الەمدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى رەسەي ساربازدارىنىڭ ۋكرايناداعى اسكەري قىلمىستارى كورسەتىلگەن ۆيدەولاردى جاريالاي باستادى. وسىنداي ۆيدەولاردىڭ بىرىندە كيەۆ سىرتىنداعى عيماراتتىڭ قاسىندا قارۋسىز ەكى ادامدى سىرتىنان اتىپ تاستاعانى بەينەلەنگەن.
CNN اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازا تاپقانداردىڭ ءبىرى – لەونيد پلياتس ەسىمدى زەينەتكەر. ول ۋكراينا استاناسىنىڭ سىرت جاعىندا ورنالاسقان اۆتوورتالىقتا كۇزەتشى بولىپ ناپاقاسىن تاۋىپ جۇرگەن.
ۆيدەودا بەس ساربازدىڭ عيماراتقا كەلگەنى, سودان كەيىن كۇزەتشى پلياتس پەن تاعى ءبىر قىزمەتكەردىڭ ولارمەن سويلەسكەنى كورىنەدى. بىرنەشە مينۋتتان كەيىن اسكەريلەر بۇرىلىپ كەتەدى, ال مارقۇم ەكەۋى ءوز ورىندارىنا قاراي قايتقان. دەگەنمەن ەكى سارباز قايتىپ ورالىپ, كەتىپ بارا جاتقان ەكەۋدىڭ ارتىنان اۆتوماتتان وق جاۋدىرادى.
ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ پلياتستىڭ اقساڭداي باسىپ, ءوز ورنىنا جەتكەنى, سودان كەيىن بىرەۋگە تەلەفون ارقىلى حابارلاسقانى بەينەلەنگەن. CNN تاراتقان ۆيدەو 16 ناۋرىز كۇنى تۇسىرىلگەن. اۆتوورتالىق زاماناۋي كامەرالارمەن جابدىقتالعاندىقتان, رەسەيلىكتەردىڭ ارەكەتى جان-جاقتان تۇسىرىلگەن ەكەن. ولار بەيبىت ەكى تۇرعىندى اتىپ تاستاعاننان كەيىن عيماراتتىڭ ىشىنە كىرىپ, قۇندى دۇنيەلەر ىزدەگەن. بىرەۋى تارتپالاردىڭ بىرىنەن سپيرتتىك ىشىمدىك تاۋىپ الىپ, سونى ىشەدى.
امەريكالىق ارنا رەسەيدىڭ قورعانىس مينيسترلىگىنە حابارلاسىپ, ۆيدەوعا قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەرۋدى سۇراعان. بىراق ۆەدومستۆو CNN-ءنىڭ سۇراۋىنا جاۋاپ بەرمەپتى. بۇعان دەيىن باتىس مەدياسى رەسەي ساربازدارى جاسادى دەلىنگەن كوپتەگەن اسكەري قىلمىستاردى جاريالاعان ەدى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, 2 ساۋىردە كيەۆ تۇبىندەگى بۋچا قالاسىندا جۇزدەگەن بەيبىت ادامنىڭ ءمايىتى شاشىلىپ جاتقانى تۋرالى اقپارات تارادى. بۇل ەلدى مەكەندى رەسەي اسكەرى سوعىستىڭ العاشقى كۇندەرى باسىپ الىپ, ءبىر ايداي باقىلاۋىندا ۇستاعان ەدى. حالىقارالىق قوعامداستىق پەن ۋكراينا تاراپى بەيبىت ازاماتتاردىڭ ولىمىنە رەسەي ساربازدارىن كىنالادى. كرەمل بيلىگى مۇنى جوققا شىعارىپ, بۋچاداعى قىرعىندى «جاساندى قويىلىم» دەپ مالىمدەدى.
بىراق سپۋتنيكتەن تۇسىرىلگەن سۋرەتتەر مەن ۆيدەولار قازا تاپقان بەيبىت تۇرعىنداردىڭ ءمايىتى ناۋرىزدىڭ ورتاسىنان بەرى كوشەلەردە شاشىلىپ جاتقانىن, ياعني رەسەي اسكەرى قالانى باسىپ العان مەرزىمدە ولگەنىن دالەلدەدى. سونىمەن قاتار بۋچادا ۆەلوسيپەدپەن كەتىپ بارا جاتقان تۇرعىندى تانكپەن اتىپ ولتىرگەنى دە درون ارقىلى تۇسىرىلگەن ۆيدەوعا جازىلىپ قالعان ەكەن.
بۇدان بولەك ناۋرىزدىڭ باسىندا بىرنەشە مەديا, اراسىندا رەسەيلىك تاۋەلسىز ارنالار دا بار, كيەۆ ماڭىنداعى ماكاروۆ ەلدى مەكەنىنەن شىعار تۇستا V بەلگىسى بار تانكتىڭ بۇرىلىستا توقتاپ تۇرعان كولىكتى بىرنەشە رەت اتقانى جازىلعان ۆيدەو جاريالادى. كەيىنىرەك كولىكتىڭ ىشىندە ەكى ادامنىڭ بولعانى, ولاردىڭ 70-تەن اسقان زەينەتكەرلەر ەكەنى انىقتالدى.
بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى باسشىسى سوڭعى اپتالاردا ۋكراينا استاناسى كيەۆ ايماعىندا مىڭداعان ءمايىتتىڭ تابىلعانىن حابارلادى. رەسەي باسىپ العان ايماقتا تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن, رەسەي ساربازدارى اسكەري قىلمىس جاساۋى مۇمكىن ەكەنىن جەتكىزدى.
«زاڭسىز كىسى ولتىرۋلەردىڭ اۋقىمى, سونىڭ ىشىندە كيەۆتىڭ سولتۇستىگىندەگى اۋدانداردا ءولىم جازاسىنا كەسىلگەندەردىڭ اۋقىمى جان تۇرشىكتىرەدى», دەدى ميشەل باچەلەت جەنەۆادا ورنالاسقان ادام قۇقىقتارى كەڭەسىنە جولداعان بەينەۇندەۋىندە.
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى (OHCHR) باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىنگە دەيىن ۋكراينادا 3 496 بەيبىت تۇرعىن قازا تاۋىپ, 3 760 ادام جارالانعان. سونىڭ ىشىندە بالالار دا بار. ۇيىمنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قايتىس بولعانداردىڭ كوپشىلىگى ارتيللەريالىق جانە زىمىراندىق شابۋىلدار مەن اۋە سوققىلارىنىڭ قۇرباندارى.
OHCHR ساراپشىلارى قازا تاپقانداردىڭ ناقتى سانى الدەقايدا كوپ دەپ سانايدى. ويتكەنى سوعىس ءجۇرىپ جاتقان ايماقتاردان الىنعان اقپارات تولىق ەمەس. ءارى مۇقيات تەكسەرۋدى قاجەت ەتەدى. اسىرەسە ماريۋپول, يزيۋم جانە پوپاسنايا قالالارىندا قازا تاپقانداردىڭ سانى مىڭداپ سانالۋى مۇمكىن.
ماسەلەن, ماريۋپول قالاسىناعى تەاترعا رەسەيلىكتەر زىمىران تاستاعانى بەلگىلى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وندا مىڭعا جۋىق بالا مەن ايەلدەر بومبادان قاشىپ, تىعىلىپ جاتقانىن جازدى. بىراق تەاترداعى جاسىرىنعانداردىڭ قانشاسى قازا تاۋىپ, قانشاسى ءتىرى قالعانى بەلگىسىز.