بارىمىزدە ءبىر وتان, باستا ءبىزدى, «نۇر وتان»!

سەنىمىن سەرىك ەتكەن

«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ 15 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ جەر-جەرىندە ازاماتتاردى پارتيا قاتارىنا سالتاناتتى تۇردە قابىلداۋ جۇرگىزىلدى. كەشە «نۇر وتاننىڭ» استانا قالاسىنداعى ورتالىق اپپاراتىندا پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باۋىرجان بايبەك تە وسىنداي جاڭا ۇلگىدەگى پارتيا بيلەتتەرىن 9 ازاماتقا تابىس ەتتى. ولار: استانا قالاسىنداعى قازاق گۋمانيتارلىق-زاڭ ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى ماقسۇت ءنا­رىكباەۆ, قارجى مينيسترلىگى قارجى مونيتورينگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى بەيسەنعالي تاجياقوۆ, «ۇلتتىقباۋىرجان بايبەكلار» اق Call ورتالىعىنىڭ 1 دارەجەلى مامانى ء(ى توپتاعى مۇگەدەك) كريس­تينا رومانوۆا, الماتى وبلىسى ازەربايجان ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى اسى­لى وسمان, م.وسكەنباەۆ اتىن­­داعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق فيلار­مونياسىنىڭ ءانشىسى ايدا بايگەلوۆا, تالدىقورعان اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇستاسى, ينتەرناتسيوناليست-جاۋىنگەر اسحات قاسەنوۆ, №6 حرومتاۋ گيمنا­زياسىنىڭ بەينەلەۋ ونەرى مەن سىزۋ ءپانىنىڭ مۇعالىمى ابزال قۇرمانوۆ, «قازحروم» اق اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋىتى №1 فەرروقورىتپا پەشى تسەحىنىڭ كورىكشىسى التىنبەك اسانوۆ, تەمىرتاۋداعى ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى سپورتتاعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ دزيۋدودان سپورت شەبەرى اننا ستارچەنكو. جيىندا ءسوز العان ب.بايبەك: «بۇگىن – «نۇر وتان» پارتياسى ءۇشىن ۇلكەن تاريحي وقيعا. سەبەبى, ءبىزدىڭ پارتيامىزدىڭ قۇرىلعانىنا 15 جىل تولدى. سول سەبەپتى, بارشا­ڭىز­دى پارتيانىڭ وسىنداي مەرەيتويىمەن قۇتتىقتايمىن. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, 1999 جىلعى 1 ناۋرىزدا ەلباسى باستاعان ۇلكەن پارتيا دۇنيەگە كەلدى. ول «وتان» پار­تياسى ەدى. وسى جىلداردىڭ ءىشىن­دە «نۇر وتان» پارتياسى ۇلكەن ساياسي كۇشكە اينالدى. ءبۇ­گىندە ءبىزدىڭ قاتارىمىزدا 900 مىڭ نۇروتاندىق بار. پارتيانى قولدايتىن ميلليونداعان ازامات ەڭبەك ەتۋدە. «نۇر وتان» پارتياسى حالىقپەن بىرگە بارلىق سىنداردان, قيىندىقتاردان ءوتىپ, وسىنداي بەلەسكە كوتەرىلىپ وتىر. ەلباسى ءوزىنىڭ ءبىر سوزىندە «نۇر وتان» پارتياسى ۇلكەن, ناعىز ساياسي كۇش رەتىندە حالىقتى, حالىقتىڭ كۇش-جىگەرىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ايتىلعان ۇلكەن ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن بىرىكتىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتقان بولاتىن», دەي كەلە, پارتيانىڭ الدىنداعى باستى ماقسات –مەملەكەت باسشىسىنىڭ, مەملەكەتتىڭ ساياساتىن حالىقپەن بىرگە, حالىقتىڭ اراسىندا ناسيحاتتاۋ, حالىقتىڭ كۇش-جىگەرىن ءبىر ارناعا توعىستىرۋ, ءبىر مۇددەگە بىرىكتىرۋ ەكەنىنە توقتالدى. سونداي-اق, ب.بايبەك: «2006 جىلى بۇل پارتيا «نۇر وتان» دەگەن اتقا يە بولدى, 2007 جىلى ەلباسى پارتيانىڭ توراعاسى بولدى. بۇگىندە پارتيانىڭ 6 مىڭنان استام باستاۋىش ۇيىمدارى بار. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز نەگىزىنەن 4 قاعيدا بو­يىنشا جۇرگىزىلەدى. ولار: اشىقتىق, جاۋاپكەرشىلىك, ناتيجەلىلىك, ەسەپ­تىلىك. ءبىز ۇلكەن ساياسي كۇش رەتىن­دە ءوزىمىزدىڭ پارتيامىزدىڭ اراسىندا پىكىرتالاستى, پارتيا­لىق ىشكى تالقىلاۋلاردى كۇشەي­تۋى­مىز قاجەت. «نۇر وتان» پارتيا­سىنىڭ جاڭا ساياسي دوكتريناسى قالىڭ بۇقارا اراسىندا كەڭىنەن تالقىلانىپ, قابىلدانعان بولا­تىن. ءبىزدىڭ بارلىعىمىز قا­زاق­­ستاننىڭ بولاشاعى ءۇشىن ءبىر مۇددەگە جۇمىلىپ, الداعى كۇن­دەرگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قا­راۋىمىز كەرەك. نۇرسۇلتان نازار­باەۆ جىل باسىندا وتكەن پارتيا سەزىندە قازاقستاننىڭ نەگىزگى قۇن­دىلىقتارى مەملەكەتتىك تاۋەل­سىزدىگىمىز, ەلىمىزدىڭ كەلىسىمى مەن اۋىزبىرشىلىگى, تاتۋلىعى, مەملەكەت ەكونوميكاسى مەن ەلدىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتىنىڭ جاقسارۋى ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. سول سەبەپتى ءبىز, نۇروتاندىقتار ءاردايىم بىرگە بولىپ, حالىقتىڭ مۇددەسىن ءبىر ارناعا توعىستىرۋىمىز كەرەك», دەدى. بۇل كۇنى پارتيا توراعاسى ءبىرىن­شى ورىنباسارىنىڭ قولى­نان وسىنداي جاڭا ۇلگىدەگى پارت­بيلەتتەرىن العان ازاماتتار ءسوز سويلەپ, ءوز ويلارىمەن ءبولىس­تى. ماسەلەن, م.نارىكباەۆ جينالعانداردى پارتيانىڭ مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاي كەلە, ءوزىنىڭ پارتيا قاتارىنا كىرۋ سەبەبىن ءتۇسىندىردى. «بۇل باياعىدان جۇرەكتە جۇرگەن دۇنيە. ويدا جۇرگەن دۇنيە. ماعان جانە مەن سياقتى باسقا ازاماتتارعا بيلىكتىڭ دە, مانساپتىڭ دا قاجەتى جوق. مەنىڭ «ادىلەت» پارتياسىنان كەتكەنىمە 2 جىلداي بولدى. ونىڭ سەبەپتەرى ۇلكەن. سەبەبى, «ادىلەت» پارتياسى ءوزىنىڭ كوپپارتيالى جۇيەدەگى ميسسياسىن ورىندادى دەپ ەسەپتەيمىن. ارينە, ۇلكەن جەتىستىككە جەتە قويعانىمىز جوق. بىراق, «ادىلەت» پارتياسى كوتەرگەن كوپتەگەن ماسەلە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ بارلىق قۇجاتتارىندا كورىنىس تاپقان. سوندىقتان, بۇل پارتياعا كەلۋ سەبەبىم مىناداي: مەنىڭ ءالى دە ايتاتىن ءسوزىم, حالىققا جەتكىزگىم كەلەتىن ويىم بار ەكەن. ەل ىشىندە بولىپ جاتقان وقيعالارعا قاتىسىپ, ءوز پىكىرىمدى ايتىپ جۇرگىم كەلەدى», دەدى ءوز سوزىندە م.نارىكباەۆ. ال ا.وسمان: «ەلباسىمىز, پار­تيا توراعاسى نۇرسۇلتان ن­­از­ار­­باەۆتىڭ كەشەگى جولداۋىندا ايتىلعان تاريحي ءمانى زور «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جۇزەگە اسىراتىن ەڭ باس­تى ساياسي كۇش – «نۇر وتان» ەكەنىنە كوزىم جەتتى. الدىمىزداعى وسىنداي ۇلى ماقساتتاردى ورىنداۋدا سىزدەرمەن ارقاشان بىرگە بولۋ ءۇشىن حالىقتىڭ سەنىمىنە, تاۋەلسىزدىكتىڭ تىرەگىنە اينالعان «نۇر وتان» پارتياسىنا وتۋگە بەل بايلادىم», دەسە, ا.قاسەنوۆ: «ەگەر, ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى بايلىعى – ءبىزدىڭ كوپۇلتتى ءۇيىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم مەكەنى ەكەنىن ايتاتىن بولساق, وندا سول بەيبىتشىلىگىمىز بەن تاتۋلىعىمىزدى ساقتاپ, نىعايتۋعا اتسالىسىپ جۇرگەن ۇيىمداردىڭ بىرەگەيى – «نۇر وتان» پارتياسى. سول سەبەپتى, پارتيا قاتارىنا كىرۋ تۋرالى وي تۋىنداپ, ۇيدەگى وتباسى مۇشەلەرىمەن اقىلداسا وتىرىپ, شەشىم قابىلدادىم», دەگەن ءسوزىن جەتكىزدى. جاڭا ۇلگىدەگى پارتبيلەت پلاس­تي­كالىق كارتوچكا ىسپەتتەس. بەت جاعىندا پارتيا بيلەتىنىڭ ءنومىرى, ازاماتتىڭ اتى-ءجونى جانە ونىڭ پارتياعا كىرگەن مەرزىمى كورسەتىلگەن. ال سىرت جاعىندا پارتيا بيلەتىنىڭ قۇپيا سانى مەن رەسپۋبليكا بويىنشا تەگىن حابارلاسۋعا بولاتىن call-ورتالىقتىڭ تەلەفونى (2)597850 جازىلعان. سونداي-اق, جاڭا پارتيالىق بيلەتتەر بىرىڭعاي ەلەكتروندىق مالىمەتتەر بازاسىندا بىرىكتىرىلەدى, ول مالىمەتتەردى سايكەستەندىرۋگە قولايلى جانە مەكەنجايىڭدى اۋىستىرعان كەزىڭدە دە وڭتايلى, ەسەپتىلىك جۇرگىزۋگە ىڭعايلى, سونىمەن بىرگە, پارتيا مۇشەلەرىمەن قارىم-قاتىناس جاساۋعا جەڭىل. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ وزگە دە ايماق­تارىندا پارتيانىڭ 15 جىلدىعىنا وراي, پارتيالىق بيلەتتەردى سالتاناتتى تۇردە تابىس ەتۋ راسىمدەرى ءوتتى. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».   ________________________________ سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.

استانالىق فيليالدىڭ العاشقى كۇندەرى

1999 جىلدىڭ ءبىرىنشى اقپانى كۇنى ەلورداداعى اگرارلىق ۋنيۆەر­سيتەتتىڭ اكت زالىندا قالالىق پارتيا ۇيىمىنىڭ ءبىرىنشى كونفەرەنتسياسى ءوتىپ, وندا قالالىق ۇيىمنىڭ باسشىلىق قۇرامى مەن پارتيانىڭ العاشقى سەزىنە دەلەگاتتار سايلاعانىمىز ەسىمىزدە. سودان بەرى ارادا 15 جىل دا سىرعىپ وتە شىعىپتى. العاشقى جىلدارى پارتيا قاتارىنا كوبىرەك مۇشەلەر تارتۋ ءۇشىن تولىپ جاتقان ءىس-شارالار جۇرگىزگەن ەدىك. ءار شاراعا دايىندالۋ, وتكىزۋ بارىسىندا پارتيانىڭ ەلدىڭ, قوعامنىڭ دامۋىنا قاجەت جۇمىستاردان ەش قايتپايتىنىن ىسىمىزبەن دالەلدەي بىلدىك. قالانى كورىكتەندىرۋ, اعاش وتىرعىزۋ, ارداگەرلەر مەن قارتتارعا, مۇگەدەكتەر مەن اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرىنە, سونداي-اق, چەرنوبىلدىقتارعا كومەك­تەر كورسەتۋ شارالارى ار­قىلى پارتيانىڭ حالىقپەن ەتەنە جاقىن ەكەندىگىنە جۇرتشىلىقتىڭ كوزدەرىن جەتكىزۋگە تىرىستىق. ءار ءىس-شارانىڭ تابىستى وتكەنىنە قاناتتانىپ, پارتيا قاتارىنا كىرۋگە ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ سانى ارتقانىنا قۋاندىق. ءساتتى جاسالعان العاشقى قادام­دار قالالىق پارتيا ۇيىمىن شىڭداپ, تابىستارعا جەتەلەي ءتۇستى. جىلدار جىلجىعان سايىن قالالىق پارتيا ۇيىمىنىڭ ىرگەسى نىعايىپ, پارتيا فيليالىندا تىركەلگەن ادامدار سانى 3 مىڭدى قۇرادى. كەيىندەپ ولاردىڭ قاتارى 6 مىڭعا تايادى. وسىلايشا, پارتيا فيليالى ۇلكەن كۇشكە اينالا باستادى. قاراپ وتىرسام, وسى جىلدار پارتيامەن بىرگە ءوزىمنىڭ دە ەسەيگەن, تاجىريبە جيناقتاعان, ەلىم ءۇشىن قىزمەت ەتكەن تابىستى جىلدارىم بولعان ەكەن. پارتيانىڭ حالىق پەن بي­لىك اراسىنداعى ۇندەستىكتى ءۇي­لەس­تىرۋدەگى جاساعان جۇمىستارى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي. سو­نىڭ ارقاسىندا حالىقتىڭ پار­تياعا دەگەن سەنىمى ارتتى. قو­عامدىق قابىلداۋلارعا كەلىپ, ءوز­دەرىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجدارىن جەتكىزگەن قاراپايىم ادامداردىڭ وتىنىشتەرى پارتيا فيليالى تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ وتىردى. مىسالى, 2008-2013 جىلدار ارالىعىندا قالالىق قوعامدىق قابىلداۋعا 45 760 ادام كەلىپتى, 34 320 ازاماتقا قۇقىقتىق كەڭەستەر بەرىلىپتى. ال ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ ارتىندا ادام تاعدىرى مەن قينالعاندا قولداۋ كورسەتۋدى سۇراعانداردىڭ پروبلەمالارى جاتقانى بەلگىلى. ەلوردامىزدىڭ جاڭارىپ, جاسارۋى, تۇرعىندار سانىنىڭ ءوسۋى, استانانىڭ «بەيبىتشىلىك قالاسى» دەپ تانىلۋى دا وسى جىلداردىڭ ەنشىسىنە تيەدى. قوعامدىق قابىلداۋلار جۇمى­سىنا ساراپتاۋ جۇرگىزە كەلە ءبىز كوبىنە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىعىنان قيىندىقتارعا تاپ بولاتىنىنا كوز جەتكىزدىك. كوپ رەتتە ساۋاتتى بەرىلگەن قۇقىقتىق كەڭەستىڭ ءوزى ماسەلەنى قالاي وڭ باعىتتا شەشۋدىڭ جولى بارلىعىن كورسەتىپ, تىعىرىققا تىرەلگەن ازاماتتارعا ءجون سىلتەي بىلدىك. ولارعا زاڭگەر پارتيا مۇشەلەرى تەگىن قۇقىقتىق كەڭەستەر كورسەتىپ وتىردى. قوعامدىق قابىلداۋ جۇمىس ىستەگەن ۋاقىتتان بەرى اتقارىلعان ءىستىڭ بارلىعى پارتيانىڭ حالىقتىق سيپات العانىن ايشىقتاپ بەردى. حالىق شىن مانىندە ءوز مۇددەسىن وسىنداي دارەجەدە قورعايتىن پارتياعا سەنىم ارتتى, سونداي-اق, بۇل پارتيا الەۋەتىنىڭ قۋاتتى ەكەنىن دالەلدەدى. سوندىقتان دا بۇگىندە پارتيانىڭ قوعامدىق قابىلداۋلارى ازاماتتاردىڭ پروبلەمالارىن ويداعىداي شەشۋگە كۇش سالاتىن جانە ناقتى جۇمىس ىستەيتىن قۇرىلىمعا اينالىپ وتىر. يرينا پولوروتوۆا, «نۇر وتان» پارتياسى استانا فيليالى قوعامدىق-ساياسي ءبولىمىنىڭ كونسۋلتانتى.

ساياسي قۇرىلىم قۋاتتى كۇشكە قالاي اينالدى؟

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, حالىق قاھارمانى باقىتجان ەرتاەۆپەن اڭگىمە – باقىتجان ەرتاي ۇلى, نەگىزگى تاقىرىپ «نۇر وتان» پارتياسىنا بايلانىستى بول­عاندىقتان, اڭگىمەنى پارتيانىڭ قا­لىپ­تاسۋ جايىنان باستاعانىڭىز ءجون بولار ەدى. – «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ وتكەن تاري­حىنا نازار سالاتىن بولساق, ەڭ الدىمەن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ونجىلدىعىنداعى دەموكراتيالىق ۇدەرىستەر ەسكە تۇسەدى. سول جىلدارى ەلىمىزدە كوپتەگەن سالالاردا رەفورمالاۋ ءجۇرىپ جاتتى, ساياسي  پارتيالار مەن ۇكىمەتتىك  ەمەس ۇيىمدار قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. ال ەگەمەندىككە قول جەتكىزگەنىنە ونشا كوپ ۋاقىت وتپەگەن ەلىمىزگە حالىق مۇددەسىنە  قىزمەت ەتەتىن, كۇش الىپ كەلە جاتقان رەفورمالارعا قولداۋ  بىلدىرەتىن ساياسي ۇيىم قاجەت ەدى.  بۇل ماسەلەنى  وزگەلەردەن گورى ەرتەرەك ءارى تەرەڭنەن ويلاعان ادام پرەزيدەنتىمىزدىڭ  ءوزى بولدى. 1999 جىلدىڭ قاڭتارىندا  قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە  كانديدات­تىق­قا ۇسىنىلعان ن.ءا.نازارباەۆتى قولداۋ جونىندەگى قوعامدىق شتاب مۇشەلەرىنىڭ جيىنى وتكەنىنەن كوپشىلىك حاباردار دەپ ويلايمىن.  وسى جيىندا  قوعامدىق شتابتىڭ سايلاۋالدى  قوزعالىسىن  ساياسي پارتياعا اينالدىرۋ جونىندە جاقسى يدەيا ايتىلدى.  ەلباسى بۇل باستاماعا قولداۋ بىلدىرە كەلىپ, پارتيانى «وتان» دەپ اتاۋدى ۇسىندى. ال پارتيانىڭ ءبىرىنشى سەزى سول جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا وتكەن ەدى.  بۇل كۇن نۇروتاندىقتار ءۇشىن  عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستاندىقتار ءۇشىن دە تاريحي كۇن, تاريحي وقيعا بولىپ تابىلادى. ەلباسى, پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءبىرىنشى سەزدە سويلەگەن ءسوزى  سول جىلدار ءۇشىن ساياسي پارتيانىڭ قىزمەتىندە  باعدارلامالىق قۇجات بولدى. – ساياسي پارتيالاردى پارتيالارارالىق باسەكە شىنىقتىرىپ, ەرەكشەلەندىرەتىنى, كوپشىلىككە تانىمال ەتەتىنى بەلگىلى. «نۇر وتان» قۇرىلعان كەزدەن باستاپ-اق ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر  ساياسي كۇشكە اينالدى. ونىڭ سەبەبى نەدە؟ – پارتيا توراعاسى بەلگىلەگەن پارتيالىق جاۋاپكەرشىلىك «نۇر وتاننىڭ» باسشىلىعىنا عانا ەمەس, ونىڭ بارلىق مۇشەلەرىنە زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. پارتيا مۇشەلەرى وزدەرى وتكىزگەن اكتسيالارى مەن ءىس-شارالارى بارىسىندا پارتيا كوشباسشىسىنىڭ قامقورلىعى مەن قولداۋىن شىنايى سەزىنىپ وتىردى. اسىرەسە, ول ەلىمىزدىڭ تاريحىندا العاش رەت پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا وتكىزىلگەن پارلامەنت سايلاۋىندا انىق بايقالدى. ناتيجەسىندە نۇروتاندىقتار پارلامەنتتەن دە, ءماسليحاتتاردان دا ەداۋىر باسىم مانداتقا يە بولىپ, جەڭىسكە جەتتى. سايلاۋداعى جەڭىس پارتيانىڭ قوعام الدىن­داعى بەدەلىن كوتەردى, پارتيا مۇشە­لەرى­نىڭ قاتارىن كوبەيتۋگە ىقپال ەتتى. وزىنە جۇك­تەلگەن مىندەتتەر مەن العا قويىلعان ماق­ساتتى ورىنداۋعا قۇلشىنا كىرىستى.  پار­تيا توراعاسىنىڭ تاپسىرمالارى مەن نۇس­قاۋ­لارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە پارتيانىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىن ىسكە اسىرۋدا وزگە ساياسي پارتيالارعا ۇلگى بولاتىن ءىس-شارالاردىڭ وي­دا­عىداي وتۋىنە ۇيىتقى بولدى. كەزىندە قوعامدىق ينستيتۋتتار تاراپىنان جىبەرىلگەن كەمشىلىكتەرگە  بايلانىستى بوساڭسىپ كەتكەن جاستار تاربيەسى ماسەلەسى قايتا قولعا الىندى.  جاستاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالارىن جانە باسقا دا ماسەلەلەرىن شەشۋگە, ولارعا قولداۋ-كومەكتەر  كورسەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلا باستادى. «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ قۇرىلۋى سونىڭ ناقتى كورىنىسى بولىپ تابىلادى. بۇگىندە وسى جاس­تار ۇيىمى «نۇر وتاننىڭ» سەنىمدى ءىزباسارى بولىپ ءجۇر. وسىلايشا, باستاپقى كەزدە-اق ءبىزدىڭ پارتيا­مىز مەملەكەتتىلىكتىڭ نىعايۋىنا, قوعامنىڭ بىرىگۋىنە جانە ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا قىزمەت ەتەتىن ساياسي كۇش ەكەنىن دالەلدەپ بەردى. كوپشىلىكتى بەرەكە-بىرلىككە, ىنتىماققا ۇندەپ, بۇل ۇعىمداردىڭ كوپ ەتنوستى قازاقستان ءۇشىن قاشان دا قاجەتتىلىگىنە  بارىنشا كوڭىل ءبولدى. قازىرگى تاڭدا سونىڭ جەمىسىن بۇكىل قازاقستاندىقتار كورىپ كەلەدى. – «نۇر وتاننىڭ» الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسى جىلدارىنداعى  جۇمىستارى ارنايى توقتالىپ ءوتۋدى قاجەت ەتەدى دەپ ويلايمىز. – الەمدىك قارجى داعدارىسىنىڭ قولايسىز اسەرى سەزىلە باستاعاندا دا, داعدارىس كەزىندە دە پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن مەملەكەت قولدان كەلگەننىڭ بارلىعىن جاسادى. ال پارتيا توراعاسى نۇروتاندىقتاردى داع­دارىسقا قارسى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسى­رۋ­عا بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىرا كەلىپ, ونى حالىققا تۇسىنىكتى ەتىپ جەتكىزۋدى جۇكتەگەن ەدى. بۇلار پارتيانىڭ حالىقتىق تۇعىرناماسىندا  كورسەتىلگەن. نۇروتاندىقتار سول جىلدارى  پارتيا الدىنا قويىلعان مىندەتتەمەلەرىن تولىق ورىندادى دەپ سەنىممەن ايتۋىمىزعا بولادى.  سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىز قارجى داعدارىسىنان قينالماي ءوتتى. ەلباسى, سونداي-اق, پارتيانىڭ قاراۋىنا ەل ەكونوميكاسىن داعدارىستان كەيىن دامىتۋ جوسپارىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىن دا ۇسىنعان بولاتىن. ول جەتى باعىتتان تۇردى. پارتيا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەرگەن تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋدا  كوپتەگەن جۇمىستار اتقاردى. ءوز كەزەگىندە بۇل پارتيانىڭ بەدەلىن ءوسىردى, پارتيا حالىققا, حالىق پارتياعا جاقىن­داي ءتۇستى.  پرەزيدەنتتىڭ «پارتيا باسەكەلەستىك جاعدايىندا حالىقتىڭ ءومىرىن جاقسارتۋعا قابىلەتتى بولۋعا ءتيىس. كوپشىلىكتىڭ قولداۋىنا يە بولۋ ءۇشىن ول حالىقتىڭ ءۇمىتىن اقتاۋعا ءتيىس» دەپ اتاپ كورسەتۋى سوندىقتان. «نۇر وتان» بۇگىندە وسى ۇدەدەن شىعىپ ءجۇر.  پارتيانىڭ قۇرىلىمدارى مەن بەلسەندىلەرى ىسكە اسىرعان جۇمىستاردى دا ەل پرەزيدەنتى جوعارى باعالاعانىنا تالاي رەت كۋا بولعان ەدىك. – باقىتجان ەرتاي ۇلى, مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ۇسىندى. وسى يدەيانىڭ ءمانى مەن ماڭىزى جونىندە ايتىپ بەرسەڭىز؟ – ەلباسىمىز جولداۋىندا: «ماڭگىلىك ەل» – اتا-بابالارىمىزدىڭ سان مىڭ جىلدان بەرگى اسىل ارمانى. ول ارمان – الەم ەلدەرىمەن تەرەزەسى تەڭ قاتىناس قۇرىپ,  الەم كارتاسىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن تاۋەلسىز مەملەكەت اتانۋ ەدى», – دەدى.  اتا-بابالارىمىزدىڭ عاسىر­لار بويى تىلەگەن سول ارمانى اقيقاتقا اينالدى. مەملەكەتتىك شەكارامىز شەگەندەلدى.  بۇگىندە ەلىمىز كەڭ-بايتاق اۋماققا يە.  وتكەن عاسىرلاردا اتا-بابالارىمىز وسى جەرلەردى كوز الارتقان باسقىنشىلاردان ات ۇستىندە ءجۇرىپ, نەبىر شايقاستاردا نايزانىڭ ۇشىمەن,  بىلەكتىڭ كۇشىمەن قورعاپ قالعانى تاريحتان بەلگىلى. ەندى سول اماناتتى  كوزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاۋ بۇگىنگى ۇرپاق پەن كەلەشەك ۇرپاققا بۇيىرىپ وتىر. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەننەن گورى ونى ۇستاپ تۇرۋ الدەقايدا قيىن. «ماڭگىلىك ەل» بولۋ يدەياسىن, سونداي-اق, وعان قاتىستى جۇزەگە اسىرىلاتىن ءىس-شارالار ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ ساناسىنان بەرىك ورىن الۋى ءتيىس.  سوندا ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ  ەل الدىنداعى, ءوز حالقى الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى ارتا تۇسەدى. شىعىستان باستالعان وسىنداي ءىس-شارالار  قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىندە جالعاسىن تاۋىپ جاتىر. ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى بارلىعىمىزدى ءبىر ماقساتقا, ورتاق مۇددەگە, اۋىزبىرلىك پەن ىنتىماققا جۇمىلدىراتىن ۇران بولدى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. – پرەزيدەنت «قازاقستان-2050» سترا­تەگياسىندا جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم ەلىمىزدى دامىتۋداعى جەتىستىكتەردىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىندىعىن اتاعان ەدى.  ەندى وسى ماسەلەلەرگە توقتالساڭىز؟ – قازاقستاندىق پاتريوتيزم – ەل ازامات­تارىنىڭ وتان نامىسى الدىنداعى زور جاۋاپكەرشىلىگى. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى لوندون وليمپياداسىندا 205 ەلدىڭ ۇلتتىق قۇرامالارى اراسىندا 12-ورىن العانىن جەكە اتاپ ءوتۋى جايدان-جاي ەمەس. سەبەبى, ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك تۋى مەن ءانۇرانى ەكى جاعدايدا – پرەزيدەنتىمىزدىڭ شەتەلدەرگە جاساعان رەسمي ساپارى كەزىندە جانە سپورتشىلارىمىزدىڭ جارىستاردا ءبىرىنشى ورىن العان كەزىندە كوتەرىلەدى جانە  ورىندالادى. مىنە, وسىنداي سالتاناتتى شارالاردى كورگەن, وعان كۋا بولعان كەز كەلگەن قازاقستاندىقتىڭ بويىندا ءوز ەلىنە دەگەن پاتريوتتىق سەزىم وياناتىنى انىق.  ەندى بىزدەر ۇل-قىزدارىمىزدى, جاستاردى جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋىمىز كەرەك. سوندا ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى وزدەرىنىڭ بولاشاعىنا سەنىمدى بولادى, وزدەرىن ءوز ەلىنىڭ قوجاسى رەتىندە سەزىنەدى. ونىڭ جولىن, باعىت-باعدارىن ەلباسىمىز بەلگىلەپ بەردى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان».

جەدەل جاڭعىرۋ جولىمەن

«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ XV سەزىندە ۇزاق مەرزىمگە باعىتتالعان جانە قوعام مەن حالقىمىزدىڭ تۇسىنىستىگىن نىعايتۋدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلاتىن جاڭا ساياسي دوكترينا قابىلدانعانى بەلگىلى. جاڭا باعدارلامالىق قۇجاتتا ادام, بوستاندىق, بىرلىك, ادىلدىك, زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, وتباسى جانە ءداستۇر سياقتى باسىم باعىتتار ناقتىلاندى. ساياسي ۇيىمنىڭ 1999 جىلعى ءى سەزىندە قابىلدانعان باعدارلاماسىندا تۇجىرىمدالعان مىندەتتەر مەن تالاپتار ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. پارتيانىڭ نەگىزىن قالاۋشى – ەلبا­سىنىڭ باسشىلىعىمەن ەل حالقىنىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارت­تىرۋعا باعدارلانعان تۇعىرناما ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن تالاي مارتە دالەلدەدى. ادام مۇددەسىنە, ولاردىڭ قامى مەن قا­جەت­تىلىكتەرىنە قىزمەت ەتۋ, ازاماتتارمەن ۇزبەي ۇنقاتىسۋ جۇرگىزۋ – پارتيا­نىڭ حالىقتى قولداۋىنىڭ باستى كوزى. سوندىقتان حالىق قالاۋلىلارى اتانعان نۇروتاندىقتار ازاماتتارعا ناقتى كومەك كورسەتۋدى اينىماس قاعيداتقا اينالدىرعان. بۇل ورايدا تۇرعىندارمەن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە كەزدەسۋ, قوعامدىق قابىلداۋلار وتكىزۋ, ءوتىنىش-تىلەكتەرىن اياقسىز قالدىرماۋ سياقتى جۇمىس فور­مالارى تاجىريبەگە ەندى. سونىڭ ايا­سىندا سوڭعى جىلدارى وبلىستىق ءماس­لي­حاتتىڭ دەپۋتاتتارى مىڭنان استام ازا­ماتتى قابىلداپ, ولاردىڭ بىرقاتار ءما­سەلەلەرىن جەرگىلىكتى جەردە شەشىپ بەردى. وتكەن كەزەڭدە «نۇر وتان» پار­تياسى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالا­رىن دايەكتىلىكپەن ورىندايتىن ساياسي كۇش رەتىندە ورنىعىپ, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ورىنداۋدا جۇمىلدىرۋشى ءرولىن اتقارۋدا. باستى جەتىستىگىمىز ەل تاۋەلسىزدىگىنە قىزمەت ەتۋ مەن ەلىمىزدى وركەندەتۋ – جاڭا عاسىرداعى ميسسيامىز بولىپ قالا بەرەدى. پارتيانىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتارىنا جەرگىلىكتى باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋعا سەرپىن بەرۋ, زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ, باسقا دا كوپتەگەن مىندەتتەر جۇكتەلگەن. دەپۋتاتتىق ساۋال, باعدارلامالار اكىمشىلەرىن تىڭداۋ, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ تاجىريبەلەرىن پايدالانا وتىرىپ, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن ءارى قاراي دامىتۋ جولدارى جان-جاقتى قاراستىرىلادى. دەپۋتاتتار جۇمىسىنداعى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك. سەرگەي لەونتەۆ, قۋانىش ءبيشىموۆ, سەرگەي تيموفەەۆ, تاعى باسقا حالىق قالاۋلىلارىنىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىستارىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ورىندى. دەپۋتاتتىق كورپۋس قۇرامىندا بەدەلدى ازاماتتار از ەمەس. ولار قوعامدىق جۇمىستاردى دەپۋتاتتىق قىزمەتپەن قوسا بەلسەندى اتقارىپ ءجۇر. باقىتجان ساميەۆا جەتەكشىلىك ەتەتىن ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ ناتيجەلى قادامدارى وبلىستان تىسقارى جەرلەرگە دە تانىمال. ال رايحان ءابدىراحمانوۆا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ XV سەزىندە رەسپۋبليكالىق تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ قۇرامىنا سايلاندى. مۇنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. دەپۋتاتتاردىڭ بارلىعى قازاقستان­نىڭ قارقىندى دامۋ الەۋەتىنە قىزمەت ەتۋدى باستى ماقساتى سانايدى. ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارى دا حالىق وكىلدەرى رەتىندە ءوز ۋچاسكەلەرىندە ورنىقتى دامۋدىڭ ۇلگى-ونەگەلەرىن كورسەتىپ كەلەدى. ءباري اموەۆ, گەننادي زەنچەنكو, سەيىلبەك ماحمەتوۆ, التىنبەك ساپاروۆ, يۋري شول سەكىلدى دەپۋتاتتاردىڭ ەرەن ەڭبەكتەرى ماقتان ەتۋگە تۇرارلىق. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى گيۋلاگا يلدىرىموۆ باسقاراتىن «نوۆرۋز» جشس ءوز ونىمدەرىمەن حالىقتى جىل بويى قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ءتورتىنشى شاقىرىلىمداعى وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ قۇرامى ازاماتتاردىڭ جوعارى بەلسەندىلىگىمەن بالامالى تۇردە قالىپتاستى. وكىلەتتى ورگاننىڭ وزەگى رەتىندە دەپۋتاتتىق مانداتقا تاجىريبەلى نۇروتاندىقتار سايلاندى. ولار بۇگىندە دەپۋتاتتىق فراكتسيانىڭ قۇرامىندا پارتيانىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىن ىسكە اسىرۋ, وڭىرلىك باعدارلامالاردى ازىرلەۋ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالارعا ۇسىنىستار ەنگىزۋ, قوعامدى دەموكراتيا­لاندىرۋ ۇدەرىستەرىنە بەلسەنە ارالاسىپ ءجۇر. نۇروتاندىق دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن وتكىزىلگەن اكتسيالار جۇرتشىلىق قولداۋىنا يە. ەلباسىنىڭ تاپ­سىر­ماسى بويىنشا جاقىندا «كەدەرگىسىز ايماق» اكتسياسى اياسىندا 200-گە جۋىق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتقا قامقورلىق كورسەتۋ شاراسى باستالدى. ولاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, قارجىلىق دەمەۋ كورسەتۋ, الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋگە جاعداي جاساۋ كومەكتەرى جاسالاتىن بولادى. قازاقستان پرەزيدەنتى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى ن.نازارباەۆ پارتيانىڭ حV سەزىندە سويلەگەن سوزىندە ەلىمىزدىڭ ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ, قازاق ەلىن دامۋدىڭ سارا جولىنا باستاۋ ەڭ قۋاتتى دا الەۋەتتى ساياسي كۇش – «نۇر وتانعا» جۇكتەلىپ وتىرعانىن ايتا كەلىپ, نۇرلى بولاشاق جولىندا قاجىرلىلىقپەن ەڭبەك ەتۋگە شاقىرعان بولاتىن. ناۋرىز ايىندا قۇرىلعانىنا 15 جىل تولعالى وتىرعان ساياسي ۇيىمنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى ءبارىمىزدىڭ كوز الدىمىزدا. تۇڭعىش سەزدىڭ قالاي وتكەنى دە كوكەيىمىزدە جاتتالىپ قالىپتى. بۇگىندە بەلگىلەنگەن ستراتەگيالىق تالاپتاردى ورىنداۋ – پارتيالىق باعدارلامالاردىڭ نەگىزگى وزەگى. ۇلكەن وزگەرىستەر مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتىڭ ۇيىتقىسىنا اينالعان پارتيا جەدەل جاڭعىرۋ جولىمەن ىلگەرى باسا بەرەتىنى انىق. قايىرلى ەدىرەسوۆ, وبلىستىق ءماسليحات حاتشىسى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.  

حالىقتىڭ جوعىن تۇگەندەيدى

«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ 15 جىلدىعى قارساڭىندا ونىڭ بايىرعى مۇشەسى, پارتيا ساياسي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ومىرزاق وزعانباەۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. – 1999 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا «وتان» رەسپۋبليكالىق ساياسي پارتياسىنىڭ العاشقى قۇرىلتاي سەزى ءوتتى. سول سەزد كۇنى بۇگىنگە دەيىن كوز الدىم­دا. وعان بارلىق وبلىستار, اۋدان­دار جانە قالالاردان 400-گە جۋىق دەلەگات قاتىستى. سونىڭ ىشىندە 104-ءى كاسىپكەرلەر مەن بيزنەسمەندەر, 122-ءسى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر جانە باسقالار بولعان ەدى. قاتىسقان دەلەگاتتاردىڭ بارلىعى ءبىراۋىزدان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تى پارتيا توراعاسى ەتىپ سايلادى. مىنە, سودان بەرى ءبىزدىڭ پارتيامىز ەلدىڭ ىشىندەگى جانە سىرتىنداعى تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتىڭ مىزعىماۋىنا, ەكونومي­كالىق دامۋدىڭ ۇزىلمەۋىنە, حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ ارتا تۇسۋىنە ۇكىمەت نازارىن اۋدارىپ, ەلگە قىز­مەت ەتىپ كەلەدى. سونىڭ ارقاسىندا حا­لىق اراسىندا زور بەدەلگە يە بولىپ, ۇلكەن ۇيىمعا اينالدى. قازىر پارتيانىڭ 250 فيليالى, 6300 باستاۋىش ۇيىمى بار. – بۇرىن ساياسي پارتيالاردىڭ قا­تا­رىندا بولىپ پا ەدىڭىز؟ بولساڭىز, «نۇر وتاننىڭ» ولاردان قانداي ەرەك­شەلىكتەرى بار؟ – مەن دە ءوزىمنىڭ قاتارلاستارىم ءتارىز­دى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ قاتارىندا بول­دىم. بۇل پارتيانىڭ جوعارى باسپال­داقتارىندا ءوز فۋنكتسيونەرلەرى بولعان دا شى­عار, ال تومەنگى بۋىنداعى بىزدەر ونىڭ قاعي­داتتارىنا بارىنشا ادال بولدىق. كوم­مۋنيست دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى ارى تازا, جانى تازا, قولى تازا ادال ادام دەگەن ۇعىمدارمەن ەگىز بولاتىن. ءبىز سول ۇعىمداردى بارىنشا ق­ا­تاڭ ساقتاۋعا تىرىستىق جانە سول اسىل قا­سيەتتەرمەن ءوزىمىزدى دە, ۇرپاعىمىزدى دا تاربيەلەدىك. قالاي دەسەك تە كوممۋنيستىك پارتيا ءبىزدى سانالى, مادەنيەتتى بولۋعا ءۇي­رەتتى. ادامي قۇندىلىقتار قاتارىنا ءبىز ەشقاشان اقشانى, بايلىقتى ساناعان ەمەسپىز. قايتالاپ ايتايىن, پارتيانىڭ نەگىز­گى پرينتسيپتەرىنەن, قاتاڭ تالاپتارىنان اۋىتقىعان جوعارى دەڭگەيدەگى باسشىلار پارتيانىڭ بەدەلىن اقىرى ءتۇسىرىپ تىندى. قاتارداعى مۇشەلەر بۇل ىستەن قاتتى تىكسىنىپ, ەندىگى جەردە ساياسي پارتيانىڭ قاتارىنا ەنبەستەي بولعان ەدىك. الايدا, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاندا حالىققا پايدامىزدى تيگىزۋ ءۇشىن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قاتارىنا كىردىك. ول ءوزىنىڭ اسىل مۇراتتارىنان اينىعان ەمەس, تەك حالىققا ادال قىزمەت ەتىپ كەلەدى. سوندىقتان دا ونىڭ حالىق الدىنداعى بەدەلى جوعارى. – ءسىز «نۇر وتاننىڭ» ساياسي كەڭە­سى­نىڭ بەلسەندى مۇشەسىنىڭ ءبىرىسىز. ءوزىڭىز ات­­قارعان جۇمىستار تۋرالى دا ايتا كەتسەڭىز؟ – پارتيا قايدا جۇمساسا سوندا بارامىن دەگەن ءسوز بولۋشى ەدى بۇرىن. سولاي دەگەندەي, «نۇر وتانعا» قولدان كەلگەن كومەگىمىزدىڭ بارلىعىن جاسايمىز. پارتيانىڭ شەشىمدەرى مەن العا قويعان مىندەتتەرى مەن ماقساتتارىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن بەلسەندى ناسيحات توبىنىڭ قۇرامىندا بىرنەشە رەت ىسساپارلارعا شىقتىم. حالىق ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارتياسى بولعاندىقتان دا, «نۇر وتانعا» سەنەدى, كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسى ەرەكشە بولەك. قوعامدىق قابىلداۋلارعا كوپ قاتىستىم. ازاماتتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ سالعىرت­تى­عىنان شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلەلەرى­نىڭ وڭ شەشىلۋىنە ۇلەس قوستىم. «نۇر وتاننىڭ» بەلسەندىسى بولعاندىقتان, تىكە­لەي وزىمنەن دە كومەك سۇراپ حات جازعاندار كوپ بولدى.  ءالى دە حاتتار كەلىپ جاتىر. قول­دان كەلگەنشە ولاردىڭ ماسەلەلەرىنىڭ دە وڭ شەشىلۋىنە جاردەم بەرۋدەمىن.  پارتيانىڭ ءحىV سەزىندە بيىك مىنبەردەن سويلەپ, ءوزىمنىڭ ويلارىمدى ورتاعا دا سالدىم. – رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە قارت ادامداردىڭ «نۇر وتانعا» دەگەن سەنىمىن جاقسى بىلەتىن بولارسىز؟ – البەتتە. ءبىزدىڭ قارتتارىمىز ءومىر­دىڭ قيىن-قىستاۋ وتكەلدەرىنەن وتكەن بىلىكتى, تاجىريبەلى ادامدار عوي. ولار كەز كەلگەن ماسەلەگە بايسالدىلىقپەن, ۇلكەن ۇستانىممەن قاراپ, سابىرمەن سالماقتايدى. ەشقاشان ورەكپىپ, جوق نارسەدەن تۋلاۋ دەگەن ءبىزدىڭ قارتتارىمىزعا مۇلدە جات قۇبىلىس. ەلباسى باستاعان «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حالىققا جاساپ جاتقان جاقسىلىقتارىن, اسىرەسە, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدەگى بەلسەندىلىكتەرىن ولار كورىپ تە ءجۇر جانە وسى ەڭبەكتەرىن جوعارى باعالايدى. پارتيانىڭ حV سەزىندە ەلباسى ن.نازار­باەۆ  «حالىق كوزدەگىنى عانا ەمەس, كوڭىل­دەگىنى دە كورەدى» دەپ ايتقان ەدى. سول سوزدەر  ايناداي اقيقات. – جاڭا ءبىر سوزىڭىزدە حV سەزد تۋ­رالى اي­­تىپ قالدىڭىز. بۇل سەزدىڭ وزگە جيىن­­داردان قانداي ايىرماشىلىعى بار؟   – بۇل سەزد ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جاريالاعاننان كەيىنگى ەڭ ءبىرىنشى جيىن بولدى. وندا ەلباسى ستراتەگيانىڭ مۇلتىكسىز جۇزەگە اسۋى ەلدەگى ەڭ قۋاتتى سايا­سي كۇش – «نۇر وتاننىڭ» بەلسەن­دىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى ەكەندىگىن قاداپ ايتتى.  «ەلىمىزدى الەمنىڭ ەڭ قۋات­تى 30 ەلى­نىڭ قاتارىنا قوسۋ – الدى­مىزداعى ءۇل­كەن, ۇلى ماقسات. بۇل «نۇر وتاننىڭ» بولاشاققا جول سىلتەيتىن تەمىرقازىعى بولۋعا ءتيىس» دەدى. بۇگىندە سول مىندەتتى ورىنداۋ ماقساتىندا پارتيا بەلسەندىلەرى قىزۋ جۇمىس ۇستىندە. سولاردىڭ قاتارىندا بولعانىم ءۇشىن ءوزىمدى باقىتتى سانايمىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان».  

ەڭ قىمباتى – ەل سەنىمى

ءبىزدىڭ وتىنىشىمىزگە وراي كتك تەلەارناسىنىڭ مەنشىكتى حابارلار ديرەكتورى, تانىمال تەلەجۋرناليست, «نۇر وتان» پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, «نۇر وتان» پارتياسى جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ارتۋر پلاتونوۆ ءوز وي-تولعانىستارىن ورتاعا سالدى. – ادامداردىڭ نە ويلايتىنىن, نە ايتاتىنىن, كۇندەلىكتى تىنىس-تىرشىلىگىن, نەمەن ءومىر ءسۇرىپ, نە نارسەگە ۇمىتتەنىپ سەنىم ارتاتىنىن ءبىلىپ وتىرۋ كەز كەلگەن پارتيانىڭ جۇمىسىنداعى ماڭىزدى ۇستانىم بولسا كەرەك. ارينە, ۋادە بەرۋگە ءبارى مامان, جۇرتتىڭ بارلىعى دەرلىك وسى زاماندا ادەمى سويلەپ ۇيرەنگەن. ال سولاردىڭ ۋادەدە تۇراتىندارى, ايتقان سەرتتەن شىعاتىندارى سيرەك, نەكەن-ساياق. بۇل ايتىلعانداردان ءوز ازاماتتارىڭا دەگەن قۇرمەت دەڭگەيى كورىنەدى. ال ەندى سول ادامداردان سۇراپ كورىڭىز­شى: بيىك مىنبەردەن مالىمدەگەن ۋادەسىن كىمدەر ورىندادى؟ ولاردى كىم قابىلداپ, مۇڭ-مۇقتاجدارى جايىندا كىم اڭگىمەلەستى؟ كوپشىلىكتىڭ تۇيتكىلدەرىن شەشۋگە تىرىسىپ, كوبىن شەشىپ تە جۇرگەن كىم ەكەن؟ ءيا, «نۇر وتاندى» سىناۋشىلار تابىلادى. سوعان قۇمارلار دا بار. سىناۋعا تۇرارلىق كەمشىلىكتەر دە جوق ەمەس. ويتكەنى, كۇردەلى دە قاربالاس جۇمىس تۇراقتى ءجۇرىپ جاتىر. كۇتىلگەن ناتيجەگە ءاردايىم قول جەتە بەرمەيتىنى دە راس. جۇمىس ىستەمەيتىندەر عانا قاتەلەسپەيدى. قالاي بولعاندا دا بۇل اقيقات ءومىر, ناقتى ىستەر. العا جىلجۋ مەن ىلگەرىلەۋ كوزگە كورىنىپ-اق تۇر. ارينە, ءىس-قيمىل نەعۇرلىم قارقىندىراق بولسا ەكەن دەيسىڭ. جالاقىلار, زەينەتاقىلار, جاردەماقىلار, الەۋمەتتىك تولەماقىلار تەزىرەك ءوسۋىن قالايسىڭ. دوللارعا تاۋەلدى بولماساق قوي, الەمدىك قارجى داعدارىسى بىزگە تەك وڭ ىقپالىن تيگىزىپ, زاۋىتتار ونداپ ەمەس, جۇزدەپ سالىنسا, جۇزدەگەن مىڭ جۇمىس ورىندارى اشىلسا ەكەن دەپ تىلەيسىڭ. ال 20 جىل بۇرىن قانداي ەدىك؟ وسىنى ەسكە الىپ, ويلاناتىن ءساتىمىز بولا ما؟ اقشانى شىنى بانكىلەردە ساقتاۋشى ەدىك قوي. قىتايدىڭ ارزانقول بۇيىمدارىن عانا قاناعات ەتۋشى ەدىك قوي. ۇيالى تەلەفون بايلىق بەلگىسى سانالاتىن. 200 دوللارلىق جالاقى باقىتتىڭ بيىك شىڭىنداي كورىنەتىن. جولدارىمىزدا جاقسى جاڭا ماشينالار مۇلدەم دەرلىك ۇشىراسپايتىن. كسرو ىدىراعان كەزدەگى قۇلدىراعان ەكونوميكانى بۇگىنگى وركەنيەت ورىنە قارا نارشا سۇيرەپ شىعۋ ءۇشىن قانداي تولاعاي ەرلىك, كەمەڭگەرلىك قۇدىرەت قاجەت بولدى دەسەڭىزشى. سول كەزدەردە مەملەكەت باسشىسى, پارتيا توراعاسى ءوز پارتيالاستارىنىڭ الدىنا الىس جىلداردى قامتىعان اۋقىمدى دا اسقارالى مىندەتتەر قويدى, كەلەشەكتى قىران كورەگەندىگىمەن بولجاي ءبىلدى. ءبىزدىڭ بۇگىنگى جەتكەن عالامات تابىستار, ومىرلىك اقيقاتتار ول كەزدە كوپشىلىككە ورىندالماس الىس ارمانداي بولىپ ەلەستەيتىن. كۇمان كەلتىرۋشىلەر كوپ ەدى. سول كەزدە ەڭ ءبىر كۇردەلى الەمدىك قارجى داعدارىسىندا ءبىزدىڭ, قيىندىقتارعا قاراماستان, الەۋمەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋىن قىسقارتپاعان سيرەكتەردىڭ قاتارىنان تابىلاتىنىمىزدى كىم بولجاپتى؟ ءيا, بىرەۋلەر بىلمەستىكپەن, بىرەۋلەر قاساقانا نەمەسە باس پايداسىن كوزدەپ اقتى قارا دەپ اتاسا, بۇل, ارينە, ادىلەتتىلىك پەن بايىپتىلىققا جاتپايدى. پارتيانى سىناۋدىڭ دا ءجونى بار. سىن نەگىزدى بولسىن, ىسكەرلىك ۇسىنىستار ايتىلسىن, ورتاق كۇش-جىگەردى وسىلايشا وتانىمىزدىڭ يگىلىگى مەن وركەندەۋى جولىندا بىرىكتىرەيىك. وسى ارادا ويلايسىڭ, بالكىم, بىرەۋ­لەردىڭ جۇرەر جولى تۇرماق, كوزدەگەن ماقساتتارى دا باسقا بولار. ولار وتاندى قاجەتسىنبەيدى. ولار تەك ءوز قۇلقىندارىنىڭ ق ۇلى. ءتىپتى, كەيبىرەۋلەردىڭ پاسىق ءمورالى تۇرعىسىنان العاندا, تابىسى ايدان انىق كورىنىپ تۇرسا دا, بيلىكتى قورعاۋ ەرسى, ۇيات سانالماق. ال سىناپ سوگۋ ابىرويلى سياقتى. وسى رەتتە حالىققا مەملەكەتتىڭ ساياساتىن دالەلدى, ايقىن دا ۇعىنىقتى تۇسىندىرەتىن, قوعام قويىپ وتىرعان سۇراقتارعا ساقىل­داتىپ تۋرا جاۋاپ بەرەتىن ازاماتتار دا اسا كوپ دەپ ايتا المايمىز. يگىلىكتەردى, ارتىقشىلىقتاردى پايدالانۋعا كەلگەندە كوپ بولىپ كەتەمىز دە, ناقتى ىسكە كەلگەندە كەنەتتەن اۋزىمىزعا قۇم قۇيىلىپ, ۇندەمەي قالامىز. ءبىزدى سىبايلاس جەمقورلىق ءۇشىن ۇنەمى ءادىل سىناپ جاتادى. پرەزيدەنتتىڭ باستاماسى بويىنشا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ جانىنان سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس قۇرىلعان بولاتىن. وعان بەدەلدى دە بايىپتى, قادىرمەندى ادامدار كىردى. سان الۋان كوكەيكەستى تاقىرىپتار قوزعالۋدا. ەلباسىنىڭ سوڭعى تاريحي جولداۋىندا العا تارتىلعان مىندەتتەرگە سايكەس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جاڭا ساتىعا كوتەرىلدى. كوپ نارسەلەر جاڭاشا بەزبەندەلۋدە. بۇرىن اس ۇيدە عانا ايتىلاتىن نارسەلەر بۇكىل ەلگە جاريا ەتىلدى. جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر بۇلتارا المايتىن جاعدايعا جەتتى. كەڭەستە ولار ۇيالىپ كەشىرىم سۇرايتىن, كەيدە وكىنىشتەرىن بىلدىرەتىن... ءبىرتالاي قىلمىستىق ىستەر قوزعالعانى دا بەلگىلى. ايتقانداي, رىسقاليەۆ پەن وعان سەنىپ تاپسىرىلعان وبلىس جايىندا ءبىزدىڭ قوعامدىق كەڭەستە العاش رەت ايتىلدى. مۇندا وزىمىزدىكى-وزگەنىكى, پارتيا مۇشەسى-مۇشەسى ەمەس دەگەن نارسە جوق. وعان ەشكىم قارامايدى. مۇندا مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مۇددەسى عانا بار. ول مۇددەلەر بارىنەن جوعارى تۇرۋى ءتيىس. مەملەكەت قارجىسىن ەشكىم ۇرلاماۋى شارت. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ارقىلى پارتيا جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرعانىن ايعاقتادى. پارتيا مەن كەڭەسكە قاراپايىم ازاماتتار تاراپىنان سەنىم ۇلعايدى. ولار مەيلى مينيستر, گەنەرال, ۇلتتىق كومپانيا باسشىسى بولسا دا, قۇقىنا قول سۇعىلمايتىندار جوق ەكەندىگىن كورىپ-ءبىلىپ وتىر. جوعارى لاۋازىم نەمەسە پارتيا مۇشەلىگى جازالانباۋعا كەپىلدىك بەرە المايدى, جاساعان قىلمىسى ءۇشىن جازادان قۇتقارمايدى. ەگەر ادام قۇقىق نەمەسە ار نورماسىن اتتاسا, وعان, ءتىپتى, دەپۋتاتتىق ورىنتاق تا كومەكتەسە المايدى. پارتيا ۇستانىمىندا كىرشىكسىز تازا ابىروي-بەدەل نەعۇرلىم ماڭىزدىراق بولا ءتۇستى. جاۋاپتى ادامدار ايماقتارعا تۇراقتى شىعىپ, حالىقتىڭ ءومىرىن, تۇرمىسىن, تىنىس-تىرشىلىگىن, مۇڭ-مۇقتاجىن مۇقيات زەرتتەيتىن بولدى. حالىق قالاۋلىلارى پارلامەنتتە ەشقاشان الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە ءدال قازىرگىدەي كوڭىل بولگەن ەمەس, بيۋدجەتكە ەگجەي-تەگجەيلى قىزىعۋشىلىق تانىتقان ەمەس, ءارالۋان باعدارلامالاردى دا قازىرگىدەي شۇقشيا قاداعالامايتىن. ادامدار وسىنىڭ ءبارىن كورىپ وتىر. پارتيا جونىندە ءوز تۇجىرىمدارىن جاساپ, باعالارىن بەرىپ وتىر. حالىق ءوز قارجىلارىنىڭ قايتارىمىن, تۇپكى ناتيجەنى تالاپ ەتۋگە حاقىلى. ەلباسى ۇنەمى ايتىپ جۇرگەندەي, لاۋازىم يەلەرىنىڭ وزدەرىنە قىزمەت ەتكەنىن, ەسەپ بەرۋىن تالاپ ەتۋگە حاقىلى. ءوز كەزەگىندە ءىس باسىنداعى ازاماتتار دا جاۋاپكەرشىلىكتەرىن ارتتىرىپ, كۇش-جىگەرلەرىن ورتاق مىندەتتى شەشۋگە جۇمىلدىرا تۇسۋدە. وسى جاعداي كوكەيگە ءۇمىت ۇيالاتادى. ەڭ باستىسى, حالىقتىڭ سەنىمى مەن قولداۋى ايقىن سەزىلەدى. ويتكەنى, بەرىلگەن بارلىق ۋادەلەر ءاردايىم ورىندالىپ كەلەدى, ەلەۋلى جۇمىستار تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر. نۇروتاندىقتار ءۇشىن ەڭ قىمباتى – حالقىمىزدىڭ سەنىمى. جازىپ العان قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.