• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ونەر 04 مامىر, 2022

«ءىنجۋ سىرعالى قىز» كىم؟

1180 رەت
كورسەتىلدى

بۇل كارتيناداعى مونو ليزا ەمەس. الايدا ول «سولتۇستىك (نەمەسە گوللانديالىق) مونو ليزاعا» اينالعان كەيىپكەر. كارتيناداعى مارجاننان سىرعا تاققان قىز وبرازىنىڭ پايدا بولعانىنا بەس عاسىرعا جۋىقتاپتى. ءبىر قىزىعى, يان ۆەرمەەر شىعارماشىلىعىندا جۇلدىزدى تۋىندىعا اينالعان بۇل پورترەتتىڭ سالىنۋ تاريحىندا بەيمالىم سىر كوپ. ماسەلەن, اۆتور ء«ىنجۋ سىرعالى قىز» كارتيناسىن ناقتى قاي جىلى سالعانىن جازباعان. ال جالپىعا ءمالىم 1665 جىل دەگەن ۋاقىت بولجامداپ كورسەتىلگەن ەكەن. القيسسا.

يان ۆەرمەەر نيدەرلان­د­تا تۋىپ, سوندا ءومىر ءسۇر­دى. گوللانديالىق سۋرەت ونە­رىنىڭ «التىن عاسىرىنا» جاتاتىن ول رەمبراندتپەن قاتار اتالادى. جالپى, سۋ­رەتشىنىڭ ءومىرى تۋرالى كوپ دەرەك جوق. دەگەنمەن, ۆەر­مەەر شىعارماشىلىقتا جاقسى تابىسقا جەتتى, كوزى­نىڭ تىرىسىندە ەڭبەگى باعا­لان­دى, اتاق-ابىرويعا بولەندى, پورترەتتەرى قوماقتى قار­جى­عا ساتىلدى. ول جىلىنا كەم دەگەندە ەكى كارتينادان سال­عان دەسەدى. قازىرگى تاڭ­دا سۋرەتشىنىڭ 34 تۇپنۇسقا شىعار­ماسى بەلگىلى.

ء«ىنجۋ سىرعالى قىز» كار­تيناسىنىڭ تاريحى كوپكە قۇپيا ەكەنىن ءسوز باسىندا ايتىپ وتتىك. زەرتتەۋشىلەر, ءتىپتى سۋرەتتە كىم بەينەلەنگەنىنە دە ناقتى جاۋاپ بەرە الماي­دى. ءبىر بولجامعا سەنسەك, يان ۆەرمەەر ءوزىنىڭ قىزى ما­ريانى بەينەلەۋى مۇمكىن: ول سول كەزدە شامامەن 12 جاس­تا ەدى. ويتكەنى كارتينا­دا قىزدىڭ ەركىندىگى, باتىل­دىعى, وتكىر كوزقاراسى انىق بايقالادى دەيدى.

ال تاعى ءبىر نۇسقادا پورت­رەتتەگى قىز ناقتى ادام ەمەس, سۋرەتشىنىڭ ەركىن جۇمىسى نەمەسە «تروني» – ءانونيمدى قيال پورترەتى دەلىنەدى.

ايتا كەتەيىك, اۆتور ءوز زامانداستارى سەكىلدى تۋىندىلارىنا تاقىرىپ قويما­عان. كوبىنەسە سۋرەتشىلەر قاي­تىس بولعان سوڭ م ۇلىكتەرىن تۇگەندەۋ كەزىندە ورىنداۋشىلار مەن قىزمەتشىلەر ويلاپ تاباتىن بولعان. ماسەلەن, ۆەرمەەر ومىردەن وتكەن سوڭ 1676 جىلى جاسالعان تىزىمدە «تۇرىك ستيلىندەگى ەكى تروني» دەپ كورسەتىلگەن. سونىڭ ءبىرى وسى مارجان سىرعا تاق­قان قىز وبرازى بولدى. كە­يىن بۇل كارتينا «ورامال تاق­قان قىز», «قىزدىڭ ءجۇزى» دەپ تە اتالدى. 1995 جىلى ۆا­شينگ­تونداعى كورمەنىڭ الدىندا ماۋريتسحيويس مۋزەيىنىڭ قىز­مەتكەرلەرى كارتيناعا زاماناۋي ات قويا باستادى.

سوندىقتان شىعارمادا­عى كەيىپكەر وبرازى قيالدان تۋى ابدەن مۇمكىن.

بالكي, ۆەرمەەر ايەلى كا­­تارينا بولنەستى بەينەلە­گەن بولار. ول اۆتوردىڭ «تارازى ۇستاعان ايەل» (Vrouw met weegschaal, 1663), «تەرەزەدەن حات وقيتىن قىز» (Brieflezend meisje bij het venster, 1657) كارتينالارىنا تۇسكەن دەپ سانالادى. الايدا ء«ىنجۋ سىر­عالى قىزعا» كاتارينانىڭ جاسى سايكەس كەلمەيدى.

ء«ىنجۋ سىرعالى قىز» با­روككو ستيلىنە جاتادى. بۇل پورت­رەتتىڭ قويۋ قانىق تۇستەرى مەن ۇيلەسىمىنەن باي­قالادى. سۋرەتشى فونداعى كونتراستى-جابىق ءتۇس ارقى­لى كەيىپكەر تەرىسىنىڭ ءتۇسىن شەبەر­لىكپەن شىعارعان.

ونەرتانۋشىلار شىعار­ما تۋرالى تالقىلاۋلاردا كە­يىپ­كەردىڭ ءار دەتالىن ورتا­عا سالاتىن. اسىرەسە قىزدىڭ سىر­­عا­سىنىڭ تازا ءىنجۋ-مار­جان ەكەنىنە كۇمانداندى. ولار تاستىڭ تىم ۇلكەن مول­شەرىنە, سونداي-اق ونىڭ تو­مەنگى جاعىنىڭ ەرەكشە جار­قىراۋىنا نازار اۋداردى. ال قازىر عالىمدار اشەكەيدىڭ ءىنجۋ ەمەس, جالاتىلعان شى­­نى ەكەنىن العا تارتادى. ول كەزدە كولەمى ۇلكەن ءىن­جۋ سي­رەك بولدى ءھام وعان تەك باي-­باعلانداردىڭ قولى جە­تەتىن. سوندىقتان زەرگەر­لىك بۇيىمدار نەگىزىنەن ۆەنە­تسيادان جەتكىزىلدى.

XVII عاسىردا پورترەتكە ەرەكشە قۇبىلىستار قوسۋ ءستيلى تانىمال بولدى. سۋرەت­شىلەر كەيىپكەردىڭ سىرتقى تۇ­رى­نە-جۇزىنە, تۇرىسىنا نە­مە­سە كيىمىنە ەرەكشە دەتال ەنگىزۋگە ۇمتىلدى. ال ۆەر­مەەر­دىڭ سىرعالى قىزىندا ايتىل­عان دەتالداردىڭ بار­­­لىعى بار دەۋگە بولادى: وب­راز­داعى جىلى ەموتسيا, تۇنىق كوزقاراس, ورامال, ۇلكەن سىر­عا, قيعاشتاپ قارا­عان تۇرىس. وسى­نىڭ ءبارى شى­عار­مانىڭ ومى­رىنە ايتار­لىقتاي اسەر ەتتى.

ماسەلەن, اۆتوردىڭ ويىنا كەيىپكەردىڭ باسىنا ورامال تاعۋ قايدان كەلۋى مۇمكىن؟ بالكي, وعان XVII عاسىردا ەۋروپانى جاۋلاپ العان سۇل­تان سۇلەيمەننىڭ ىقپالى سەبەپ بولعان شىعار. سونداي-اق سول كەزدەگى سانگەرلەر ەكزو­تيكالىق بەزەندىرۋگە تابى­نۋدى قولداعان ەدى. ال كار­تيناداعى بوياۋلار ۇيلەسىمى كلاس­سيكالىق داستۇردەن الدە­قايدا الشاق. قالاي دە­سەك تە يان ۆەرمەەر سول كەزەڭ­دەگى سۋرەتشىلىك ونەردىڭ ءستي­لىن وزىنشە جالعاستىرىپ, قۇبى­لىس جاساي الدى.

سوڭعى جاڭالىقتار