ءومىردىڭ نۇرى, ءوڭىردىڭ گ ۇلى

(قالامداس قىز-كەلىنشەكتەردى قۇتتىقتاۋ)

ادەبيەتتە جۇرگەن قىز-كەلىنشەكتەردى ايايمىن. قالاي اياماسسىڭ! كوز الدىڭا يىعىنا اۋىر قاپشىق سالىپ ەكى بۇكتەتىلىپ كەلە جاتقان نازىك ايەل بەينەسى كەلىپ تۇرا قالسا! اتاسى اباي دەرتپەن تەڭەپ كەتكەن وسى ءبىر ءسوز ونەرى دەگەنگە نە ءۇشىن كيلىكتى ەكەن, سونداي اۋىر جۇكتى يىعىنا نەگە سالدى ەكەن دەيسىڭ. بىراق, قولدان كەلەر قايران جوق. جۇگىرىپ بارىپ ولار كوتەرگەن جۇكتى الىپ يىعىڭا سالا المايسىڭ. ويتكەنى ول جۇك – ونىڭ تاعدىرى. ونى جەڭىلدەتە المايسىڭ. بىراق جىلىنا ءبىر رەت كەلەر قىز-كەلىنشەكتەر مەرەكەسى كۇنى ولاردىڭ اتىنا ەڭ بولماسا ءبىر اۋىز جىلى ءسوز ارناۋ ارتىق ەمەس. كەيدە سونى دا ۇمىتىپ كەتىپ جاتامىز. وسىدان ەكى-ءۇش كۇن بۇرىن تۇسىمە فاريزا اپا كىردى. قورشاعان قالىڭ كوڭىلدى توپ اراسىندا جالعىز جىلاپ تۇر. ءبىز ونى جۇباتىپ الەكپىز. ويانا سالا ارۋاعىنا دۇعا ارنادىق. ورالدان اقۇشتاپ اپامىز حابارلاستى. اقىن اپا­مىزدىڭ حابارلاسقانىنا تاڭعالدىق. «اپاڭدى 8-ناۋرىزبەن قۇت­تىق­تاۋدى ۇمىتىپ كەتپە, اپاڭ بيىل 70-كە تولادى» دەپ قاراپ تۇر. قانداي جاراسىمدى ەركەلىك! اقىن اپا اقۇشتاپتى العا سالا وتىرىپ جالپى قالام ۇستاعان قىز-كەلىنشەكتەردى ەسكە الدىق. بىرازىمەن كۇللى شىعارماشىلىق عۇمىرىمىزدى قاتار وتكىزىپپىز. كەيبىرى بۇ دۇنيەدەن ءوتىپ كەتكەن. بالالىق شاعىمىز, ياعني, ءبىراز تاقپاق جازىپ تۇڭعىش رەت رەداكتسيا تابالدىرىعىن اتتاعان 1964 جىل ءتۇستى ەسكە. الماتى. «قازاقستان پيونەرىنىڭ» رەداك­تسياسى. ءاپ-ادەمى رزا قۋناقوۆا دەگەن اپكەمىز سول توپتامامدى الىپ قالىپ, جىلى سويلەپ سۋرەتىممەن گازەتكە شىعاردى. مەكتەپ بالاسى ءۇشىن بۇدان وتكەن قۋانىش بولار ما! سول رزا اپكەمە ءبىر اۋىز جىلى ءسوزىمدى انە ايتارمىن, مىنە ايتارمىن دەپ جۇرگەندە ول كىسى دۇنيەدەن ءوتىپ تە كەتتى. مارقۇم ءبىر شۇعىلالى جان ەدى. ولەڭدى قويىپ العاشقى اڭگىمەلەر جازا باستادىق. سولاردى وقىپ, اقىل-كەڭەس بەرگەن تاعى ءبىر اپكەمىز ءشاربانۋ قۇماروۆا. «مادەنيەت جانە تۇرمىس» جۋرنالىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى. سويتسەم, بۇل اپكەمىز پروزا جانرىنا قالام سىلتەگەن تۇڭعىش قازاق قىزى ەكەن. بۇگىندە ەلگە بەلگىلى قالامگەر. توڭىرەگىنە تەك شاپا­عىن شاشىپ جۇرەتىن جان. اقىن قۇرداستارى «جەلبىرەگەن بار تۋعا تەڭەگەن» مارفۋعا ايت­حوجينا, قانيفا بۇعىباەۆا اپكەلەرىمىزبەن كەيىنىرەك تانىس­تىق. ولەڭ دەپ سوققان جەتىسۋلىق قانيفا اپكەمىزدىڭ دە عاجايىپ جۇرەگى توقتاعالى دا جىلدار ءوتتى. الايدا, جەتىسۋدىڭ جىر جالاۋىن ونىڭ جەرلەسى نادەج­دا تاتەمىز لۋشنيكوۆا جەل­بىرەتىپ كەلەدى. كەمتار انالار ۇيىمىن قۇرىپ, سولار ءۇشىن تالماي تارتىسىپ جۇرگەن ءبيبى­گۇل يمانعازينا اپكەمىزدىڭ كۇرەسكەرلىگى تاڭعالدىرادى. ال, پروزاشى التىنشاش جاعانوۆا بولسا, ۇلكەن ساياساتقا كىرىسىپ كەتكەلى قاشان. الماتىلىق اقىن نازىكەن الپامىسوۆا, جازۋشى كاميلا قۇداباەۆا. وسى قالامگەر قىز-كەلىنشەكتەرگە اللا قۋات بەرگەي! ال قالام ۇستاعان قاتار-قۇربىلارىمىز قانشاما! تارازداعى كۇلاش اقىن, شىمكەنتتەگى ءحانبيبى اقىن, استاناداعى ءشاربانۋ بەيسەنوۆا, جۇماگۇل سولتيەۆا, ماسكەۋلىك تۇرسىناي ورازباەۆا, الماتىلىق ماعيرا قوجاحمەتوۆا, جادىرا دارىباەۆا, ءۇمىت تاجىكەنوۆا, نادەجدا چەرنوۆا, ماڭعىستاۋلىق گۇلجاۋحار سەيىتجانوۆا. بۇلار ءسوز ونەرىنە ۇلكەن ۇلەس قوسىپ ۇلگەرگەن قاتار-قۇربىلارىمىز. مەرەكە كۇنى مەرەيلەرى ۇستەم بولعاي! ولاردان كەيىن قالام ۇستاعان قارىنداستارىمىز قانشاما؟! قىزداردان سىن الەمىندە جالعىز كورىنەتىن كورنەكتى سىنشى ءاليا بوپەجانوۆا, كۇرەسكەر اقىن ايسۇلۋ قادىرباەۆا, استانالىق جازۋشى-دراماتۋرگ روزا مۇقانوۆا, پروزا­شى ايگۇل كەمەلباەۆا, الما­تىلىق تانىمال قالام يەلەرى گۇلنار سالىقباەۆا, رايحان ماجەنقىزى, ءلاززات وماروۆا, زاريا جۇمانوۆا, گۇلزات شوي­بەكوۆا, ماقپال جۇماباي... بۇل ءتىزىم ۇلعايىپ كەتە بەرەدى. پوەزيا مايدانىنا ولاردان دا كەيىن قانشاما جاس تاماشا اقىن قىزدار قوسىلدى! 8 ناۋرىز كۇنى ءسوز ونەرىمىزدىڭ نازىك جاندى وكىلدەرىن قۇتتىقتاي وتىرىپ, وسىناۋ دەرتكە تەڭ ونەردى تاڭداعان ارۋلاردى ايالايىق, ارداقتايىق دەگىمىز كەلەدى. وسى ماقالانى جازۋعا قوزعاۋ سالعان اقۇشتاپ اپكەمىزدىڭ ورالدان تەلەفون شالۋى ەدى. ادەبيەتكە اقۇشتاپ اقىن ءبىز مەكتەپتە جۇرگەندە كەلىپتى. بۇل 60-شى جىلداردىڭ ورتاسى بولسا كەرەك. ءوزى دە, ولەڭى دە ادەمى, ۇزىن بويلى, تالدىرماش اق سارى قىز جۇرت كوزىنە بىردەن ءتۇسىپتى. ال, اقىن اعالارىنىڭ سۇلۋلىق دەگەندە سىڭعىرلاي جونەلەتىن سەزىمپاز جۇرەكتەرى بولسا, كۇمىس قوڭىراۋداي قۇلدىراپ تەڭسەلىپ كەتسە كەرەك. ولمەس ولەڭ جولدارى بولىپ توگىلىپتى. سەن ماعان دۋشار بولدىڭ, باتقاندا باقتار سىرعا, مەن ساعان سۋسار بولدىم, قاتقاندا قاقتار شىڭعا. ورالىپ وتكەن الدىمنان, ورالدان ۇشقان كوك قارشىعا. بۇل قوڭىراۋلاعان قاي جۇرەك دەسەڭىز, پوەزيا كوگىنەن ەرتە اعىپ وتكەن جۇلدىز اقىن تولەگەن ايبەرگەنوۆ جۇرەگى. سۇلۋلىق اڭساعان, بىراق سوعان قولى جەتە الماعان اقىننىڭ پۇشايمان جان جالىنى. اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا پەشەنەسىنە راببىسى قىز بالاعا, ايەل ادامعا كەرەكتى ريزىقتىڭ ءبارىن جازعان. ساراڭدىق جاسا­ماعان. تالانتتى تانىمال اقىن بولۋ, انا بولۋ, سۇيىكتى جار بولۋ باقىتىن جازعان. تەك ازامات اقىن رەتىندە عانا ونىڭ كەيدە اششى داۋىسى ورال تاراپتان اۋىق-اۋىق ەستىلىپ قويادى. ونى دا تۇسىنەسىڭ. ويتكەنى ول تۋعان تو­پىراق ءاليا, مانشۇكتەردى تۋ­دىرعان توپىراق قوي. تاعى دا تولەگەن تىلىمەن: «اقىن بولۋ وڭاي دەيسىڭ بە, قاراعىم, اقىن بو­لۋ دەگەنىڭ, اۋزىندا بولۋ سىز­­­­داعان بارلىق جارانىڭ» دەيسىڭ. قالام ۇستاعان قىز-كەلىن­شەك­تەر... ونىڭ ىشىندە جۋرناليست قىز-كەلىنشەكتەر قانشاما... بۇگىن سىزدەردىڭ مەرەكەلەرىڭىز! قالام ۇستاعان ەر-ازاماتتار اتى­نان سىزدەردىڭ جومارت جۇرەك­تەرىڭىز ىلعي دا شاتتىق نۇرىنا بولەنىپ, جۇزدەرىڭىزدەن ءجاننات لەبى ەسىپ تۇرعاي دەيمىز! نازىك ساۋساقتارىڭىزدان ءسۇيىپ, مەرەكەلەرىڭىزبەن قۇتتىقتايمىز! سماعۇل ەلۋباي, جازۋشى. الماتى.