى بولەك, تىپتەن سىياقىعا بەرىلەتىن قاراجات مولشەرىندە دە كوپ الشاقتىق بار. سوندىقتان دا رىباكينا لوندونداعى تۋرنيردە قازاقستان تەننيسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى دەپ ايتۋعا بارلىق نەگىز بار. ال بۇل سپورتشى جايىندا سىزدەر نە بىلەسىزدەر؟

ەلەنا رىباكينا 1999 جىلدىڭ 14 ماۋ­سىمىندا ماسكەۋدە دۇنيەگە كەلدى. ال­عاشىندا سپورتتىق گيمناستيكا جانە مانەرلەپ سىرعاناۋمەن اينالىستى. كەيىننەن اكەسى اندرەي ونى تەننيسكە اپاردى. ءدال وسى سپورت ءتۇرى ونىڭ وڭ جامباسىنا كەلدى. 14 جاسىنان باستاپ ءتۇرلى جارىستارعا قاتىسىپ, ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. ءبىراز ۋاقىت بويى ەلەنا كەزىندەگى كسرو-نىڭ اتاق­تى تەننيسشى اندرەي چەسنوكوۆتىڭ قول استىندا جاتتىقتى. كەزەكتى ءبىر تۋر­نيردە حح عاسىردىڭ سوڭىندا الەمنىڭ ءبىرىنشى راكەتكاسى اتانعان ەۆگەني كافەلنيكوۆتىڭ كوزىنە تۇسەدى. جاس دارىن­نىڭ ويىن ورنەگىنە ءتانتى بولعان ول «تۆيتتەردە» «لەنا رىباكينانىڭ ەسىمىن ەستەرىڭىزدە ساقتاڭىزدار! بۇل قىزدىڭ بولاشاعى جارقىن» دەپ جازعان ەدى.

2015 جىلدان بەرى رىباكينا ايەلدەر اراسىندا ونەر كورسەتە باستادى. ءتۇرلى جارىستاردا بىردە ۇتىپ, بىردە ۇتىلىپ ءجۇردى. رەسەي تەننيس فەدەراتسياسى تارا­پىنان قولداۋ تاپپاعاننان كەيىن 2018 جىلى قازاقستاننىڭ ازاماتتىعىن الدى. ەلىمىزدە ونىڭ مىقتى ويىنشى بولىپ قالىپتاسۋىنا قولايلى جاعدايدىڭ بارلىعى جاسالدى. ەلەنا ەشتەڭەدەن تارلىق كورگەن جوق. ناتيجەسىندە, سول كەزدەرى توپ-200 تەننيسشىنىڭ قاتارىندا جۇرگەن ويىنشىنىڭ كورسەتكىشى ۋاقىت وزعان سايىن جاقسارا ءتۇستى. WTA تۋرنير­لەرىندە ەكى جانە ITF دودالارىندا ءتورت رەت توپ جارعان ول 2020-2021 جىل­دارى اۋستراليا مەن اقش-تىڭ اشىق بىرىنشىلىكتەرىندە ءۇشىنشى كەزەڭگە دەيىن جەتىپ, رولان گارروستىڭ شيرەك فينالىندا ونەر كورسەتتى. بىلتىر ۋيمبل­دوننىڭ ءتورتىنشى اينالىمىندا باق سىنادى. لوندونداعى جارىستا فرانتسيالىق كريستينا ملادەنوۆيچ, امەريكالىق كلەر ليۋ مەن شەلبي رود­جەرستى ۇتقانىمەن, بەلورۋسسيالىق ارينا سوبولەنكوعا ءالى جەتپەدى. ءسوي­تىپ, رىباكينا الەمدىك رەيتينگتە 12 ورىنعا كوتەرىلدى. كۇنى بۇگىنگى دەيىن قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر تەننيسشىسى بۇل مەجەگە جەتپەگەن ەدى. سونداي-اق جەرلەسىمىزدىڭ توكيو وليمپياداسىندا ءتورتىنشى ورىنعا تابان تىرەگەنىن دە ايتا كەتكەن ابزال. 

قازىرگى كەزدە ەلەنا WTA رەيتينگىندە 23 ورىندى يەلەنۋدە. ونىڭ بويى 184 سانتيمەتر. ول حورۆاتيالىق مامان ستەفانو ۆۋكوۆتىڭ قول استىندا جاتتى­عۋدا. كەشە عانا اياقتالعان ۋيمبلدون دوداسىندا رىباكينا كەرەمەت ونەر كورسەتتى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە كەزىندە الەمدىك رەيتينگتە 12 ورىنعا دەيىن كوتە­رىلىپ, بۇل كۇندەرى 157 ساتىعا سىرعىپ تۇسكەن امەريكالىق كوكو ۆاندەۆەگەن (7:6, 7:5) ۇتتى. ەكىنشى اينالىمدا بيانكا اندرەەسكۋدەن (6:4, 7:6) ايلاسىن اسىردى. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اقش-تىڭ اشىق بىرىنشىلىگىنە الدىنا جان سالماي, الەمنىڭ ءتورتىنشى راكەتكاسى بولعان كانا­دانىڭ وكىلى قازىرگى كەزدە WTA تىزى­مىندە 56 ورىندى ەنشىلەۋدە. ءۇشىنشى كەزەڭدە رەيتينگتە 52 ساتىعا تابان تىرە­گەن قىتايلىق چجەن تسينۆەندى (7:6, 7:5) شاڭ قاپتىردى. ءتورتىنشى اينالىمدا 80 ورىنداعى حورۆاتيالىق پەترا ماريچتەن (7:5, 6:3) مەرەيى ۇستەم بولدى.

وزدەرىڭىز بايقاعانداي, وتانداسى­مىزعا باستاپقى باسەكەلەردىڭ بارلىعىن­دا جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن ەكى سەت تە جەتكى­لىكتى بولدى. شيرەك فينالدا ايلا تومليانوۆيچپەن كەزدەستى. WTA تىزى­مىن­دە 44 ورىندى يەلەنىپ وتىرعان اۋستراليالىق ارۋ العاشقى سەتتى ءوز پايداسىنا شەشتى. الايدا ودان كەيىن قارقىنىن كۇرت كۇشەيتكەن رىباكينا تارازى باسىن تەڭسەلتتى. ەسەپ – 4:6, 6:2, 6:3. وسىلايشا, ەلەنا قازاقستاننىڭ تەننيسشىلەرى اراسىنان العاش بولىپ «ۇلكەن دۋلىعا» ساناتىنداعى جارىستىڭ جارتىلاي فينالىندا كۇش سىناسۋ قۇرمەتىنە يە بولدى. بۇل مەجەدە ونى اتاقتى سيمونا حالەپ كۇتىپ تۇردى. 30 جاستاعى رۋمىنيانىڭ ويىنشىسى وسىدان بەس جىل بۇرىن الەمدىك رەيتينگتە كوش باستاپ, ۇزاق ۋاقىت بويى الدىڭعى لەكتە ءجۇردى. ول 2018 جىلى اۋستراليانىڭ اشىق بىرىنشىلىگىنىڭ فينالىنا شىعىپ, رولان گارروستا باس جۇلدەنى ولجالادى. 2019 جىلى ۋيمبلدوندا قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. WTA دودالارىندا 23 مارتە دارا شىقتى. قازىرگى كەزدە حالەپ ۇزدىكتەر تىزىمىندە 18 ورىندى يەمدەنۋدە. ەكەۋى ءوزارا ءۇش رەت كەزدەسكەن ەدى. ەكى باسەكەدە سيمونا جەڭىسكە جەتسە, تاعى ءبىر تۋرنيردە رۋمىنيالىق جاراقات الۋىنا بايلانىستى كورتقا شىقپادى. ياعني رىباكينا اتاقتى ويىنشىنى بۇعان دەيىن جەڭگەن ەمەس. وسى جولى ەلەنا ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن مويىنداتتى. قارسىلاسىنا قاراعاندا كورتتا جىل­دامىراق قيمىلداپ, شۇعىل شەشىم قابىلداي بىلگەن قازاقستاندىق تەننيسشى حالەپتى ابدەن ساستىردى. سيمونا ونىڭ تەگەۋرىنىنە شىداي المادى. ناتيجەسىندە, جەرلەسىمىز 6:3, 6:3 ەسەبىمەن جەڭىسكە جەتىپ, فينالعا شىقتى.

اقتىق سىندا رىباكينا ونس جابەر­مەن شەبەرلىك بايقاستى. بۇعان دەيىن اراب ۇلتى وكىلدەرىنىڭ بىردە-بىرەۋى ءدال وسىنداي دەڭگەيدەگى جارىستىڭ فينالىندا ويناعان ەمەس ەدى. سول كوشتى ءتۋنيستىڭ وكىلى باستادى. جالپى, 27 جاستاعى جابەردىڭ دە جارقىن جەڭىستەرى از ەمەس. اسىرەسە سوڭعى كەزدەردەگى اياقالىسى وتە جاقسى. بىلتىر بيرمينگەمدە جەڭسە, بيىل بەرلين مەن مادريدتەگى دودالاردا دارا شىقتى. 2020 جىلى اۋستراليانىڭ اشىق بىرىنشىلىگىندە شيرەك فينالىندا ويناسا, 2020 جانە 2021 جىلدارى رولان گارروستىڭ ءتورتىنشى كەزەڭىنە دەيىن جەتتى. ەكەۋى ءۇش مارتە كەزدەستى. 2019 جىلى ۋحاندا ونس جەڭسە, 2021 جىلى دۋبايدا ەلەنانىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. ەكى رەتىندە دە 2:1 ەسەبى تىركەلدى. سونداي-اق ولار 2020 جىلى چيكاگوداعى تۋرنيردە شەبەرلىك بايقاسۋعا ءتيىس ەدى. الايدا جەرلەسىمىزدىڭ جاراقات الۋىنا بايلانىستى ول ويىن وتپەي قالدى. بۇل جولى ول رىباكينانىڭ قارقىنىنا شىداي المادى.

ەلەنا رىباكينانىڭ بۇل تابىسى ەلەۋسىز قالمادى. قازىرگى كەزدە بارلىق باق وكىلدەرى قازاقستاندىق تەننيسشى جايىندا جارىسا جازۋدى. وسى ورايدا رەسەي ماماندارى كەزىندە ونى قازاقستانعا بەكەر جىبەرگەن ەكەنبىز دەپ بارماقتارىن تىستەۋدە. ورىس جۋرناليستەرى مەن مامان­دارىنىڭ جازبالارىنان وكىنىشتىڭ دە, قىنجىلىستىڭ دا, قىزعانىشتىڭ دا لەبى ەسىپ تۇر. بىراق ەلەنا قىسىلتاياڭ شاقتا وسىنداي قادامعا بارعانىنا ەش وكىنبەيدى. جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ول «مەن رەسەيدە تۋىپ-وسكەنىممەن, قازىرگى كەزدە قازاقستاننىڭ نامىسىن قورعاپ ءجۇرمىن. بۇل جاقتا مەنى جاقسى قارسى الىپ, تەننيسشى رەتىندە وسۋىمە بارلىق جاعداي جاسادى. سول ءۇشىن دە قازاق ەلىنە العىسىم شەك­سىز», دەپ مالىمدەدى. رىباكينانىڭ تابى­سىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا ەرەك­شە شاتتانىپ, تۇماندى البيون ەلىندە ايشىقتى ونەرىمەن تورتكۇل دۇ­نيە جانكۇيەرلەرىن تامساندىرعان 23 جاس­تاعى تەننيسشىگە قۇتتىقتاۋ حات جولدادى.  

«ۇلكەن دۋلىعى» ساناتىنداعى تۋر­نيرلەردىڭ جۇلدە قورى مول ەكەنى وزدە­رىڭىزگە دە ءمالىم. بيىل ۋيمبلدوندا ول 40 350 000 فۋنت ستەرلينگتى قۇرادى. ايەلدەر سايىسىندا الدىنا جان سالماعان ەلەنا رىباكينا 2 ميلليوندى ولجالادى. ەرلەر اراسىندا وزا شاپقان ويىنشىعا دا ءدال وسىنداي سومادا سىياقى تيەسىلى. ال اقتىق سىندا ۇتىلعاندار 1 050 000-دى يەلەندى. سونداي-اق لوندونداعى جارىستا قازاقستاننىڭ تاعى ءۇش تەننيسشىسى باق سىناعانى بەلگىلى. ولاردىڭ دا قالتالارى قومپيىپ قالدى. اتاپ ايتساق, ءۇشىنشى كەزەڭدە امەريكالىق فرەنسيس تيافۋدان ايلاسىن اسىرا الماعان الەكساندر بۋبليك سول مەجەگە جەتكەنى ءۇشىن 120 000 فۋنت سىياقى الدى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە فرانتسيالىق اليزە كورنەگە ەسە جىبەرگەن يۋليا پۋتينتسەۆا مەن ميحايل كۋكۋشكين دە ۇيلەرىنە قۇرقول قايتقان جوق. ولاردىڭ ارقايسىسىنا 50 000 فۋنت ستەرلينگ تابىس ەتىلدى.

جالپى, بيىلعى جىلى ۋيمبلدوندا توسىن ناتيجەلەر وتە كوپ تىركەلدى. ماسەلەن, «ۇلكەن دۋلىعا» دودالارىندا 39 رەت (ونىڭ 23-ءى جەكەلەگەن سايىس) توپ جارعان سەرەنا ۋيليامس العاشقى اينالىمنان اسا المادى. اقش-تىڭ اتاقتى تەننيسشىسى ويدا-جوقتا الەمنىڭ 115 راكەتكاسى حارموني تەننان ۇتىلدى. ءدال سونداي جاعدايعا مۋگۋرۋسا بلانكو دا دۋشار بولدى. كەزىندە ۋيمبلدون مەن رولان گارروستى ۇتىپ, WTA رەيتينگىندە كوش باستاعان يسپانيالىق ويىنشى بەلگيالىق گرەتە ميننەنگە جول بەردى.  الەمنىڭ ءبىرىنشى راكەتكاسى يگا سۆەنتەك ءۇشىنشى كەزەڭدە وڭباي ءسۇرىندى. پولشانىڭ ماقتانىشى فرانتسيالىق اليزە كورنەنىڭ وسال تۇسىن تابا المادى. سول سەكىلدى قازىرگى كەزدە توپ-10 تەننيسشىلەردىڭ قاتارىنا جۇرگەن امەريكالىق دانيەل كوللينز ءبىرىنشى, ەستونيالىق اننەت كونتاۆەيت پەن چەحيالىق كارولينا پليشكوۆا ەكىنشى جانە گرەكيالىق ماريا ساككاري  ءۇشىنشى اينالىمداردا جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتتى. بىلتىر ايدا اسپانعا شىعارىپ, اقش-تىڭ اشىق بىرىنشىلىگىندە باس جۇل­دەنى ولجالاعان ەمما رادۋكانۋ دا الىسقا شاپپادى. 19 جاستاعى ۇلى­بري­تانيانىڭ سۇلۋى ەكىنشى كەزەڭدە فران­تسيانىڭ وكىلى كارولين گارسياعا جول بەردى.

ەرلەرگە كەلسەك, توپ-10-دىققا كىرە­­تىن بىرنەشە ويىنشى لوندونداعى تۋر­نيردە بوي كورسەتپەدى. ساياسي جاعدايعا بايلانىستى رەسەي مەن بەلارۋسكە قويىل­عان شەكتەۋگە بايلانىستى دانيل مەدۆەدەۆ پەن اندرەي رۋبلەۆ بۇل جا­رىس­قا قاتىسپادى. شۆەيتساريانىڭ ماقتانىشى رودجەر فەدەرەر مەن گەرمانيانىڭ ءدۇلد ۇلى الەكساندر زۆەرەۆ جاراقاتىنا بايلانىستى اتالعان دوداعا باق سىناۋدان باس تارتتى. نورۆەگيالىق كاسپەر رۋد, يسپانيالىق كارلوس ال­كاراس, گرەكيا­لىق ستەفانوس تسيتسيپاس سىندى ساڭ­لاق­تار ۇزاققا بارمادى. سول سەكىلدى ۇلى­بريتانيانىڭ ەڭ اتاقتى تەن­نيسشىسى ەندي ماررەيدەن دە قايىر بولمادى.

جوعارىدا جاعدايدىڭ بارلىعىن سارالاي وتىرىپ, بارشا جانكۇيەرلەر باس جۇلدە ءۇشىن تارتىس سەربيالىق نوۆاك دجوكوۆيچ پەن يسپانيالىق رافاەل نادال اراسىندا ءوربيدى دەپ توپشىلاعان ەدى. الايدا جاراقاتىن جەلەۋ ەتكەن پيرەنەي تۇبەگىنىڭ تۇلەگى جارتىلاي فينالدا اۋستراليالىق نيك كيروسپەن كۇش سىناسۋدان باس تارتتى. ال قارسى كەلگەندەردى قوعاداي جاپىرعان سەربيانىڭ ساڭلاعى بۇل مەجەدە جەرگىلىكتى سپورتشى كەمەرون ءنورريدى سان سوقتىردى. ءسويتىپ, كەشەگى كەشتە وتكەن فينالدا دجوكوۆيچ پەن كيروس كۇش سىناستى.