باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى نۇرماحانبەت يساەۆ پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە تولعاعى جەتكەن جايتتارعا بايلانىستى ءوز ويىمەن ءبولىستى. كولىككە ماس كۇيىندە وتىرعان جۇرگىزۋشى سول ساتتەن باستاپ قاساقانا قىلمىس جاساۋشى بولىپ تابىلادى, دەيدى ول. ارينە, ومىردە ءتۇرلى جاعداي كەزدەسۋى مۇمكىن. ويتكەنى, ابايسىزدا بولاتىن جول-كولىك وقيعالارى از ەمەس. مۇنداي كەزدەگى اپاتتى اراق ءىشىپ الىپ, كولىك جۇرگىزۋگە وتىرعان ادامنىڭ تۋدىرعان جول اپاتىمەن ەش سالىستىرۋعا كەلمەيدى. دەمەك, ءسپيرتتى ىشىمدىك ءىشىپ رولگە وتىرعان ادام الدىن الا قىلمىس جاساۋشى بولىپ تابىلادى. قازىرگى كەزدە جاڭا قىلمىستىق كودەكس جوباسىندا بۇل ماسەلە قارالىپ جاتقانى بەلگىلى. ال ءبىزدىڭ قولدانىستاعى قىلمىستىق كودەكستە 67-باپ بار, سوندا كەيبىر ورىن العان وسىنداي قىلمىستار بويىنشا قىلمىسكەر مەن جابىرلەنۋشىنىڭ ءبىر-بىرىمەن كەلىسۋگە مۇمكىندىكتەرى دە, قۇقىقتارى دا كوزدەلگەن. «بۇل دۇرىس ەمەس. سەبەبى, ادام ءتىرى قالىپ, بىراق ءبىر جەرى مايىپ بولىپ, سودان كەيىن ول ءوزى جابىرلەۋشىمەن كەلىسسە ءبىر ءجون, ال ەگەر ادام وپات بولسا شە, وندا ول قالاي جابىرلەۋشىمەن كەلىسىمگە كەلە الماق؟ ونىڭ اكە-شەشەسى, ياكي ءبىر تۋىسقانى بولسىن, ولاردىڭ جابىرلەنۋشىمەن كەلىسۋى دۇرىس ەمەس. مىنە, وسىعان وراي قىلمىستىق كودەكسكە ءتيىستى وزگەرىستەردى ەنگىزدىك, جاقىن ارادا بۇل وزگەرىستەردىڭ دە قابىلدانارى انىق. دەمەك, بۇل وزگەرىس قابىلدانعاننان كەيىن اۋىر قىلمىس جاساعان ادامدار ءتيىستى جازادان قۇتىلا المايتىن بولادى», دەدى قۇزىرلى ورگان وكىلى.
پروكۋرورلار قىزمەتىندەگى تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – قىلمىستىق پروتسەستىڭ سوتقا دەيىنگى ساتىسىنىڭ زاڭدىلىعىن قاداعالاۋعا تۇبەگەيلى وزگەرتۋ ەنگىزۋ. وسىعان بايلانىستى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە اقپاراتتىق-تالدامالىق جۇمىس بارىنشا نىعايتىلىپ, جەرگىلىكتى جەرلەردە قاداعالاۋ مىندەتتەرىن سينحروندى تۇردە كۇشەيتە وتىرىپ, پروكۋرورلاردى جاڭا قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ اياسىندا جۇمىس ىستەۋگە دايىنداۋ جۇرگىزىلۋدە. قىلمىستاردى تىركەۋدى تارتىپكە كەلتىرۋ بويىنشا بىرقاتار شارالار جۇزەگە اسىرىلعان.
قىلمىستار تۋرالى وتىنىشتەر بويىنشا دەر كەزىندە شەشىمدەر قابىلدانۋعا دا باسا نازار اۋدارىلۋدا. بۇرىن بارلىق ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى وسىنداي ارىزدار بويىنشا ءۇش كۇن ىشىندە شەشىم قابىلداۋدى وزدەرىنىڭ تىكەلەي مىندەتى دەپ ەمەس, قۇقىقتارى دەپ ساناپ كەلگەن. باس پروكۋروردىڭ نورماتيۆتىك سيپاتتاعى نۇسقاۋىمەن ءبىز قىلمىستىق ىستەر جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ 184-بابىنىڭ تالاپتارىن بۇلجىتپاي ورىنداۋ تۋرالى ماسەلەنى ناقتى قويىپ, قاتاڭ تالاپ ەتتىك, دەيدى ن. يساەۆ. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇعان دەيىن بولۋى مۇمكىن ەمەستەي كورىنگەن ناتيجەگە, ياعني, ورگاندار قىلمىستى تىركەۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ءوز كوزقاراستارىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق شەشىمدەردى دە جەدەل قابىلداۋعا قول جەتكىزگەن. ماسەلەن, قازىر ءجۇز ارىزدانۋشىنىڭ 90-ى ءۇش كۇن ىشىندە وزدەرىنىڭ شاعىمدارى بويىنشا قانداي شەشىم قابىلدانعانىن بىلە الادى ەكەن.
قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ نورمالارىن ەركىن ءتۇسىندىرۋ بارىسىندا قىلمىس تۋرالى حابار بويىنشا شەشىمدى قابىلداۋ تەك تەرگەۋشى مەن انىقتاۋشىنىڭ قۇقىعى ەكەندىگىنە قاراماستان تامىر جايىپ كەتكەن, شەشىمدى باسقا قىزمەتكەرلەر قابىلداپ كەلگەن تاجىريبەنى دە پروكۋرورلار تۇبەگەيلى تۇزەتۋگە كىرىسكەن كورىنەدى. وسىعان وراي شەشىمدى تەك تەرگەۋشى مەن انىقتاۋشى عانا قابىلدايتىن بولعان. ال ادامداردىڭ قۇقىقتارى ەلەۋلى تۇردە بۇزىلاتىن قىلمىستىق پروتسەسس بارىسىندا ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ وسى سالاداعى قاداعالاۋدىڭ باستى باعىتى بولىپ تابىلادى. مىنە, وسى باعىتتا قولدانىلعان, سونىڭ ىشىندە كەزەكشى پروكۋرورلار ينستيتۋتىن ەنگىزۋ شارالارى ناتيجەسىندە ازاماتتاردى نەگىزسىز ۇستاۋ, زاڭسىز ءتىنتۋ, تۇرعىن ءۇيدىڭ قول سۇعىلمايتىندىعىن بۇزۋ مەن تەكسەرۋلەر بارىنشا ازايدى. «دەگەنمەن, بىزدەر زاڭ بۇزۋشىلىقتار ءبىرلى-جارىم عانا دەپ ويلامايمىز. ءبىزدىڭ ماقسات –زاڭسىزدىقتاردى مۇلدەم بولدىرماۋ. سوعان بايلانىستى «قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى تۋرالى» زاڭعا ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ ورەسكەل جانە جۇيەلى تۇردە بۇزىلۋىنا جول بەرگەندەرى ءۇشىن اۋماقتىق ورگاننىڭ باسشىسىن جۇمىستان بوساتۋ بويىنشا ءبىز ۇسىنعان تۇزەتۋ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تاراپىنان قولداۋ تاپتى», دەيدى باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى.
سول سياقتى, جوعارىدا ايتىلعانداي, مۇددەلى ورگاندارمەن تۇزەتۋدى ەنگىزۋگە قاتىستى كەلىسىم اياقتالۋ ساتىسىندا تۇر. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسە جۇرگىزىلىپ وتىرعان پوليتسيا قىزمەتىنە جۇگىنگەن ادامداردىڭ ەلەكتروندى ەسەبىن جۇرگىزۋ بويىنشا جوبانى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ادامدار قۇقىقتارىن قورعاۋ تۇرعىسىندا اسا ماڭىزدى بولماق. بولاشاقتا مۇنداي ەسەپ جۇرگىزۋدى بارلىق ورگانداردا قولدانىسقا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىرعان كورىنەدى. بۇل باعىتتا دا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقاندىعىن ايتىپ ءوتتى ن.يساەۆ.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».