ءماجىلىس دەپۋتاتتارى وڭىرلەردە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ مۇقتاجدىقتارى ءۇشىن جايىلىمدىق جەرلەردىڭ تاپشىلىعىن تومەندەتۋ ماسەلەسىن تالقىلادى. جەرگىلىكتى جەرلەردەگى جاعدايدى زەردەلەۋ ءۇشىن دەپۋتاتتار اقمولا, قاراعاندى جانە تۇركىستان وبلىستارىنا باردى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ مال ۇستايتىن فەرمەر مەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جايىلىم جەرلەرگە قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرعانى بەلگىلى.
دەپۋتاتتار اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋدە جايىلىمدىق جەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى پروبلەماسى بۇرىننان بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ولار 2017 جىلى جايىلىمداردىڭ تاپشىلىعى پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن «جايىلىمدار تۋرالى» زاڭ قابىلدانعانىن, بۇل قۇجاتتىڭ جايىلىم جەرلەردى ۇتىمدى پايدالانۋعا جانە جەردىڭ توزۋ پروتسەستەرىن بولعىزباۋعا باعىتتالعانىن ايتتى.
بۇل زاڭعا سايكەس ءاربىر اۋدان اكىمدىگى اۋداندىق ماڭىزى بار قالا, اۋىل اكىمدەرىمەن جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىمەن بىرلەسىپ, جايىلىمداردى باسقارۋ جونىندەگى جوسپاردى ازىرلەپ, ونى جەرگىلىكتى ماسليحاتپەن بەكىتۋگە ءتيىس. دەپۋتاتتار ءوز تاراپىنان ازاماتتاردىڭ پروبلەمالارىن جۇيەلى شەشۋ ءۇشىن بارلىق زاڭنامالىق شارانى قاراستىرعانىنا نازار اۋداردى.
ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى جەرلەردە اكىمدىكتەر جايىلىمداردى پايدالانۋ ماسەلەلەرىن رەتتەۋ بويىنشا جۇمىستى ءوز دەڭگەيىندە اتقارا الماي وتىر. اكىمدىكتەر جايىلىمداردىڭ اۋماقتارىن انىقتاۋ بويىنشا جۇمىسقا كىرىسپەگەن.
دەپۋتاتتار اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى تاراپىنان دا جۇمىس ءتيىستى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلماعانىن, سول جايىلىمداردى قالپىنا كەلتىرۋ, ساقتاۋ, ۇتىمدى پايدالانۋ ءۇشىن ىزدەستىرۋ, جوبالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى قاجەت ەكەنىن ايتىپ, بۇل ماسەلەمەن بىردە-ءبىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جۇيەلى تۇردە اينالىسپاعانىن اتاپ ءوتتى.
تۇركىستان وبلىسىنىڭ قازىعۇرت جانە تولەبي اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى دەپۋتات قاينار اباسوۆقا جايىلىمدار مەن جەر تەلىمدەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى تۋرالى بايانداپ, بۇل ماسەلەنىڭ اۋىل اراسىندا تۇسىنبەۋشىلىككە ءجيى اكەلەتىنىنە توقتالدى.
قازىعۇرت اۋدانى التىنتوبە اۋىلىنىڭ اقساقالدارى «تۇركىستان» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى» اق بالانسىنداعى 15,3 مىڭ گەكتار اۋماق ارنايى جەر قورىنا قايتارىلۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى. تالقىلاۋعا قاتىسقان اۋدان اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى بيىل 44 مىڭ گەكتار جايىلىمدى قايتارۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى.
جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, تولەبي اۋدانىنىڭ كاۆكاز اۋىلدىق وكرۋگىندەگى جاعداي مۇلدەم باسقاشا. 2019 جىلى «سايرام-وگەم» ۇلتتىق پاركىنە 1 558 گا جەر بەرىلدى. جايىلىم الاڭى – بار-جوعى 400 گەكتار. تۇرعىندار 1 558 گەكتار جايىلىم حالىقتىڭ قاجەتى ءۇشىن مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلسا دەگەن تىلەگىن ءبىلدىردى. اۋىل تۇرعىندارى ۇلتتىق ساياباقتىڭ قۇرامىنا كىرەتىن جەر ۋچاسكەسىنە ارنالعان قاۋلى مەن مەملەكەتتىك اكتىنى جارامسىز دەپ تانۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
كەزدەسۋگە قاتىسقان اۋدان اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى مەن وبلىستىق جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ ماماندارى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ وسى تىلەكتەرى مەن تالاپتارىن تىڭدادى.
«مەملەكەت باسشىسى اۋىل اينالاسىنداعى جەرلەر ورتاق پايدالانۋعا قايتارىلاتىنىن ايتتى. بۇگىن سىزدەرمەن ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىنا جەتۋ ءۇشىن كەزدەسىپ وتىرمىز. حالىقتىڭ تالابىن ورىنداۋدا قانداي كەدەرگىلەر بار؟ بۇل جونىندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتەن اقپارات الىپ, جان-جاقتى ساراپتايمىن. اۋداننىڭ جەر قورىنا قايتارىلعان اۋماقتار جەكە مەنشىككە ەشقاشان وتپەيدى. ول ەلگە ورتاق پايدالانۋعا بەرىلەدى. وعان ارنايى جەر كودەكسى مەن زاڭ نورمالارى بار. تۇركىستان وبلىسىنا قاتىستى بارلىق ۇسىنىستى قابىلداۋعا دايىنمىن. تالاپتارىڭىزدى ءتيىستى مينيسترلىككە دەپۋتاتتىق ساۋال رەتىندە جولدايمىن. سىزدەرمەن شىلدە ايىندا قايتا كەزدەسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن», دەدى دەپۋتات قاينار اباسوۆ.
سونىمەن قاتار قاراعاندى وبلىسىنا بارعان دەپۋتاتتار شاميل وسين مەن امانعالي بەردالين دە جايىلىمدارمەن قامتاماسىز ەتۋ جاعدايى مەن اۋىل تۇرعىندارىن تولعاندىراتىن بىرقاتار وزەكتى ماسەلەنى تالقىلادى. وسىعان بايلانىستى دەپۋتاتتار نۇرا اۋدانىنداعى «شاحتەرسكي» جشس ۇجىمىمەن, سونداي-اق وساكاروۆ اۋدانى تۇرعىندارىمەن كەزدەستى.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتتارى اسقاربەك ۇيسىمباەۆ, ەرلان سايروۆ جانە ءمادي ەليۋباەۆ اقمولا وبلىسىنىڭ زەرەندى جانە شورتاندى اۋداندارىندا جەر قاتىناستارى سالاسىنداعى جايتتاردى تالقىلاپ, جايىلىم ماسەلەسىن كوتەردى.
«جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار زاڭعا جەتكىلىكتى تۇردە نازار اۋدارۋ كەرەك. اۋىل تۇرعىندارى اراسىندا تۇسىنىسپەۋشىلىك پەن نارازىلىقتار تۋىنداۋىنا جانە جەر ماسەلەسى بويىنشا داۋلاردىڭ كوبەيۋىنە جول بەرمەۋگە ءتيىسپىز. بۇل ماسەلەنى تەزدەتىپ قولعا الماساق, جەر داۋى حالىق اراسىندا بۇدان ءارى ءورشي بەرەتىنى انىق», دەدى دەپۋتات ا.ۇيسىمباەۆ.