تاعىل قۇبىلىسى

– وسى اۋىلعا اكىم بولعانىما, مىنە, بيىل 25 جىل بولدى. تۇقىمىندا ەگىز بول­ماعان ەرلى-زايىپتىلاردىڭ ءبىزدىڭ اۋىلعا كەلىپ قوس سابيدەن سۇيگەنىن كو­رىپ, تاڭعال­عانىمىز بار. تاعىلدىڭ تابيعا­تى­نىڭ تىلسىم كۇشى مە, توپىراعىنىڭ الدە اۋاسى مەن سۋىنىڭ ەرەكشە ءبىر قاسيەتى بار ما – بۇل تىلسىم قۇپيانىڭ سىرىن ەشكىم بىلمەيدى. نەگىزى, اۋىلدا ەگىزدەردىڭ تۋى كەڭەس وكىمەتى ۋاقى­تىنان بار. وعان دەيىن دە بولۋى مۇمكىن, – دەيدى اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى ساعىناي سۇندەتالين.

اكىمنىڭ ايتۋىنشا, تاعىلدا 1955 جىلدارى ەگىزدەر كوپ تۋىپتى. ول كەزدە قۇرساق كوتەرگەن ايەلدەردىڭ كوبى ەكى بالا­دان بوسانا بەرگەن كورىنەدى. 1980 جىلدارى ەگىزدەر تاعى كوبەيىپ, ودان كەيىن بىرتىندەپ سايابىرسىپ بارىپ توق­تايدى. اراعا شيرەك عاسىرداي ۋاقىت سالىپ, ەكى مىڭجىلدىقتىڭ العاشقى ون­جىلدىعىندا جۇمباق قۇبىلىس تاعى قاي­تالانادى.

– ەگىزدەردىڭ ۇلتى دا ءار ءتۇرلى. قا­زاق, ورىس, ۋكراين, نەمىس, باشقۇرت, تاتار, ازەربايجان بار. بۇل ءوزى تاعىلعا ءتاڭىردىڭ بەرگەن سىيى بولىپ تۇر. ال ەندى اۋىل­دا ەگىز بالا تۋماعالى ون بەس جىل­­عا جۋىقتادى. تاعى ءبىر 5-10 جىلدان كەيىن تاعىلدا ەگىز­دەر شىلدەحاناسى كوبەيەدى دەپ بول­جاۋىمىزعا بولادى, – دەي­دى اكىم.

ءبىر كەزدەرى عالىمدار «تاعىل قۇ­بىلىسىنىڭ» سىرىنا ءۇڭىلىپ, زەرتتەۋ جۇرگىزەدى ەكەن دەگەن سىبىس شىق­­قان ەكەن. الايدا وسى ۋاقىتقا دەيىن اۋىلعا ات ءىزىن سالعان ەشكىم بولماپتى.

اۋىل اكىمى 28 ەگىز, 56 پەرزەنتتىڭ بار­لىعىنىڭ اتى-ءجونىن جاتقا بىلەدى. ەڭ كىشىلەرى 7-سىنىپتا وقيدى دەپ وتىر. ولاردىڭ بارلىعى دا ءتارتىپتى, زەردەلى, قاعىلەز بالالار ەكەن.

تاعىلداعى شىقتىباەۆتار اۋل­ە­تىن­دەگى ەگىزدەر ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلى دۇنيەگە كەلىپتى.

– ءبىزدىڭ تۇقىمدا بۇرىن-سوڭدى ەگىز بولعان ەمەس. بىراق 1991 جىلى كەلىنىمىز دانيار, باقتيار ەسىمدى ەگىز بالا تاپتى. ەكەۋى دە وقۋدا وزات, قاتارلارىنىڭ الدى بولىپ ەرجەتتى. بۇگىندە وتىزدان استى. قازىر باسقا اۋىلدا جۇمىس ىستەيدى. جال­پى, بۇل اۋىلدىڭ كەلىندەرىنىڭ ەگىزدەپ بالا تابۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس, – دەيدى مالىك قاريا.

ەگىز قىز تاربيەلەپ وتىرعان ولگا كولچانوۆا دا تاعىلدا بەيمالىم ءبىر تىلسىم كۇش بار ەكەنىنە كامىل سەنەدى.

– ليۋدام مەن ليزامنىڭ قۇرساعىما بىتۋىنە وسى ولكەنىڭ تىلسىم كۇشىنىڭ اسەرى بولدى. ويتكەنى مەنىڭ دە, جول­دا­­­سىمنىڭ دا تۇقىمىندا ەگىزدەر بول­ماعان. جارىق دۇنيەگە كەلگەلى ەكەۋى ءبىر-بىرىنەن ءبىر ەلى اجىراماي, ءوزارا قامقور, تاتۋ بولىپ ءوستى. قازىر 34 جاستا. جالپى, ءبىز­دىڭ اۋىل­داعى كوپ ۇيدە ەگىزدەر تۇرادى. كو­­شە­دە قاتار كەتىپ بارا جاتقان ەگىز با­لا­لار ءجيى كەزدەسەدى. بۇل ءبىز ءۇشىن ۇيرەن­شىك­­تى كورىنىسكە اينالعان, – دەيدى ولگا كول­­چانوۆا.

اۋدان ورتالىعى سارىكولدىڭ ىرگە­سىندە, تەمىر جولدىڭ بويىندا جاتقان شا­عىن اۋىلدا بۇگىندە 1 040 ادام تۇرادى.

قوستاناي وبلىسى