اقتاۋداعى دۇكەن سورەلەرىنەن «اق-نەك» اتاۋىنداعى ءسۇت ونىمدەرىن ءجيى كەزدەستىرۋگە بولادى. ءوتىمدى تاۋار ءتارىزدى, سورەلەردە كوپ تۇراقتامايدى. «اقتاۋدىڭ وزىندەگى زاۋىتتان وندىرىلەدى ەكەن, باستىعى زارەتا دەگەن ايەل ادام كورىنەدى» دەگەن اڭگىمە دە «اق-نەكپەن» بىرگە تاراپ جاتادى. «شەتەلدەردەن كەلگەن تاعامداردىڭ قۇرامىنا كۇدىكپەن قارايمىز, ءوز ەلىمىزدەن, ونىڭ ىشىندە اقتاۋدان شىققان ءونىم بولسا, سەنىمدىرەك ەكەن», دەيتىندەر دە جوق ەمەس.
قىزىعۋشىلىقپەن وسى اڭگىمەلەردىڭ توركىنىن تاني ءتۇسۋ ءۇشىن اتالمىش ءونىم شىعارۋشى ورىندى, ونىڭ باسشىسىن ىزدەستىردىك. ول «اق-نەك ماڭعىستاۋ» دەپ اتالاتىن جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ەكەن دە, باسشىسى زارەتا فاتاليەۆا ەكەن. 1967 جىلى رەسەي ەلىندە لەزگين وتباسىندا ومىرگە كەلگەن زارەتا جوعارى ءبىلىمدى مامان, ءارى تەحنولوگ, ءارى زاڭگەر. نارىقتىق ەكونوميكانىڭ تابالدىرىعىن اتتاسىمىزبەن ءوز باعىتىن دۇرىس تاڭداپ, بويىندا بار ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىن ءىس باسىنان تابىلۋعا ارناعان. شارۋاسىن شىرق ۇيىرگەن ىسكەر زارەتا قازىر تەك «اق-نەك ماڭعىستاۋ» ەمەس, «اق-نان ماڭعىستاۋ» نان زاۋىتىن, «بەرەكەت-ف» قوعامدىق تاماقتاندىرۋ جەلىسىن باسقارادى. «اق-نەك ماڭعىستاۋدا» ءسۇت, ىرىمشىك, ايران, قۇرت, جەمىستەن دايىندالعان ايران سىندى بىرنەشە ءسۇت ونىمدەرىن وندىرۋمەن اينالىسسا, نان زاۋىتى قالا تۇرعىندارىن نان ونىمدەرىمەن مىگىرسىز قامتاماسىز ەتۋدە. ءسۇت زاۋىتىنان جىلىنا 450 توننا اق ءدام, نان زاۋىتىنان 360 توننا ءونىم تۇتىنۋشىعا جول تارتادى. ال «بەرەكەت-ف»-نىڭ ءجونى بولەك. 1997 جىلى ءوز قىزمەتىن باستاعان جشس قازىر ءبىراز تاجىريبە جيناقتاپ ۇلگەردى. تاماقتاندىرۋ قىزمەتىندە, كونديتەرلىك جانە ءسۇت ونىمدەرىن شىعارۋدا «سايكەستىك سەرتيفيكاتىنا» يە سەرىكتەستىكتىڭ قىزمەتكەرلەرى ءوز شەبەرلىكتەرىمەن كەز كەلگەن ارىپتەستەرىمەن تايتالاسا الادى, ياعني باسەكەگە قابىلەتتى. سونداي-اق, جۇمىستارىنا تولىقتاي وتاندىق ءوندىرىس تاۋارلارىن, جەرگىلىكتى ەڭبەك رەسۋرستارىن پايدالاناتىندىقتان, وتاندىق قىزمەتتەردى ۇسىنۋشى رەتىندە دە ماقتاۋلى.
ون جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەكەمەلەرىن ەمدىك تاعامدارمەن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى. ال بيىل اقتاۋ قالاسىنداعى ءىىم ۋچيليششەسىنىڭ تىڭداۋشىلارىن, ماڭعىستاۋ وبلىسى ءىىد بولىمشەلەرىن, «ماەك-قازاتومونەركاسىپ» جشس قىزمەتكەرلەرىن ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتە باستاعاندارىنا تۋرا ون جىل تولىپتى. سونىمەن قاتار, 2006 جىلدان بەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءىىم-گە قاراستى 6656 اسكەري ءبولىمى جەكە قۇرامىن, اقتاۋداعى اسكەري-تەڭىز ينستيتۋتى كۋرسانتتارىن جانە ەلىمىزدىڭ قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باتىس ايماق بويىنشا اسكەري بولىمدەرى جەكە قۇرامدارىنا ىستىق تاماق ۇيىمداستىرۋ دا ءوز مويىندارىندا. جۇمىستىڭ جەڭىلى بولمايدى, ءوز تۇتىنۋشىلارىمەن قويان-قولتىق جۇمىس جاساي بىلەتىن زارەتا باسەكەلەسى كوپ تىرلىكتە تاپجىلماعان بۇل تاباندىلىق پەن تۇراقتىلىققا ونىمدەرىنىڭ ساپاسى ارقىلى عانا قول جەتكىزىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا 500-گە جۋىق ادامدى جۇمىس ورنىمەن قامتىپ, كاسىبىن شىر اينالدىرا جۇرگىزگەن زارەتا فاتاليەۆا قايىرىمدىلىق شارالارىنان تىس قالمايدى. جەتىم بالالار, ءمۇجالسىز وتباسىلار, مۇگەدەك جاندار مەن قاراۋسىز قالعان قارت كىسىلەر مۇمكىندىگىنشە ونىڭ نازارىندا. بيزنەستىڭ تالابى – توقتاپ قالماۋ. نان تۇرلەرىن دايىنداپ, ءسۇت زاۋىتى نان-ءسۇت ونىمدەرى تولاسسىز تاسىمالدانىپ, كونديتەر تسەحى جۇمىس ىرعاعىنان جاڭىلماعان, ازىق-ت ۇلىكتى تاسىمالداپ-جەتكىزۋگە سانيتارلىق تالاپتارعا ساي جابدىقتالعان, سانيتارلىق تولقۇجاتتارىن «قالتاسىنا باسقان» ارنايى كولىكتەرى زىرلاعان, ياعني بۇگىنگى تىرلىگىنە بەساسپاپ باسشى الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىس كوكجيەگىن كەڭەيتۋدى, قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدى مەجەلەپ وتىر. ءسۇت جانە كونديتەر ونىمدەرىنىڭ جاڭا دۇكەندەر قۇرىلىسى جۇرۋدە. بولاشاقتا نان-بولكە, ماكارون ونىمدەرىن, شۇجىق جانە تۇشپارا دايىنداۋ تسەحتارى عيماراتتارىن, سونداي-اق فەرماسى مەن جايىلىمدارى بار جىلىجاي كەشەنى قۇرىلىسىن سالۋ جوسپاردا بار.
«بەرەكەت-ف» جشس مەن ونىڭ باس ديرەكتورىنىڭ ەڭبەگى ەلەۋسىز ەمەس. بىرنەشە بايقاۋلاردا جەڭىمپاز بولىپ, توپ جاردى. ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا «ءوندىرىس سالاسىنداعى جاقسى كاسىپكەر» اتاۋىن ەكى مارتە يەلەنسە, «ارزان جانە ءتاتتى» نوميناتسياسىنىڭ, «وتاندىق تاۋارلار جانە قۇرىلىس» نوميناتسياسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
وتباسىندا ەكى بالا تاربيەلەپ وتىرعان ۇلگىلى انا, ىرگەلى ۇجىمدى ۇيىمشىلدىقپەن ۇيىتا باسقارعان باسشى, بيزنەستىڭ تاسىن ورگە دومالاتقان كاسىپكەر, ۇلتتار دوستىعىنا ۇلەسىن قوسۋدى ازاماتتىق پارىزىم دەپ بىلەتىن زارەتا فاتاليەۆا ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە. بىزبەن تەلەفون ارقىلى عانا بايلانىسا العان ول قازىر شارۋا بابىمەن رەسەي ەلىندە ءىسساپاردا ءجۇر. ونى ءبىز تاۋەلسىز قازاقستانداعى ەل ىرىسىن ەسەلەۋدە ەرلەردەن كەم تەر توكپەي, ەرەن ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن قايراتتى قىزداردىڭ ءبىرى دەپ بىلەمىز. بۇل باعاعا دا ول ەڭبەگى ارقىلى جەتتى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.