اقمارال حايدارقىزى ارىستانبەكوۆا تۋرالى ايتقاندا, «تۇڭعىش» ءسوزىن كوپ قولدانۋعا تۋرا كەلەدى. ول – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش ەلشىسى جانە ەل تاريحىنداعى تۇڭعىش ايەل-ەلشى. قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى (1989-1991 جج.), قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇڭعىش تۇراقتى وكىلى (1992-1999 جج.), فرانتسياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى (1999-2003 جج.) جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى وكىلى قىزمەتىن قوسا اتقارۋشى (1999-2001 جج.) بولدى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى ەلشىسى. تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, حالىقارالىق قاتىناستار جانە دۇنيەجۇزىلىك ساياسات ماسەلەلەرى جونىندەگى بەس مونوگرافيانىڭ, وتاندىق جانە شەتەلدىك باسىلىمدارداعى كوپتەگەن جاريالانىمداردىڭ اۆتورى.
بيىلعى جىلدىڭ 2 ناۋرىزىندا ەلىمىزدىڭ الەمدەگى ەڭ باستى ۇيىم – بۇۇ-عا تولىققاندى مۇشە بولعانىنا 22 جىل تولدى. وسى ورايدا, ءبىز اقمارال ارىستانبەكوۆاعا قازاقستان مەن بۇۇ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىنە, سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنا قاتىستى ساۋالدارىمىزدى قويعان ەدىك.
– اقمارال حايدارقىزى, بيىلعى جىلدىڭ 21 قاڭتارىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ساياساتىنىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى تۋرالى جارلىققا قول قويعان بولاتىن. بۇل تۇجىرىمداما «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا بەكىتىلگەن سىرتقى ساياسي ۇستانىمدار اياسىندا ءازىرلەنگەن. جاڭا قۇجات وسىعان دەيىن دايىندالعان قۇجاتتاردان نەسىمەن ەرەكشەلەنەدى؟
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان سىرتقى ساياسات تۇجىرىمداماسىندا وتانىمىزدىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى نەگىزىندە قارقىندى ەكونوميكالىق دامۋىمەن, ساياسي تۇراقتىلىعىمەن, بايىپتى سىرتقى ساياسي باعىتىمەن ەرەكشەلەنەتىن قالىپتاسقان مەملەكەت رەتىندەگى باستى قاعيداتتارى, ماقساتتارى, مىندەتتەرى مەن باسىمدىقتارى انىقتالعان. سونداي-اق, قازاقستان سىرتقى ساياساتىنىڭ كوپۆەكتورلى, تەڭگەرىمدى قاعيداتتارى مەن ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن تاباندى قورعاۋعا نەگىزدەلگەن ساباقتاستىعى قۋاتتالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەت مەملەكەتتەرمەن قارىم-قاتىناستى حالىقارالىق قۇقىق نورمالارى مەن قاعيداتتارىنا نەگىزدەگەن بۇل سىرتقى ساياسي باعىتى تاۋەلسىزدىك جىلدارى بويىندا قازاقستاندى حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ تولىق قۇقىلى جانە جاۋاپتى قاتىسۋشىلارى قاتارىنا قوستى.
بۇل قۇجات ەلىمىز دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىندە قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي باعىتى سىرتقى ساياساتتىڭ باسىمدىقتارىن جوسپارلاۋ مەن جۇزەگە اسىرۋداعى پراگماتيزممەن جانە جۇمىستىڭ وزىقتىعىمەن, ەلدىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتەتىن يدەيالار مەن باستامالاردىڭ ۇسىنىلۋىمەن دە ەرەكشەلەنەتىن بولادى. تۇجىرىمداماعا تۇڭعىش رەت كەڭ جاريالىلىق سيپات بەرىلۋى مەملەكەتىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ اشىقتىعى مەن بولجامدىلىعىنىڭ ايعاعى بولىپ تابىلادى.
– سىرتقى ساياساتتىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىندا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنە سايكەس, سىرتقى ساياساتتاعى نەگىزگى كۇش-جىگەر بىرنەشە ماقساتقا قول جەتكىزۋگە باعىتتالاتىنى جايلى جازىلعان. ولاردىڭ قاتارىنا ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ, بەيبىتشىلىكتى, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ سەكىلدى قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەر بار. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار تۋرالى نە ايتاسىز؟
– تۇجىرىمدامادا اتاپ كورسەتىلگەنىندەي, مەملەكەتىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى ماقساتى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن, قورعانىس قابىلەتىن, ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. باستى سىرتقى ساياسي كۇش-جىگەر ورنىقتى ەكونوميكالىق دامۋ ءۇشىن, حالىق ءومىرىنىڭ دەڭگەيى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن, قۇقىقتىق مەملەكەت پەن دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ ءۇشىن قولايلى سىرتقى جاعداي جاساۋعا باعىتتالادى. قازاقستان حالىقارالىق بەيبىتشىلىكتى, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ورتالىق جانە ۇيلەستىرۋشىلىك ءرولى كەزىندە ادىلەتتى جانە دەموكراتيالىق الەمدىك رەتتىلىك ورناتۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرىن جالعاستىراتىن بولادى. قازىرگى زامانعى الەمدەگى جاھاندانۋ جاعدايىندا جاھاندىق ۇدەرىستەر مەن پروبلەمالاردىڭ كۇردەلىلىگى مەن سان الۋاندىعى ەلدىڭ دامۋى مەن ونىڭ الەمدىك ارەناداعى ۇلتتىق مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ اسا ماڭىزدى قۇرالى بولىپ تابىلاتىن مەملەكەتتىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن دەر كەزىندە بولجامداۋ مەن بەلگىلەۋدى قاجەت ەتەدى.
– قازاقستان – بۇۇ, تمد, اوسشك, ۇقشۇ, شىۇ, ەقىۇ, سونداي-اق, تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسى جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار مەن فورۋمدار قىزمەتىنىڭ جاۋاپتى قاتىسۋشىسى. ءبىز اڭگىمە وزەگىنە اينالدىرىپ وتىرعان تۇجىرىمدامادا ەلىمىزدىڭ وسى ۇيىمداردىڭ قىزمەتى شەڭبەرىندەگى نەگىزگى ءمىندەتتەرى تۋرالى ايتىلادى. قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي باستامالاردى ىلگەرىلەتۋ توڭىرەگىندەگى مۇنداي قادامدارىن قالاي پايىمدار ەدىڭىز؟
– الەم دامۋىنىڭ قازىرگى زامانعى بەتالىستارى, قالىپتاسىپ وتىرعان حالىقارالىق-ساياسي احۋال جاھاندانۋ جاعدايىندا جاھاندىق پروبلەمالاردى دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ ورتاق مۇددەلەرى نەگىزىندە شەشۋگە جاڭاشا تۇرعىدان قاراۋدى تالاپ ەتەدى. وسى ورايدا, بۇگىندە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدا كوپجاقتى ديپلوماتيانىڭ ءرولى, مەملەكەتتەردىڭ كوپجاقتى ساياسي جانە قارجى-ەكونوميكا ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتىنە, ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر مەن وڭىرلىك ىنتىماقتاستىققا بەلسەنە قاتىسۋىنىڭ قاجەتتىگى ارتا تۇسەدى. ال تۇجىرىمدامادا كوپجاقتى كەلىسىمدەر مەن شەشىمدەر بەلگىلەۋ ۇدەرىسىندە قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۇددەلەرىنىڭ ەسەپكە الىنۋىن قامتاماسىز ەتۋ, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, ساياسي-قۇقىقتىق نورمالاردى كەمەلدەندىرۋ, وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنىڭ پارمەندىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى حالىقارالىق كۇش-جىگەرگە ەلدىڭ سىندارلى قاتىسۋى باستى مىندەتتەر رەتىندە اتاپ كورسەتىلەدى.
تۇجىرىمدامادا, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ بۇۇ جارعىسىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىن ۇستاناتىندىعى, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساياسي قارىم-قاتىناس پەن ىنتىماقتاستىق ءۇشىن قۇقىقتىڭ ۇستەمدىگى قاعيداتىنىڭ تۇپنەگىزدىك ماڭىزى, جانجالداردى ساياسي-ديپلوماتيالىق تەتىكتەر مەن قۇرالدار نەگىزىندە شەشۋ قاجەتتىگى ناقتىلانعان. الەمنىڭ يادرولىق قارۋدان ازات بولۋىنا قول جەتكىزۋ, وسى باعىتپەن ۇدەرىستە قازاقستاننىڭ سىڭىرگەن تاريحي ەڭبەگى مەن دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىق ءۇشىن ۇلگىلى قىزمەتى يادرولىق جانە جاپپاي قىرىپ-جوياتىن وزگە دە قارۋ تۇرلەرىن تاراتپاۋ رەجىمىن نىعايتۋ ۇستانىمىنىڭ بۇلجىمايتىندىعىن قۋاتتايدى.
دۇنيەجۇزىندەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ءوزارا تاۋەلدىلىكتىڭ ارتا ءتۇسۋى ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەرگە قاتىسۋىنىڭ باسىمدىعىن دا انىقتاپ وتىر. تۇجىرىمدامادا اتاپ كورسەتىلگەنىندەي, ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ, قازاقستاندىق بيزنەس پەن ءونىمنىڭ دۇنيەجۇزىلىك نارىقتارعا قاتىسۋىن ۇلعايتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىنداعى ءىس-قيمىلدار ەكونوميكالىق جانە ساۋدا ديپلوماتياسىن ودان ءارى دامىتۋدى كوزدەيدى. قازاقستاننىڭ دونور-مەملەكەت رەتىندە دامۋعا رەسمي كومەكتەسۋ ءجونىندەگى حالىقارالىق قىزمەتكە قاتىسپاقشى نيەتى دە وزىنە نازار اۋدارتادى.
– قازاقستان بۇۇ مۇشەسى رەتىندە بۇل ۇيىمنىڭ قىزمەتىنە بەلسەندى قاتىسىپ ءجۇر. ماسەلەن, ەلىمىز كوتەرگەن بىرقاتار باستامالار الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان قولداۋ تاپتى. بۇل 2017-2018 جىلدارى قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشە بولۋعا ۇمىتكەرلىگى زاڭدى دەگەن وي تۋعىزادى. وسى رەتتە, ەلىمىزدىڭ باس ۇيىمنىڭ قىزمەتىنە جان-جاقتى قاتىسىپ كەلە جاتقانى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلىن قالىپتاستىرۋعا قانشالىقتى ىقپال ەتتى دەي الاسىز؟
– 1991 جىلعى جەلتوقساندا, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى جاريالانعان سوڭ ەكى كۇننەن كەيىن, مەملەكەت باسشىسى مەنى ەلىمىزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا كىرۋىن دايىنداۋ ءۇشىن نيۋ-يورككە جىبەردى. 1992 جىلعى 2 ناۋرىزدا تاۋەلسىز جاڭا مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋبليكاسى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا مۇشە بولىپ ءبىراۋىزدان قابىلداندى. بۇل – وتانىمىز ءۇشىن تاريحي كۇن. تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلى ىشىندە قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ تولىق قۇقىلى مۇشەسى جانە حالىقارالىق قۇقىقتىڭ سىندارلى سۋبەكتىسى دەڭگەيىنە كوتەرىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇۇ-داعى تۇڭعىش تۇراقتى وكىلى بولىپ 8 جىل دەرلىك جۇمىس اتقارعاندا مەن قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قۇقىق نورمالارى مەن قاعيداتتارىن ۇستانۋعا نەگىزدەلگەن دايەكتى سىرتقى ساياسي باعىتى ارقاسىندا تاۋەلسىز جاس مەملەكەتتىڭ حالىقارالىق بەدەلىنىڭ نىعايعانىن ايقىن كوردىم. بۇۇ-مەن ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىز, ءتىپتى, ەلىمىز ۇيىمعا مۇشە بولىپ قابىلدانباي تۇرىپ باستالعانىن اتاپ ايتۋ كەرەك. مەن قازاق كسر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى جانە كەڭەس دەلەگاتسياسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە 1990 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 45-سەسسياسىنىڭ جۇمىسىنا العاش رەت قاتىسقان بولاتىنمىن.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەگەمەن قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ باسىم باعىتتارىندا دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبەنى زەردەلەۋ مەن ەنگىزۋگە وتە ماڭىزدى ءمان بەردى. وسى سەبەپتى, 1991 جىلى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق سالالارداعى رەسپۋبليكالىق زاڭداردى تالداپ-بەلگىلەۋ كەزىندە بۇۇ با 45-سەسسياسىنىڭ قۇجاتتارى بەلسەندى پايدالانىلدى. سول جىلى جازدا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تاراپىنان رەسپۋبليكاعا بۇۇ ترانسۇلتتىق كورپوراتسيالار جونىندەگى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى شاقىرىلىپ, ول الماتى قالاسى مەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ كاسىپورىندارىندا نارىقتىق ەكونوميكا ماسەلەلەرى بويىنشا كەزدەسۋلەر مەن كونسۋلتاتسيالار وتكىزدى. ورتالىق ديرەكتورى, سونداي-اق, قازاقستان ۇكىمەتى مەن بۇۇ-نىڭ اتالعان ورتالىعى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى, ال كەيىننەن رەسپۋبليكانىڭ سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتى مەن ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتار تۋرالى العاشقى زاڭدارىنىڭ جوبالارىنا حالىقارالىق ساراپتاۋ ۇيىمداستىرۋعا كومەكتەستى.
قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىندا يادرولىق پوليگوندى جابۋ جانە قۋاتى جونىنەن الەمدەگى ءتورتىنشى يادرولىق الەۋەتتەن ەرىكتى تۇردە باس تارتۋ جونىندەگى تەڭدەسسىز ارەكەتى, وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا ناقتى ۇلەس قوسقانى, مادەنيەتتەر مەن ءدىندەر اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدى دامىتۋعا دەن قويۋى ارقىلى بارىنشا كەڭىنەن تانىلدى. وڭىرلىك تۇراقتىلىق پەن الەمدەگى قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ تۋرالى بۇۇ جارعىسىنىڭ قاعيدالارىنا ساي كەلەتىندىكتەن, باس ۇيىم جاس مەملەكەتتىڭ اوسشك-دەن باستاپ باسقا دا بارلىق سىرتقى ساياسي باستامالارىن قولداپ كەلەدى.
– تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان بەرى قازاقستان رەسەي, قىتاي, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى, اقش, ەۋروپا جانە تمد كەڭىستىگىندەگى ەلدەرمەن تىعىز ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناتۋعا ۇلكەن باسىمدىق بەرىپ كەلەدى. ال جاڭا ساياسي تۇجىرىمدامادا ءداستۇرلى باسىمدىقتاردىڭ اياسىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ قانا قويماي, الداعى ۋاقىتتا سىرتقى ساياساتتىڭ ازيالىق ۆەكتورىن ىلگەرىلەتۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلىپتى. قازىرگى تاڭدا بۇل باعىتتا قانداي ارنايى باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر؟
– وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق سالاسىندا تۇجىرىمدامادا ورتالىق ازيا العاش رەت وڭىرلىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ, ىشكى جانە سىرتقى سىن-قاتەرلەرگە بىرلەسىپ قارسى ارەكەت جاساۋ تۇرعىسىندا ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ ستراتەگيالىق سيپاتىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلەنگەن. وڭىرلىك ينتەگراتسيانى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق, ساۋدا جانە كولىك پروبلەمالارىن بىرلەسىپ شەشۋدىڭ پارمەندىلىگىنە سەپتەسەدى.
مەملەكەتتىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ازيالىق ۆەكتورىن نىعايتۋعا, الەمنىڭ باسقا ءوڭىرلەرىنىڭ ەلدەرىمەن قاتىناستار گەوگرافياسىن ۇلعايتۋعا ماڭىزدى ءمان بەرىلىپ وتىر. قازاقستان شىعىس, وڭتۇستىك, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا جانە تىنىق مۇحيت ءوڭىرى ەلدەرىمەن, سونداي-اق, ولاردىڭ وڭىرلىك بىرلەستىكتەرىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق-تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرماق. ازياداعى ءداستۇرلى سەرىكتەستەر – جاپونيامەن, كورەيا رەسپۋبليكاسىمەن, ءۇندىستانمەن, مالايزيامەن قاتار, يندونەزيامەن, ۆەتناممەن, سينگاپۋرمەن, تايلاندپەن ۇزاق مەرزىمدى جانە پەرسپەكتيۆالى بايلانىستار داميتىن بولادى. ورتا جانە تاياۋ شىعىس, ورتالىق جانە لاتىن امەريكاسى, افريكا كونتينەنتى ەلدەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماقساتىندا ۆەتنامدا, وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىندا ەلشىلىكتەرىمىز اشىلدى, ەفيوپيادا, مەكسيكادا جانە كۋۆەيتتە دە ەلشىلىكتەرىمىز اشىلاتىن بولادى.
– ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, بۇل تۇجىرىمدامادا الەمدىك دامۋدىڭ زاماناۋي باعىتتارى مەن ۇردىستەرى, حالىقارالىق كۇن تارتىبىندە تۇرعان تۇيتكىلدى ماسەلەلەر تولىقتاي كورىنىس تاپقان با؟
– تۇتاستاي العاندا, تۇجىرىمداما دۇنيەجۇزىلىك دامۋدىڭ قازىرگى زامانعى بەتالىستارىنا, حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ كوكەيكەستى پروبلەمالارىنا ساي كەلەدى. XX جانە XXΙ عاسىرلاردىڭ توعىسىندا الەمدىك ساياساتتىڭ جاڭا سۋبەكتىلەرىنىڭ, ترانسۇلتتىق قاتەرلەردىڭ پايدا بولۋى جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋگە دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ ورتاق مۇددەلەرى نەگىزگە الىنعان جاڭا كوزقاراس تۇرعىسىنان كەلۋدى تالاپ ەتەدى.
قازىرگى زامانعى الەمدىك ساياسي ۇدەرىستەردىڭ ورىستەۋ دارەجەسى جاھاندانۋدىڭ ىقپالىمەن ايقىندالادى. الەمدىك ساياساتتىڭ جاھاندانۋىنا ىلەسە حالىقارالىق قايشىلىقتار جاھاندانادى, باسقارۋدىڭ جاھاندىق قۇرىلىمدارى قايتا قۇرىلادى, الەمدىك ۇدەرىستەردىڭ رەتتەلۋ دارەجەسىن ارتتىرۋ قاجەت بولادى. بۇل فاكتورلار كوپجاقتى ديپلوماتيا مەن حالىقارالىق ينستيتۋتتاردىڭ, ەڭ الدىمەن, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءرولىنىڭ ەداۋىر ارتۋىنا سەبەپشى بولادى.
قازاقستاننىڭ گەوساياسي جاعدايى, ونىڭ تەڭگەرىمدى ءجانە بايىپتى سىرتقى ساياساتى رەسپۋبليكانىڭ كوپجاقتى ديپلوماتيا شەڭبەرىندە وڭىرلىك تە, جاھاندىق تا سيپاتتاعى وزەكتى ساياسي پروبلەمالاردىڭ شەشىمىن تابۋعا ناقتى قاتىسۋىنا جانە بۇعان ءوز ۇلەسىن قوسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭا تۇجىرىمدامادا العا قويىلعان ماقساتتار مەن مىندەتتەردىڭ ويداعىداي جانە پارمەندى جۇزەگە اسىرىلۋى مەملەكەتىمىزدىڭ بۇدان ءارى ۇدەمەلى دامۋىنا, دۇنيەجۇزىلىك ارەنادا ءرولى مەن بەدەلىنىڭ ارتۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزاتىن بولادى دەپ سەنەمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».