انالار – اسىل جاندار, شۋاق بوپ شاشىلعاندار!

ايەلگە قامقورلىق – الەمگە قامقورلىق

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 8 ناۋرىز – حالىقارالىق ايەلدەر كۇنى مەرەكەسىنە وراي قازاقستان ايەلدەر قوعامداستىعىنىڭ ءبىر توپ وكىلدەرىمەن كەزدەستى

جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە بولىپ كەلە جاتقان «كوكتەم شۋاعى» اتتى وسىناۋ كەزدەسۋدە پرەزيدەنت ايەلدەر قاۋىمىن مەرەكەلەرىمەن قۇتتىقتاپ, ولاردىڭ ەڭبەكتەرىنە تابىس­تار تىلەدى. كەزدەسۋگە ەكونوميكانىڭ, مادەنيەتتىڭ, الەۋمەتتىك سالانىڭ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءتۇر­لى سەكتورلارىنىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىس­تى. ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن­دە ەلباسى: «سىزدەر ارقىلى مەن ەلى­مىزدىڭ بارلىق ايەلدەر قاۋى­مىن قۇتتىقتاپ, دەنساۋلىق, وتبا­سىن­دا باقىت جانە تاتۋلىق تىلەي­مىن. ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالا­لارىن­دا, اسىرەسە, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادە­نيەت پەن بيزنەستە جۇمىسپەن قام­تىل­عانداردىڭ 52%-ىنان استامىن ايەلدەر قۇرايدى. ولار دەپۋ­تات­تاردىڭ, باسشىلاردىڭ اراسىن­دا دا كوپ, ال مەملەكەتتىك قىزمەت­شى­لەردىڭ تەڭ جارتىسىنان استامى – ايەلدەر. وسىلايشا, ولار كوپ­­تە­گەن شەشىمدەردى قابىلداۋعا اتسا­لىسادى. سول ءۇشىن مەنىڭ العى­سىم­دى قابىل الىڭىزدار», – دەدى. پرەزيدەنت تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە 7 ميلليونداي بالانىڭ ومىرگە كەلگەنىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىندە قازاقستاندا كۇن سايىن مىڭنان اسا ءسابي ومىرگە كەلىپ جاتىر. قازىر كوپبالالى انالار سانى – جارتى ميلليون, بۇل – ناعىز ەرلىك. بۇكىل الەۋمەتتىك بلوك نازىك جانداردىڭ ۇلەسىندە. ولار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ 75%-ىن قامتيدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. – گەندەرلىك قاتىناس بوي­ىن­شا رەسپۋبليكا جەتەكشى ورىن­دار­دىڭ بىرىنە يە بولىپ وتىر. ايەل­دەردىڭ وندىرىستەگى جال­پى­ۇلت­تىق ونىمگە قوسقان ۇلەسى 40%-عا جۋىقتايدى. ايەلدەر ماڭىزدى مەم­لەكەتتىك قىزمەتتەر اتقارادى, 550 مىڭ قازاقستاندىق ايەل شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە باسشىلىق ەتەدى». نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاقىندا ماحاببات بەكبوسىنوۆانى ايەل­دەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەمو­گرا­فيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ءتورايىمى قىزمەتىنە تاعايىنداعانىن ايتا كەلىپ, ونىڭ تانىمال دارىگەر ەكەنىن جانە وتە كۇردەلى مەديتسينالىق وتالار جا­ساۋ­عا تىكەلەي قاتىساتىنىن اتاپ ءوتتى. كەلەسى كەزەكتە ەلباسى «قازاق­ستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسى­رۋداعى ايەلدەردىڭ رولىنە توقتالدى. «ءبىز ساياسي تۇراق­تى­لىقتى, سەنىمدى, دوستىقتى, ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ادامداردىڭ بار­لى­عىنىڭ تەڭقۇقىلىعىن ساقتايمىز. قازاقستان بۇل رەتتە بىرەگەي «ارال» بولىپ قالا بەرمەك. بۇل – ءبىزدىڭ ورتاق قازىنامىز, ءبىز وعان بىرگە قول جەتكىزدىك», دەدى قازاقستان پرە­زيدەنتى. وسىدان كەيىن پرەزيدەنتپەن كەزدەسۋگە كەلگەندەر ءسوز الدى. ءبىرىنشى بولىپ سويلەگەن قازاقتان شىققان العاشقى ايەل-گەنەرال, باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستا­تيستيكا جانە ارناۋلى ەسەپ كومي­تەتىنىڭ ءتورايىمى ساۋلە ايتپاەۆا وزىنە گەنەرال اتاعىنىڭ بەرىلۋى قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن 90 مىڭعا جۋىق ايەلدەرگە ۇلگى بولعانىن اتاپ ءوتتى. ءسىزدىڭ جولداۋىڭىزدا ايتىلعان قۇقىق قورعاۋ جۇيەسى جۇمىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ تۋرالى تالابىڭىزدى ءبىز ورىنداۋعا دايىنبىز. ءبىز, پوگون تاققان قىزمەتكەرلەردىڭ ءبارى ءوز مىندەتىمىزدى كاسىبي شەبەرلىكپەن جانە شىنايى ورىندايتىنىمىزعا سەنىڭىز, دەدى ول پرەزيدەنتكە. «24 كz» تەلەارناسىنىڭ ءجۇر­گىزۋشىسى ەكاتەرينا موركوۆينا از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءوز ارنالارىن 6 ملن.-عا جۋىق ادامنىڭ تاما­شا­لاعانىن جەتكىزدى. قازىر ارنانىڭ ينتەرنەت نۇسقا­سىن دايىنداۋدامىز. وسى جەتىس­تىك­تەردىڭ بارىنە ءبىز ءسىزدىڭ قامقور­لىعىڭىزدىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك, دەدى ول. ورالمان-كاسىپكەر باھارگۇل تولەگەننىڭ سوزدەرىن دە پرەزيدەنت ىجداعاتپەن تىڭدادى. مەن ءتۇرلى كادەسىيلار جاسايتىن كاسىپورىن اشتىم. وندا 45 ادام جۇمىس ءىس­تەيدى. قازىر «ادەمى-اي» ساۋدا بەلگىسى قازاقستاندىق برەندكە اينالدى. ءسىزدىڭ جاقىندا بيزنەستىڭ دامۋى ءۇشىن تۇبەگەيلى شارالار قابىلداۋ جونىندەگى جارلىعىڭىز مەن سياقتى كاسىپكەرلەرگە شەكسىز كومەك بولدى. ءبىز ول جاڭالىقتى قۋانا قارسى الدىق. ءبىزدىڭ ونەردە, عىلىمدا, سپورتتا جانە باسقا دا سالالاردا جارقىلداپ ءجۇرۋىمىز – ءسىزدىڭ قامقورلىعىڭىزدىڭ ارقاسى. سول ءۇشىن دە سىزگە تاعزىم ەتەمىز, دەدى ب.تولەگەن. قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ قىزمەتكەرى, ۋكراين حال­قىنىڭ وكىلى تامارا شيرمەر ءوزى­نىڭ سوزىندە ۋكراينادا بولىپ جات­قان تراگەدياعا قىنجىلىس ءبىل­دىردى. وسىندايدا تاتۋلىق پەن تى­نىشتىقتىڭ قادىرىن بىلەسىڭ. ءسىزدىڭ ارقاڭىزدا قازاق ەلى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمگە تولىق قول جەتكىزىپ, قۋانىشتى ءومىر سۇرۋدە, دەدى ول. سوچي وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى دەنيس تەننىڭ اناسى وكسانا تەن دە سويلەدى. دەنيستىڭ بيىك ساتىعا كوتەرىلگەندىگى ءسىزدىڭ قامقورلىعىڭىزدىڭ ارقاسى. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدە 800 مىڭنان ارتىق جاس بالا سپورتپەن اينالىسادى. وسىنىڭ ءبارى ءسىزدىڭ جاساپ بەرگەن مۇمكىندىگىڭىزدىڭ ارقاسىندا بولىپ وتىر, دەدى ول. توكار ماماندىعىن مەڭگەرگەن مايرا امانوۆا ايەل ادامدار ەرلەردەن ەشقاشان دا قالماي, بارلىق ماماندىقتى دا يگەرە الاتىنىن اتاپ ءوتتى. مەن 25 جىلدان بەرى قۇلسارىدا ەر-ازاماتتارمەن بىردەي ەڭبەك ەتەمىن. ءوزىم جۇمىس ىستەيتىن ۇلكەن كومپانيانىڭ ۆولەيبول كومانداسىنىڭ كاپيتانىمىن, قىزدار ءانسامبلىنىڭ ءسوليسىمىن. مەن سىزگە بارشا جۇمىسشىلاردىڭ العىسىن الا كەلدىم. ءسىز ءاربىر جۇمىسشىنىڭ قامىن ويلايسىز. ءسىزدىڭ تاپسىرماڭىزدان كەيىن ءبىزدىڭ جالاقىمىزدى كوتەرىپ جاتىر, راحمەت جاقسىلىقتارىڭىزعا, دەدى م.امانوۆا. «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ءسوليسى ءمادينا باسپاەۆا دا ونەرگە جاساپ جاتقان ۇلكەن قامقورلىعى ءۇشىن پرەزيدەنتكە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ءبىزدىڭ تەاترىمىزداي كلاسسيكالىق ونەر ورداسى ءححى عاسىردا بۇكىل ەۋرازيا كەڭىستىگىندە بولعان ەمەس, دەدى ول. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلى ءمادينا ساۋىت­بەكوۆا ءوزىنىڭ سوزىندە جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى تۋرالى ايتىپ, ونى – ءححى عاسىر يدەيا­سى دەپ سانايتىنىن جەتكىزدى. مەن دە وسى يدەيانىڭ جۇزەگە اcۋىنا ءوز ۇلەسىمدى قوسىپ ءجۇرمىن, – دەدى ول. كوكشەتاۋ قالاسىنداعى نا­زارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ قىزمەتكەرى الەنا يۋماكۋلوۆا تازا قازاق تىلىندە سويلەدى. ول: «ءسىز ءوز جولداۋىڭىزدا «قازاق ءتىلى – ماڭگىلىك ءتىل بولسىن» دەدىڭىز. بارشا قازاقستاندىقتار بۇل ءسوزدى اسا تەبىرەنىپ قابىلدادى. مەنىڭ ۇلتىم – ورىس. بىراق, ماڭگىلىك ءتىلىمىز قازاق ءتىلى – مەنىڭ انا ءتىلىم. قازاق ءتىلىن ءبىلۋىم مەنىڭ جارقىن بولاشاعىما جول اشتى. ءسىزدىڭ بيىلعى جولداۋدا ءبىلىم بەرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن 29 پايىزعا ءوسىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرۋىڭىز ءبىزدى قاناتتاندىردى. ورتاق وتانىمىز – قازاق ەلى ءوسىپ, وركەندەي بەرسىن, دەدى ول. جەمقورلىقپەن كۇرەستىڭ ماتە­ما­تيكالىق فورمۋلاسىن ويلاپ تاپ­قان انار بايمىرزاەۆانىڭ ءسوز­دەرى دە تارتىمدى شىقتى. ءسىز بيىلعى جولداۋىڭىزدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستىڭ جاڭا ستراتەگياسىن قالىپتاستىرۋ – مەملەكەتتىڭ ەڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتىڭىز. بۇل ءتۇيت­كىلگە ماتەماتيكالىق ساراپتاما جاساۋ جەمقورلىقپەن كۇرەس باع­دار­لاماسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىن, دەدى جاس عالىم. كاسىپكەر يننا اپەنكو بىلتىر «التىن ساپا» بەلگىسىن العا­نىن ەسكە الدى. بۇل – ءبىزدىڭ ەڭبە­گىمىزگە بەرىلگەن ەڭ ۇلكەن باعا. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدە ءسىزدىڭ قام­قور­لىعىڭىزدىڭ ارقاسىندا ەكونو­ميكانىڭ يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق كلاستەرى دامۋدا. ءسىزدىڭ كاسىپكەرلەردى قولداۋ جونىندەگى سوڭعى جارلىعىڭىزدى ولار قۋا­نىشپەن قارسى الدى. ەندى ولار ءوز ىستەرىن باتىلىراق جۇرگىزۋگە ءمۇم­كىندىك الدى, دەدى كاسىپكەر. ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينس­تيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جانارگۇل قۇس­مانعاليەۆا ءوزىنىڭ سوزىندە دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنەتىن ەلدەردىڭ ءبارى دە ءوز ەكونوميكاسىن ينتەگراتسيا ارقىلى وركەندەتە العانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىنگى كۇنى ينتەگراتسيا قاۋىپسىز جانە تابىستى بولاشاقتىڭ كىلتى ەكەنى كورىنىپ تۇر. ءسىز سونى ەرتە باس­تان كورە ءبىلدىڭىز, دەدى ول. مەن اتا-باباسىنان بەرى زاڭگەر بولىپ كەلە جاتقان جانداردىڭ تۇقىمىمىن, دەدى ءوزىنىڭ سوزىندە گۇلجان لۇقمانوۆا. ءبىزدىڭ وتباسىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى جۇمىس ءوتىلى 100 جىلدان استى. وسى جىلداردا ءبىزدىڭ اۋلەتىمىز 200-دەن ارتىق قىلمىستىڭ الدىن الىپ, 10 شاقتى جاسالعان قىلمىستى اشتى. ءسويتىپ, ءبىز قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ بويىنشا ءوزىمىزدىڭ مىندەتىمىزدى قاپىسىز اتقارىپ كەلە جاتقان جاندارمىز, دەي كەلىپ, ول ەلباسىنا ەلىمىزدە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋعا باعىتتالعان ساياساتى ءۇشىن ريزا ەكەنىن جەتكىزدى. «كorme-ەحرو» جشس باس ديرەكتورى باقىتكۇل قۇرمانوۆا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ قازاقستان ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. بۇل كورمە دە ءسىزدىڭ ارقاڭىزدا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وتكىزىلگەلى وتىر. كورمە كۇندەرى ەلىمىزدى 5 ميلليونداي ادام كورەتىن بولادى. بارلىق پاۆيلوندار ەڭ سوڭعى تەحنولوگيالارمەن جاسالىپ, بۇكىل الەمنىڭ كوزىن تارتاتىن بولادى. وسىنداي جاقسى وزگەرىستەردى جاساۋ ارقىلى ءسىز ەلىمىزدى نىق سەنىممەن العا اپارا جاتىرسىز, دەدى ول ريزاشىلىق سەزىممەن. كوپبالالى انا نۇرگۇل مۇساەۆا ءوزىنىڭ 7 بالا تاربيەلەپ وتىرعانىن ايتتى. كوپبالالى وتباسىلارعا, ءاربىر سابيگە قامقورلىق جاسايتىن سىزدەي باسشىسى بار باسقا ەل جوق. ءسىزدىڭ بيىلعى جولداۋىڭىزدا «سۇيىكتى حالقىم» دەگەن ءسوزىڭىز ءبىزدى ايرىقشا تەبىرەنتتى. حالقىڭىز «ەلىن سۇيگەن, ەلى سۇيگەن ەر» دەپ ءسىزدى ەرەكشە قادىر تۇتادى. سىزگە بارشا قازاقستاندىق انالاردىڭ اتىنان باسىمدى ءيىپ, العىسىمدى بىلدىرەمىن, دەدى ول. بيوتەحنولوگيا ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى عازيزا دانلىباەۆا جاسۋشالىق تەراپيانىڭ يننوۆاتسيالىق مەتوديكاسىن اشقانىن قۋانا جەتكىزدى. ونى باق «جاساندى تەرى» دەپ اتاپ كەتتى. قازىر 40-تان ارتىق كۇيىككە ۇشىراعان جاندار ونى پايدالانىپ, تەرىسىن قالپىنا كەلتىردى. وسىنىڭ ءوزى ءسىزدىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالاردى قولداۋعا باعىتتالعان ساياساتىڭىزدىڭ ارقاسىندا ىسكە استى, دەدى ول. ساعاتشىلاردىڭ بىرنەشە بۋىنىنىڭ ۇرپاعىمىن دەگەن ماۆليۋدا شيرحانوۆا ءوزىنىڭ سوزىندە اكەسىنىڭ 1 ميلليوننان ارتىق ساعاتتى جوندەگەنىن ايتتى. مەن دە سول كىسىنىڭ جولىن قۋىپ, ساعاتشى ماماندىعىن مەڭگەردىم. قازىردىڭ وزىندە 350 مىڭنان ارتىق ساعات جوندەدىم. قاراپايىم ەڭبەك ادامىنىڭ ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى بولۋىن ءسىزدىڭ ساياساتىڭىز قولداپ وتىر, دەدى ول پرەزيدەنتكە ريزاشىلىعىن جەتكىزىپ. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆا ءوزىنىڭ سوزىندە ەلباسىنا بارلىق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى اتىنان مەديتسينا سالاسىنا جاساپ وتىرعان قامقورلىعى ءۇشىن ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. ءسىز الدىمىزعا قويىپ وتىرعان 30 دامىعان ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ تۋرالى مىندەتتى ءوز سالامىز بويىنشا ورىنداۋعا دايىنبىز. قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر جاستارىن ۇزارتۋ جولىندا ايانباي تەر توگەمىز دەپ ءسىزدى سەندىرە الامىن, دەدى ول. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا بارلىق مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالارعا ايەلدەر قاۋىمىنىڭ قاتىسۋى ەسكەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى. ول وسىنداي جولمەن باعدارلامالارعا جاستار دا تارتىلادى دەپ ءۇمىت ارتاتىندىعىن جەتكىزدى. پارلامەنت دەپۋتاتى زۋحرا ساياپوۆا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بۇكىل الەمدە كەلىسىم مەن تۇراقتىلىق ايماعىن قۇرۋعا تالپىنىپ وتىرعانىن اتاپ ايتتى. ايەلدەر ءىسى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا ءتورايىمى ماحاببات بەكبوسىنوۆا قازاق­ستاننىڭ گەندەرلىك تەڭدىك تۇر­عى­سىنان 32-ورىندا ەكەنىن جەتكىزدى. ءبىز كەلەسى كەزدەسۋگە دەيىن ەلىمىز گەن­دەرلىك تۇرعىدان دامىعان ەل­دەردىڭ وتىزدىعىنا كىرۋى ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايمىز, دەدى ول. تانىمال ءانشى تولقىن زا­بي­روۆا پرەزيدەنتكە قازىر قازاق ءما­دەنيەتى ناعىز ورلەۋ داۋىرىندە ەكە­نىن جەتكىزدى. مەن بيىل ساحنادا جۇرگەنىمە 25 جىل تولۋىنا باي­لانىستى الماتىدا ەسەپ بەرۋ كونتسەرتىن وتكىزدىم. ءوزىم ءجۇر­گەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەميا­سىندا ۇستازبىن. ءسىز بيىلعى جول­داۋىڭىزدا ايتقان مادەني ساياساتتىڭ تۇجىرىمداماسى ءتول مادەنيەتىمىز بەن دارىندى جاس­تار ءۇشىن ناعىز قولداۋ بولارىنا سەنىمدىمىن. سونىمەن قاتار, بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كو­بەيتۋ تۋرالى شەشىمىڭىز بىزگە دە زور قولداۋ دەپ بىلەمىن, دەدى ءانشى. قازاقستانداعى ازىرگە جالعىز اڭ ۇيرەتۋشى, بۋريات قىزى, قازاق كەلىنى تۋنگالاگ وسەلباەۆا دا سويلەپ, ءوزىنىڭ تسيركتە ارىستانداردى قالاي باعىندىراتىنىن ايتتى. ودان ءارى پرەزيدەنتكە استاناعا تاماشا تسيرك سالعىزعانى ءۇشىن العىسىن جەتكىزدى. ءسىز قازاقستاندى ازيانىڭ بارىسىنا اينالدىردىڭىز. «ەلباسى جولى» فيلمىندە دوستارىڭىزعا تيىسكەندەردى وتكىر جانارمەن ءبىر قاراپ توقتاتقانىڭىزدى كوردىك. ءبىز وسى فيلم ارقىلى حح عاسىرداعى بۇكىل قازاق تاريحىنا كۋا بولدىق, دەدى ول. ءسوز كەزەگى وزىنە تيگەندە قازاق مەكتەبىنىڭ تۇلەگى مايا ۆەرونسكايا ءوزىنىڭ «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» فيلمىندە جاس نۇرسۇلتاننىڭ مۇعالىمىنىڭ ءرولىن سومداعانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. بۇل مەن ءۇشىن زور باقىت. قازىر ءبىز «ەلباسى جولى» كينوەپوپەياسىنىڭ «وتتى وزەن», «تەمىر تاۋ» فيلمدەرىن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە كور­سەتىپ ءجۇرمىز. 8 ميلليوننان استام كورەرمەن تاماشالاعان فيلم حا­لىققا ەرەكشە اسەر قالدىردى, دەدى اكتريسا. قازاقستاندىق الپينيست ايەل سۆەتلانا شاريپوۆا ماڭگىلىك ەل يدەياسىن ىسكە اسىرۋدا سپورت تا ءۇل­كەن ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە, ءوزىنىڭ سوزىندە ن.نازارباەۆتىڭ 1995 جىلى ىلە الاتاۋىنداعى اباي شىڭىن با­عىن­دىرعانىن ەسكە الىپ, ونىڭ بارشا قازاقستاندىقتارعا ۇلكەن ۇلگى بولعانىن جەتكىزدى. ءانشى پەريزات جولداسوۆا ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىندا وقيتىنىن جانە ءوزىنىڭ وسىدان 14 جىل بۇرىن پرەزيدەنتپەن بىرگە سۋرەتكە تۇسكەنىن جانە ۇلكەن كىسىنىڭ وزىنە باتا بەرگەنىن ەسكە الا كەلىپ, بۇل مەنىڭ باعىمدى اشقان سۋرەت بولدى. مەن ءسىزدىڭ باتاڭىزبەن ونەر جولىن تاڭدادىم. راحمەت, سىزگە, دەدى. قورىتىندى سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ بارلىق مەملەكەتتىك باعدارلامالار حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءۇشىن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنا توقتالدى. «بۇگىندە قازاقستاندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس بەلسەندى دامۋدا. بۇل سەكتوردا 800 مىڭ كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, 2,5 ميلليونعا جۋىق قازاقستاندىق ەڭبەكپەن قامتىلعان. ولار ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 20-25 پايىزىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر, ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – بۇل كورسەتكىشتى 30-50 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ. ول داعدارىس قۇبىلىستارىن ەڭسەرە الاتىن ورنىقتى ەكونوميكا قالىپتاستىرادى. ەگەر 2002 جىلى كاسىپكەر ايەلدەردى قولداۋعا 150 ميلليون تەڭگە بولىنسە, بۇل سان 2013 جىلى 7 ەسە ءوسىپ, 1 ميلليارد تەڭگەدەن استى, ال بارلىق بانكتىك نەسيەلەردىڭ 38 پايىزى كاسىپكەر ايەلدەرگە بەرىلدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ «جۇ­مىس­پەن قامتۋ-2020» جول كارتاسى جۇزەگە اسىرىلعان ءۇش جىل ىشىندە 230 مىڭنان استام ادام جۇ­مىسقا ورنالاستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ورايدا مۇمكىندىگى شەك­تەۋلى ادامداردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرىنە باسا نازار اۋدارىلىپ وتىرعانىنا توقتالدى. «تەك بىلتىردىڭ وزىندە وسى ساناتتاعى 4470 ازامات جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. مەنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىمدا بەرىلگەن تاپسىرمام بويىنشا, مۇگەدەكتەردى قولداۋعا ارنالعان جاڭا شارالار ازىرلەنۋدە. سونداي-اق, جاسى 50-دەن اسقان ادامدارعا كومەكتەسۋگە باعىتتالعان «باستاما 50 پليۋس» كەشەندى جوسپارى بەكىتىلدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى اتا-انا­سىز قالىپ, بالالار ۇيىندە ءتار­بيە­لەنىپ جاتقان بۇلدىرشىندەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىنىن ايت­تى. بارلىق قازاقستاندىقتارعا باس­تاماشىلىق تانىتىپ, سونداي بالالاردى ءوز وتباسىلارىنا ءتار­بيەلەۋگە الۋ جونىندە ءسوز ارنادى. قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋ­قاتىن ودان ءارى ارتتىرۋ ماسەلەسىنە وراي: «جولداۋدا مەن ۇكىمەتكە 2015 جىلعى 1 شىلدەدەن باس­تاپ ازاماتتىق قىزمەتشىلەرگە ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن ەنگىزۋدى تاپسىردىم. ول دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىنىڭ ۇلعايتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. ەگەر ازا­ماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ جالا­قىسىنىڭ جالپى ءوسىمىن جيناقتاي كەلسەك, ول قىزمەت سالاسىنىڭ ەرەكشەلىگىنە سايكەس 36-دان 52 پاي­ىزعا دەيىنگى مولشەردى قۇرايدى. ال ازاماتتارىمىزدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە ايت­ساق, تەك بىلتىردىڭ وزىندە 6,8 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى», دەدى نۇر­سۇلتان نازارباەۆ. ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا, ءۇش اۋىسىممەن وقىتۋدى توقتاتۋ شارالارى جاسالىپ جاتىر. 2013 جىلى 124 مەكتەپ سالىندى, بيىل تاعى 45 مىڭ ورىنعا ارنالعان 73 مەكتەپتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن بىرگە, پرەزيدەنت دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى نىعايىپ كەلە جاتقانىن, ەلدەگى ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 72 جاسقا دەيىن ۇلعايعانىن ايتتى. «قازاقستاندا جۇرەك, باۋىر, بۇيرەك, ءوت, سۇيەك كەمىگىن الماستىرۋ سەكىلدى بىرەگەي وتالار تەگىن جاسالادى. بۇرىن مۇنداي وتالاردى قازاقستاندىقتار تەك شەتەلدە جانە قىرۋار اقشاعا عانا جاساتا الاتىن. 2013 جىلدىڭ وزىندە عانا 168 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى سالىندى, بيىل تاعى سونشا نىسان اشىلادى», دەدى ەلباسى. قازاقستان پرەزيدەنتى ءوز قىز­مەتىنىڭ نەگىزگى مىندەتى ءاربىر قا­زاق­ستاندىقتىڭ ءومىرىن باقۋاتتى ەتۋگە, ەلدە بەيبىتشىلىك پەن ءتوزىم­دىلىكتى ساقتاۋ ەكەندىگىنە تاعى ءبىر رەت نازار اۋدارتىپ, قازاقستاننىڭ بارلىق ەر-ازاماتتارىن ايەلدەردى قۇرمەتتەۋگە جانە باعالاۋعا, ولار­دىڭ بەرىك تىرەگى بولۋعا شاقىردى. كەزدەسۋ سوڭىندا ەلباسى كوپ بالالى انا ن.مۇساەۆاعا «التىن ال­قا» بەلگىسىن تاپسىردى. * * * مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەيبىتشىلىك جانە كە­لىسىم سارايىنداعى «الەمنىڭ جا­رىعى» كونتسەرتىنە باردى. 8 ناۋرىز – حالىقارالىق ايەلدەر كۇنىنە ارنالعان كونتسەرتتە وتاندىق بەلگىلى ارتىستەر مەن شىعارماشىلىق ۇجىمدار ونەر كورسەتتى. مەرەكەلىك قويى­لىمدا كوپتەگەن مۋزىكالىق جانە تەاترلىق جانرلار قامتىلعان. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.