• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
01 ناۋرىز, 2014

تۇسىنىستىك ءتۇبى – تىنىشتىق

410 رەت
كورسەتىلدى

دۇبىرگە تولى دۇنيە

ەل بىرلىگى – بەيبىتشىلىك

ارينە, بۇل كۇندەرى ۋكراينادا بولىپ جاتقان ساياسي جاعداي ۋكراين حالقىمەن بىرگە بىزدەردى, بارلىق قازاقستاندىقتاردى دا الاڭداتۋدا. كۇندەلىكتى تەلەديداردان كورىپ, ينتەرنەت ارقىلى وقىپ, قاراپ, ءبىلىپ وتىرمىز. بۇكىل الەمدە, ونىڭ ىشىندە, اسىرەسە, ۋكراينادا بولىپ جاتقان وقي­عالار قازىر ەشكىمدى دە بەيتاراپ قالدىرمايدى عوي دەپ ويلاي­مىن.ۋكراينا كوشەلەرىندەگى, الاڭ­دارىنداعى قاقتىعىستاردى, قيرا­عان, ب ۇلىنگەن عيماراتتاردى كورىپ, جانىڭ اۋىرادى. قاراما-قايشى­لىقتاردىڭ شيەلەنىسۋىنە بۇدان ءارى جول بەرمەۋ ءۇشىن بەيبىت شەشىم ارقىلى عانا تىنىشتىق ورنايتىنى ءسوزسىز. ءبىزدىڭ تىلەك: باۋىرلاس ەلدىڭ باسىنا تۇسكەن قازىرگى كۇندەر ارتتا قا­لىپ, جاقسى كۇندەر كەلسىن. ۋكراينا بۇرىن­عىداي ەلدىك ماقساتتار جولىنا ءتۇسسىن. ەلدىڭ بىرلىگى, ەل ءىشىنىڭ تىنىشتىعى اۋاداي قاجەت ەكەنىن وسىندايدا شىنايى سەزىنەسىڭ. كيەۆتە باستالعان بۇل دۇربەلەڭ ەندى قىرىم اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىنا دەيىن جەتتى. سوڭى قانداي زارداپتارعا سوقتىرار دەپ بۇكىل ەل-جۇرت الاڭداۋلى. ءبىزدىڭ بۇرىنعى وداقتاس رەسپۋبليكالاردا ەشقانداي قانتوگىس, الاۋىزدىق, تۇسىنبەۋشىلىك بولماسا ەكەن دەيسىڭ. وبلىستاعى اسسامبلەيامىزدا دا ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى باس قوسىپ, ەل­دىك ماقسات-مۇددە جولىندا ەڭ­بەك ەتۋدەمىز. ەلدىك دەگەننەن شى­عادى, ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆ حالىققا جولداۋىندا «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن كوتەردى. بۇگىنگى الما­عايىپ زاماندا مۇنداي اتا-بابا ارمانىنا وتانىمىزداعى بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ دوستىعى, تاتۋلىعى, بىرلىگى ارقىلى عانا قول جەتكىزە الاتىنىمىزدى بەك تۇسىنۋگە ءتيىسپىز. ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وسى ورايدا ەلى­مىز­دەگى ءارتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان بۇتىندەي ءبىر عىلىمي ينس­تيتۋت رەتىندە تىنىشتىقتىڭ, دوس­تىقتىڭ كەپىلىنە اينالىپ ۇلگەردى. قازاقستان باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان الەمدە بالاماسى جوق بۇل قوعامدىق ينستيتۋتتىڭ ۇلى ۇلتتىق يدەيا – «ماڭگىلىك ەلگە» قول جەتكىزۋدە دە وراسان زور ارالىق ءرول اتقاراتىنى انىق. جالپى, قازاق حالقى قيىن كۇن­دەردە دە ءارتۇرلى ۇلت وكىلدەرىن باۋىرىنا باستى. ءبىز دە وسى ءماڭ­گىلىك ەل اياسىندا ۇل-قىز ءوسىرىپ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن جالعاستىرا بەرەيىك. بىرلىگى جاراس­قان «ماڭگىلىك ەلدىڭ» ءبىر بولشەگىنە اينالايىق. ۋكراينا ەلىندە تۇراقتىلىقتىڭ, تىنىش­تىقتىڭ ورناۋىن­ قالايمىز. ۆيتالي سۆينتسيتسكي, «پولونيا» پولياك ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى. پاۆلودار وبلىسى.  

تاتۋلىق – باعا جەتپەس بايلىق

«باقىتقا قايدا بارا جاتىرسىڭ دەگەندە, بىرلىككە بارامىن» دەگەن حالىق دانالىعى تەككە ايتىلماسا كەرەك. ۇلتىم – ۋكراين, وتانىم – قازاقستان, ءتۇتىن تۇتەتىپ, بالا ءوسىرىپ, ەڭبەك ەتىپ, دوس پەن تۋىس تاۋىپ, بەرەكەگە مولىققان ەلىمدە وتىرىپ, الىستا جاتقان تاريحي وتانىمداعى قيىنشىلىققا جانىم اۋىرادى. التىن باستى, ەجەلگى وردا – كيەۆتىڭ وت-جالىننان ىس شالعان عيماراتتارىن كورۋ, تالاي تاريحتىڭ كۋاسى كيەۆ كوشەلەرىنىڭ قانعا بويالۋى باس ءجىبىن ۇستاتپاس, بوجىسىنان تارتىپ توقتاتپاس اسىرە ساياساتقا ۇرىنۋدىڭ سالدارى ەكەنى كۇمانسىز. جوق, الدىمەن – ەكونوميكا, سوسىن بارىپ ساياسات دەگەن مەنىڭ ەلىمنىڭ ۇستانعان باعىتىنىڭ دۇرىستىعى تاعى دا جان سارايىما شۋاق ساۋلەسىن شاشا تۇسەدى. ءيا, وسىندايدا قازاقستان باسشىسى­نىڭ ءاۋ باستان-اق حالىق بىرلىگىن, ەتنوس­ارالىق دوستىق ماسەلەسىن العاشقى ورىنداردىڭ بىرىنە قويىپ, سول باعىتتاعى ومىرشەڭ باستامالارى مەن يگى ىستەرى ارقىلى ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىن ەڭسەلەندىرۋگە جان اياماي تەر توگىپ كەلە جاتقانى جانىڭدى جىلىتادى, جىلىتىپ قانا قويماي, جادىراتادى. «ماڭگىلىك ەلدى» مۇرات تۇتۋدا وسى جولدان ءبىر ءسات اۋىتقىماي, ساياساتتىڭ جەل سوزىنە ەرىپ جەلكىلدەي بەرمەۋ قاجەتتىگى بۇگىنگى دە, كەلەر ۇرپاققا دا ايتىلار وسيەت ءسوز, العا ۇستار شامشىراق بولۋعا ءتيىس. ءومىرىم وتانىممەن بايلانىستى, ودان الىسقا دەمالىسقا كەتسەم دە ساعىنا ورالىپ, شەكارا سىزىعىنان ءوتىپ, قازاقستانىما كىرگەندە تىنىسىم كەڭىپ سالا بەرەدى. ماقساتىمىزعا جەتەيىكشى. ءبىر «ماڭگىلىك ەل» قازاقستان بولعاندا, ەكىنشى ءبىر ابات ەل ۋكراينا بولسا ەكەن دەپ پەرزەنتتىك پەيىلمەن تىلەك تىلەيمىن. ەلدىڭ اماندىعىنا, جۇرتىڭنىڭ تىنىشتىعىنا ەش نارسە جەتپەيدى. ۋكراينا, تەزىرەك قالپىڭا ورال, سەنىڭ الىسقا شاشىراعان ءدانىڭ, نەسىبەسىن الىستان تەرگەن, سول جەردە ءوسىپ-ءونىپ باقىتىن تاپقان پەرزەنتىڭ ەرتەڭىڭنىڭ جارقىن بولعانىن قالايدى. ناتاليا رۋدوي, «وبەرەگ» قوعامدىق بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.  

ەلمەن ەسەپتەسكەننىڭ ەسەسى كەتپەس

ارينە, ۋكرايناداعى بۇگىنگى احۋال ىلگەرىشىل كوزقاراستاعى بارشا ادامدى الاڭداتادى. مۇنداعى كەلىسپەۋشىلىكتەر تاراپتاردىڭ وركەنيەت بيىگىنەن كورىنە وتىرىپ, ءوزارا تۇسىنىستىك نەگىزىندە بەيبىت جولمەن, كەلىسسوزدەر ارقىلى شەشىلۋى كەرەك ەدى. بۇل جەردە جاعداي مۇلدەم باسقاشا سيپاتتا دامىدى. قارسى تۇرۋشىلىقتار كەزىندە قازا تاپقان جانە جارالانعان ادامداردى, سونىمەن قاتار, ءبىر-بىرىنە وشپەندىلىكپەن قارسى تۇرعان توپتاردى كورگەندە, بەيبىتشىلىك پەن ىنتىماقتا, تۇسىنىستىكتە ءارى قوعامدىق كەلىسىمدە عۇمىر كەشكەنىڭ بارىنەن دە قىمبات, بارىنەن دە ارتىق ەكەنىن ايقىن سەزىنەدى ەكەنسىڭ. قۇدايعا شۇكىر, بىزدە ونداي جوق. ەلىمىز امان, جۇرتىمىز تىنىش. ءبىزدىڭ حالقىمىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەشىمدەرىن تولىق ماقۇلدايدى. قازاقستان پرە­زي­دەنتىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» جالپى­ۇلتتىق يدەياسىن دا بۇكىل قا­زاق­ستاندىقتار جان-جاقتى قولداپ وتىر. ويتكەنى, بۇل يدەيا – قازاقتىڭ اتا-بابالارىنىڭ باعزى زامانداردان بەرگى اسىل ارمانى. سوندىقتان, ءبىر ەلدە ءبىر ءۇيدىڭ بالالارىنداي تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان قازاقستاننىڭ بارشا ازاماتى بۇل ۇلتتىق يدەيانى قولدايتىنىن دا زاڭدىلىق دەپ تۇسىنەمىن. ويتكەنى, ءبىز ءبىر ەلمىز, ءبىر حالىقپىز, ونىڭ ۇستىنە «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى حالىقتىڭ ەرتەڭىن ەڭسەلى ەتۋگە باعىتتالعان شەشىمدەرمەن ۇيلەسىم تاپقان. جالپى, قازاقتىڭ «ءبىر­ل­ىك بار جەردە تىرلىك بار», «ىرىس الدى – ىنتىماق» دەگەن دانالىقتارى قان­شالىقتى ورىندى ەكەندىگىن وسىندايدا بۇكىل جان دۇنيەڭمەن سەزىنگەندەي بولاسىڭ. قازاقستاندىقتار دا ءبىرلى­گىنە ەشقاشان سىزات تۇسىرگەن جوق. وعان, تاعى دا قايتالاپ ايتايىن, ەل­باسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دۇ­رىس ساياساتى, قازاقستاندى قايتسەم وركەنيەت بيىگىنە كوتەرەمىن, قالاي ىستەسەم حالقىمدى جاقسى تۇرمىسقا جەتكىزەمىن دەگەن ۇلان-عايىر ەڭبەگى, جان اياماي توككەن تەرى ءبىرىنشى كەزەكتە العىشارت جاساپ وتىر. گاگيك مارتيروسيان, قازاقستان ارمياندارىنىڭ «ۆان» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى.
سوڭعى جاڭالىقتار