كونستيتۋتسيالىق رەفورما – مەملەكەتتىڭ ساياسي جۇيەسىن, بيلىك تارماقتارىنىڭ تەڭگەرىمىن جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق قادام. جاڭا رەفورمانىڭ ماقساتى – باسقارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ جانە قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى تەڭ ءبولۋ. وسى ورايدا سەناتور, باس رەداكتورلار كلۋبىنىڭ توراعاسى, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى بيبىگۇل جەكسەنباي الەمدىك تاجىريبەدە كەز كەلگەن كونستيتۋتسيالىق رەفورما الدىمەن ەموتسيالىق رەاكتسيا تۋدىراتىنىن, كەيىن بارىپ مازمۇندى تالقىلاۋعا ۇلاساتىنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا بۇگىن ءبىز ءدال وسى ەكىنشى كەزەڭگە قادام باسىپ وتىرمىز.
سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, كونستيتۋتسيا جوباسى جاريالانعان ساتتەن باستاپ قوعامدا قىزۋ پىكىرتالاس باستالدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءتۇرلى باعالار بەرىلىپ, كەيدە اسىعىس تۇجىرىمدار دا ايتىلدى. بۇل – توسىن قۇبىلىس ەمەس. كونستيتۋتسيا – جاي عانا قۇقىقتىق قۇجات ەمەس. ول مەملەكەتتىڭ بولمىسىن, قوعامنىڭ قۇندىلىقتارىن, بيلىك پەن ازامات اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ايقىندايتىن نەگىزگى كەلىسىم. سوندىقتان ونىڭ ءاربىر نورماسى قوعام نازارىندا بولۋى زاڭدى. باستاپقىدا ءتۇرلى الاڭداۋشىلىق پەن كۇماننىڭ تۋىنداۋى دا تۇسىنىكتى. بىراق ۋاقىت وتە كەلە پىكىرتالاس ەموتسيادان ارىلىپ, كاسىبي ارناعا تۇسەدى. بۇل – كەز كەلگەن دەموكراتيالىق قوعامنىڭ تابيعي ەۆوليۋتسياسى.
«فرانتسيادا 2008 جىلعى كونستيتۋتسيالىق رەفورما العاش جاريالانعان كەزدە قوعامدا قىزۋ پىكىرتالاس ءوربىدى. الايدا پارلامەنتتىك تىڭداۋلار مەن اشىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە تالقىلاۋ بىرتىندەپ قۇقىقتىق ارناعا اۋىسىپ, رەفورما ورنىقتى تۇردە قابىلداندى.
نورۆەگيادا 2014 جىلعى تۇزەتۋلەر دە العاشقىدا ساقتىقپەن قابىلدانعانىمەن, كەڭ قوعامدىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ولاردىڭ مازمۇنىن ايقىنداپ, سەنىمدى نىعايتتى.
باسقا دا ەلدەردىڭ تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, اشىق ديالوگ پەن جۇيەلى ءتۇسىندىرۋ كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ لەگيتيمدىلىگىن كۇشەيتەدى.
بۇگىنگى جاعدايدا ماڭىزدى ءبىر جايت انىق كورىنىپ وتىر: مەملەكەت ءۇنسىز قالعان جوق. كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا مۇشەلەرى قوعام الدىندا پىكىر ءبىلدىرىپ, جۋرناليستەر سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىپ, كۇردەلى نورمالاردى ءتۇسىندىرىپ جاتىر. بۇل – دۇرىس ءارى قاجەتتى قادام», دەيدى بيبىگۇل جەكسەنباي.
ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى مەن ونەر يەلەرى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدادى
مۇنداي اشىقتىق ءتۇرلى الىپ-قاشپا اڭگىمەلەردىڭ الدىن الىپ, ءماتىننىڭ ناقتى مازمۇنىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سەبەبى كەز كەلگەن كونستيتۋتسيالىق قۇجات كۇردەلى قۇقىقتىق تىلدە جازىلادى, ونى جەڭىل ۇراندارعا اينالدىرۋ وڭاي. ال ناقتى ءتۇسىندىرۋ عانا قوعامدى شىنايى مازمۇنمەن تانىستىرادى.
«قوعامدىق سىن – دەموكراتيالىق پروتسەستىڭ اجىراماس بولىگى. بىراق ول ناقتى ماتىنگە, ناقتى باپتارعا سۇيەنگەندە عانا پايدالى بولادى. ەگەر تالقىلاۋ قاۋەسەتكە نەمەسە بۇرمالانعان اقپاراتقا نەگىزدەلسە, وندا قوعام كونستيتۋتسيانىڭ ءوزىن ەمەس, ونىڭ كولەڭكەسىن تالقىلاپ كەتۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا پىكىرتالاس پايداسىنان گورى كۇماندى كۇشەيتەدى.
الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ساپاسى سىننىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى. نەعۇرلىم كاسىبي, ناقتى ءارى مازمۇندى پىكىرتالاس بولسا, سوعۇرلىم نەگىزگى زاڭنىڭ ساپاسى دا جوعارى بولادى», دەدى سەناتور.
جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا ادۆوكاتۋرا مارتەبەسىنىڭ بەكىتىلۋى قانداي ماڭىزعا يە؟
بۇگىنگى تاڭدا قوعامداعى پىكىرتالاس بىرتىندەپ بايىپتى ارناعا ءتۇسىپ كەلەدى. ازاماتتار جوبانىڭ ناقتى نورمالارىن قاراپ, سالىستىرىپ, سۇراق قويىپ جاتىر. بۇل – جەتىلگەن قوعامدىق تالقىلاۋدىڭ بەلگىسى.
«كونستيتۋتسيانى تالقىلاۋ – تەك ساياساتكەرلەردىڭ نەمەسە زاڭگەرلەردىڭ عانا ءىسى ەمەس. بۇل – بۇكىل قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى», دەپ قورىتىندىلادى كوميسسيا مۇشەسى.
ساراپشىلار قاۋىمداستىعى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن تالقىلادى