ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى, ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەك ايەل تامارا يستومينانىڭ ومىرگە دەگەن شەكسىز قۇشتارلىعى, ءوزىن ءاردايىم جاس سەزىنۋى, جارىق دۇنيەنىڭ قادىر-قاسيەتىن باعالاي ءبىلۋى وزگەلەردىڭ دە ەرىك-جىگەرىن جاني تۇسەدى. ولاي دەيتىنىمىز, جيىرما ەكى جاسىنان بەرى قانت ديابەتى دەرتىمەن كۇرەسىپ كەلە جاتقان قايسار جان قارا باسىنىڭ قامىن كۇيتتەپ, ۇيىندە كۇتىنىپ وتىرماي, ءوزى سياقتى ناۋقاستارعا كومەك قولىن سوزۋ ءۇشىن 2001 جىلى «ديابەت» قوعامدىق بىرلەستىگىن قۇرادى.
بۇل قادام بىلايشا باستالعان ەدى. تامارا الەكسەەۆنا ءبىر كۇنى ادەتتەگىدەي ەمحاناعا ەم الۋعا بارعان ساتىندە ارداق قوبداباەۆا جانە گالينا كوروبكوۆا دەگەن زامانداستارىمەن كەزدەسىپ قالادى. تانىسىپ, سويلەسە كەلە ولار قوعامدىق بىرلەستىك قۇرۋعا, ءسويتىپ, وزدەرى سياقتى جانداردى ەسەپكە الىپ, ومىرلەرىن جاقسارتۋعا بەل بۋادى. بۇگىندە بىرلەستىك ەسەبىندە وبلىس بويىنشا التى مىڭ ادام بار. سونىڭ 554-ءى 15 جاسقا دەيىنگى بالالار. 281-ءى جاسوسپىرىمدەر. جاناشىر جاندار «زەنيت» مادەنيەت ۇيىندە ءبىر ۇلكەن كابينەتتى جالعا الىپ وتىر. 14 قاراشا – بۇكىلالەمدىك ديابەتپەن كۇرەس كۇنى, سونداي-اق, باسقا دا مەملەكەتتىك مەيرام كۇندەرى بىرلەستىك جەتەكشىسى باستاعان توپ بالالار مەن اتا-انالاردى جيناپ, ءارتۇرلى شارالار وتكىزەدى. دەمەۋشىلەر ارقىلى مۇقتاج وتباسىلارعا كومەك بەرەدى.
ورالدا تۋىپ, بالالىق, جاستىق شاعى وسىندا وتكەن تامارا يستومينا 1976 جىلى ا.س.پۋشكين اتىنداعى ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ, كراسنويار ولكەسىنىڭ ۋيار قالاسىنداعى ءبىر مەكتەپكە حيميا-بيولوگيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ جۇمىسقا ورنالاسادى. اراعا جىل سالىپ تۋعان جەرىنە ورالعان جاس قىز العاشقىدا بالاباقشا تاربيەشىسى, مەكتەپتە مۇعالىم, كەيىن بالالار شىعارماشىلىعى ورتالىعىندا قىزمەت جاسايدى.
ءوزىنىڭ پەداگوگيكالىق-ءتاربيەشىلىك قىزمەتى بارىسىندا ۇدايى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ورتاسىندا بولىپ, ولاردىڭ جان-دۇنيەسىمەن ەتەنە تانىس بولعان ول «ديابەت» قوعامدىق ۇيىمىنان باسقا «بوتاقان» مۇگەدەك بالالار توبىنا دا جەتەكشىلىك جاسايدى. 2010 جىلى ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەت بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن اشىلىپ, جىل سايىن 5 ميلليون تەڭگە گرانتقا يە بولىپ وتىرعان «بوتاقاندا» پسيحولوگيالىق-نەۆرولوگيالىق دەرتكە شالدىققان 3-12 جاس ارالىعىنداعى جيىرما بالا ءتاربيەلەنۋدە.
– بالالاردى ساۋىقتىرۋدا پەداگوگ, پسيحولوگ, دەفەكتولوگ, لوگوپەد, مۋزىكانت جانە ەكى ءتاربيەشى مەن ەكى سىلاۋشى (ماسساجيست) ەڭبەك ەتۋدە. بالالار ورتالىقتا كۇن سايىن ساعات 10-13 اراسىندا بولادى. ەم-دومىن بەرىپ, سالت اتقا وتىرعىزىپ سەرۋەندەتكەن سوڭ, ىستىق تاماقتارىن ءىشكىزىپ, سودان سوڭ بالالاردى كولىكپەن ۇيلەرىنە اپارىپ تاستايمىز. بالالاردىڭ كەيبىرى كەيىن «شاپاعات» مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەسىنە اۋىسادى, – دەيدى تامارا الەكسەەۆنا.
وبلىستاعى قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن وتىز بالاعا بىرەۋىنىڭ قۇنى 600 مىڭ تەڭگە تۇراتىن «پومپو-تەراپيا» اپپاراتى قويىلعان. بۇل قۇرال ارنايى سىزبا بويىنشا قانداعى ءينسۋليننىڭ ءبولىنۋىن باقىلايدى ەكەن. مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان وسىنداي كومەكتەر بالالاردىڭ ءومىرىن ساقتاۋعا, ولاردىڭ قوعامدىق ومىرگە بەلسەنە ارالاسۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر. بۇعان ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىزدىڭ دە قوسقان ۇلەسى قوماقتى.
قوعامدىق ءومىردىڭ قاق ورتاسىندا جۇرگەن جاناشىر جاندى, ادام بالاسىنىڭ بويىندا وتە سيرەك كەزدەسەتىن الترۋيستىك قاسيەتتىڭ يەسىن وبلىس ورتالىعىندا وتكىزىلىپ جۇرگەن ءارتۇرلى جيىنداردان ءجيى كورەمىز. سىرت قاراعاندا, ونى ەشكىم دە ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەك دەپ ويلامايدى. قانداعى قانت مولشەرىن قالىپتى جاعدايدا ۇستاپ تۇرۋ وڭاي بولماسا كەرەك. الايدا, ءاردايىم شيراق, قاشان دا جاس, قاي كەزدە دە سەرگەك, كوڭىلدى جۇرەتىن وسىناۋ ورىس ايەلى وسىلايشا باسقالارعا ۇلگى بولۋدا.
كەي ناۋقاستار, اسىرەسە, جاس قىزدار اياق استى اۋىرىپ قالسا, كۇن-ءتۇن دەمەي تاماراعا حابارلاسىپ كومەك سۇراپ جاتادى. ءوزى اۋىرىپ وتىرسا دا, ولارعا دەم بەرىپ, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىن ارتتىرۋدا ت.يستومينا ەلگەزەكتىك تانىتۋدان شارشاعان ەمەس. بار ءومىرى كۇرەس پەن شاپاعاتقا تولى جان 1980 جىلى باس قوسقان ومىرلىك سەرىگى ميحايل جانە قىزى گالينامەن بىرگە باقىتتى عۇمىر كەشىپ كەلەدى.
ۇلداي قابوشقىزى,
جۋرناليست.
ورال.