ەكى ايعا سوزىلعان قاقتىعىس

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين حالىققا ۇندەۋىندە دون­باستا ۋكراينانى دەميليتاريزاتسيالاۋ ماقساتىندا «ارنايى اسكەري وپەراتسيا» باستالعانىن حابارلادى. وسىنى جەلەۋ وتكەن رەسەي اسكەرى ۋكرايناعا ءۇش جاعىنان – سولتۇستىك, شىعىس جانە وڭتۇس­تىكتەن باسىپ كىردى.

قاقتىعىستىڭ العاشقى كۇن­دەرى رەسەيلىكتەر ءبىراز اۋماقتى جاۋ­لاپ الدى. اتاپ ايتساق, سول­تۇس­تىكتە كيەۆ ماڭىنا دەيىن كەلدى. شىعىستا حاركوۆ ماڭىندا كەسكى­لەسكەن ۇرىس باستالدى. وڭتۇستىك­تە حەرسون قالاسىن يەمدەندى. سونداي-اق ماريۋپول قالاسىن قورشادى. دونباستاعى بىرنەشە شاعىن ەلدى مەكەندى باعىندىردى.

رەسەي اسكەرى قانشا جەردەن ارىنداپ كىرگەنىمەن, ساتسىزدىككە ۇرىن­عانىن ايتا كەتكەن ءجون. ءماريۋپولدى قورشاۋعا العا­نى­مەن, ونى تولىقتاي باعىن­دىرا ال­ماي وتىر. راس, رەسەي قورعانىس ءمينيسترى سەرگەي شويگۋ رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينگە شاھاردى باسىپ العانى تۋرالى حابارلاپ قويدى. بىراق ءىس جۇزىندە قالا كوشەلەرىندە, اتاپ ايتقاندا «ازوۆستال» زاۋىتى ماڭىندا ءالى دە كەسكىلەسكەن شايقاس ءجۇرىپ جاتىر.

باستاپقىدا رەسەي اسكەرى تانك كولونناسىمەن كيەۆتىڭ ما­ڭىنداعى يرپەن, بۋچا كەنت­تەرىنە كەلىپ جەتكەن-تۇعىن. بىراق كەيىن­نەن سولتۇستىك شەپتەگى اسكەرىن اكەتۋگە ءماجبۇر بولدى. كرەمل بيلىگى مۇنى ىستانبۇل قالاسىندا وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسى رەتىندە كورسەتتى.

دەگەنمەن ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ماسكەۋدىڭ مۇنداي قادامعا بارۋىنا اتالعان اي­ماقتا رەسەي ساربازدارىنىڭ وڭباي شىعىنعا ۇشىراۋى اسەر ەتكەن. سونداي-اق ونداعى كۇشتى ۋكراينانىڭ وڭتۇستىك بولىگىنە سالىپ, ەڭ بولماسا دونباستى تولىق باعىندىرۋدى ماقسات ەت­كەنىن العا تارتادى.

وسى ورايدا كىم قانداي شى­عىن­عا ۇشىراعانىن ايتا كەتسەك. ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ حابار­لاۋىنشا, ەكى اي ىشىندە رەسەي­دىڭ 22 مىڭعا جۋىق ساربازى قازا تاپقان. بۇدان بولەك, 854 تانك, 2 205 بروندى كولىك, 546 ارتيللەريالىق قوندىرعى قيرا­تىلعان. 177 ۇشاق جانە 154 تىكۇشاق, 182 درون قۇلاتىلىپتى. قيراعان باسقا دا تەحنيكالار جەتەرلىك. سونىمەن قاتار سۋعا باتقان قايىقتار, كاتەرلەر مەن كەمەلەر سانى 8-گە جەتتى. مۇنىڭ اراسىندا «ساراتوۆ» دەسانتتىق كەمەسى مەن قارا تەڭىز فلوتىنىڭ فلاگمانى «موسكۆا» دا بار ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.

ۋكراينا تاراپىنان دا وتانىن قورعاپ قازا تاپقان سار­بازدار قاتارى از ەمەس. ەل پرەزيدەنتى ۆولوديمير زەلەنسكي CNN گا­زەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا 3 مىڭ­عا جۋىق جاۋىنگەردىڭ قازا بول­عانىن جەتكىزدى. سونداي-اق 10 مىڭ­عا جۋىق اسكەري قىزمەتكەر جا­ر­اقاتتانعان. رەسەي جاعى 23 مىڭ­نان استام ۋكرايندى جەر جاس­تاندىرعانىن ايتىپ وتىر.

سوعىس جاعدايىندا تاراپتار­دىڭ ءوز شىعىنىن از, قارسىلاس شىعىنىن كوپ ەتىپ كورسەتەتىنى بەلگىلى. بىراق حالىقارالىق ساراپشىلار مەن پەنتاگون كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ۋكراينا ۇسىنعان تسيفرلاردىڭ شىندىققا اناعۇرلىم جاقىن ەكەنىنە كوز جەتكىزۋگە بولادى.

ەندى قازىرگى جاعدايعا ورالساق. كەيىنگى بىرنەشە كۇندە رەسەي ساربازدارى ۋكراينانىڭ قالالارىن زىمىراندار مەن ارتيللەريا ار­قىلى اتقىلاۋىن كۇشەيتتى. وت­كەن بەيسەنبىدە رەسەيدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ ۋك­راي­نانىڭ شىعىسىنداعى «اسكە­ري وپەراتسيا» جاڭا كەزەڭگە وتكە­نىن حابارلاعان ەدى. «باسىندا جاريا­لاعانىمىزداي, بۇل دونەتسك پەن لۋگانسك رەسپۋبليكالارىن تولىق ازات ەتۋگە باعىتتالعان. وپەراتسيا جالعاسادى. ونىڭ كەلەسى كەزەڭى باستالىپ جاتىر», دەدى س.لاۆروۆ.

BBC اگەنتتىگىنىڭ حابارلا­ۋىنشا, ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆولو­ديمير زەلەنسكي ۇلى­بريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى بوريس دجونسون­مەن سويلەسىپ, اسكەري كومەك جەتكىزۋ ماسەلەسىن تالقى­لاعان. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ بۇل ماسەلەنى ءسوز ەتۋى بەكەر ەمەس. كەيىنگى اپتادا باتىس ەلدەرى ۋك­رايناعا اۋىر قارۋ جەتكىزۋگە كىرىستى. بۇعان دەيىن جەڭىل قارۋ تۇر­لەرىن عانا بەرىپ كەلگەن مەملەكەتتەر تانك, اۋىر ارتيللەريا, گاۋبيتسا سەكىلدى تەحنيكالاردى جەتكىزە باستادى.

ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆولو­ديمير زەلەنسكي ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋى «باسى عانا» ەكەنىن, سودان كەيىن ەۋروپانىڭ باسقا ەلدەرىن باسىپ الۋدى جوسپارلاعانىن مالىمدەدى. ۋكراينا پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى ولەكسي ارەستوۆيچ رەسەي كۇش­تەرى ماريۋپول قالاسىنداعى «ازوۆستال» مەتاللۋرگيالىق زاۋىتىنا اۋەدەن شابۋىلداپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

تاياۋدا الەۋمەتتىك جەلىلەردە ماريۋپول قورشاۋىنداعى «ازوۆستال» مەتاللۋرگيالىق زاۋىتىندا تۇسىرىلگەن ۆيدەو تارادى. وندا ايەلدەر مەن بالالاردىڭ ىشەر اسى قالماعانىن ايتىپ, ەۆاكۋاتسيا­لاۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. ماريۋ­پول قالاسى مەرىنىڭ كومەكشىسى سەنبى كۇنى جوسپارلانعان ازاماتتىق ەۆاكۋا­تسيا العا جىلجىماعانىن حابارلا­دى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەي تاراپى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تۇستەن كەيىن باستالۋى ءتيىس ەۆاكۋاتسياعا كەدەرگى كەلتىرگەن.

رەسەي اسكەرى ۋكراينانىڭ بىر­نەشە قالاسىن زىمىرانمەن اتقى­لادى. ەلدىڭ وڭتۇستىگىندەگى ودەسسا قالاسىنا تۇسكەن راكەتادان بەس ادام قازا تاۋىپ, ون سەگىز ادام جاراقات الدى. Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, زىمىراننىڭ ءبىرى اسكەري نىسانعا, ەكىنشىسى تۇرعىن ۇيگە تيگەن.

الدىڭگۇنى ۋكراينا قارۋ­لى كۇشتەرى حەرسون قالاسى ما­ڭىن­داعى رەسەيدىڭ كوماندالىق پۋنكتىن ارتيللەريامەن اتقىلا­عانىن مالىمدەگەن. The Guardian گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, سول جەردە بولعان ۋكراينانىڭ ەكى گەنەرالى قازا تاپقان. تاعى بىرەۋى اۋىر جارالانعان كورىنەدى.

ۋكرايناداعى قاقتىعىس باس­­تالعالى بەرى اقش كيەۆكە كومەك­تەسۋ ءۇشىن 3,4 ملرد دوللار ءبولدى. قارجىلىق كومەكتەن باس­قا, ۆاشينگتون كيەۆكە اسكەري تەح­نيكا, اتاپ ايتقاندا, 16 مي-17 تىكۇشاعىن, 700-دەن استام Switchblade سناريادتارىن, 155 مم گاۋبيتسانىڭ 90-ىن بەرمەك.

سونداي-اق بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ 26 ساۋىردە ماسكەۋدە ۆ.پۋتين­مەن, س.لاۆروۆپەن كەزدەسۋى جوس­پارلانعان. بۇدان كەيىن 28 ساۋىردە ا.گۋتەرريش ۋكرايناعا بارادى دەپ جوسپارلانعان.