كەشە ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «ونەركاسىپتىك ساياسات تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ىلەسپە تۇزەتۋلەرىمەن بىرگە ماقۇلدادى.
اتالعان قۇجات جونىندە بايانداما جاساعان يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ونەركاسىپ سالاسىنىڭ زاڭنامالىق بازاسىن جاڭارتۋدىڭ قاجەتتىلىگى بىرقاتار باستى فاكتورعا نەگىزدەلگەن. ولاردىڭ قاتارىندا ونەركاسىپتىك ساياساتتى قايتا قاراۋ بويىنشا باتىل شارالاردى تالاپ ەتەتىن الەمدىك ەكونوميكا قىسىمى كۇشەيۋى, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ وزىندىك جەتكىلىكتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بيزنەستىڭ ناقتى جۇيەلى پروبلەمالارىن شەشۋ بار. سونداي-اق ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار مەن شيكىزاتقا الەمدىك باعالاردىڭ تۇراقسىزدىعى جاعدايىندا يندۋستريالاندىرۋ ساياساتىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.
«وسى فاكتورلاردى نازارعا الا وتىرىپ, زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى ايقىندالدى. باسەكەگە قابىلەتتى, جوعارى تەحنولوگيالىق, ەكسپورتقا باعدارلانعان ءونىم ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ ارقىلى سالا دامۋىنىڭ شيكىزاتتىق مودەلىنەن كەتىپ, وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
زاڭ جوباسىندا 30-دان استام ۇعىم مەن تەرميننىڭ انىقتامالارى قاراستىرىلعان. سونىڭ ىشىندە ونەركاسىپ, وڭدەۋشى ونەركاسىپ, ونەركاسىپتىك ساياسات, يندۋستريا 4.0, شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت جانە وزگە دە وزەكتى ۇعىمدار قامتىلعان. قولدانىستاعى مەملەكەتتىك رەتتەۋ بۇكىل جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە باعىتتالعان. الايدا ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنا ناقتى نازار اۋدارىلماعان. وسىعان بايلانىستى جاڭا تەرميندەردى رەگلامەنتتەۋ ءتيىمدى ونەركاسىپتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز جاساماق.
«زاڭ جوباسىنىڭ باستى جاڭالىعى – مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋدىڭ جاڭا شارالارىن جانە ينفراقۇرىلىمنىڭ ەلەمەنتتەرىن بەكىتۋ بويىنشا ۇكىمەتتىڭ قۇزىرەتىن ەنگىزۋ. بۇل مەملەكەتتىك اپپاراتقا يكەمدىلىك پەن جەدەلدىكتى بەرەدى جانە بيزنەس ءۇشىن قاجەتتى ماڭىزدى شەشىمدەردى ۋاقتىلى قابىلداۋدى قامتاماسىز ەتەدى. مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋ وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ ءتيىمدى كاسىپورىندارىنا باعىتتالادى. بۇل ءۇشىن باسىم تاۋارلار تىزبەسىن قالىپتاستىرۋ جانە بەكىتۋ بويىنشا ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى كوزدەلگەن», دەدى بەيبىت اتامقۇلوۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا قوسىلعان قۇنى جوعارى 4 مىڭنان استام تاۋار ىرىكتەلگەن. ونەركاسىپتى مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋ شارالارى تىزبەدەگى تاۋارلاردى وندىرۋشىلەرگە عانا كورسەتىلمەك. وسىنداي مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءوندىرىس كورسەتكىشتەرىن ارتتىرۋ جونىندەگى تالاپتاردى كوزدەيتىن قارسى مىندەتتەمەلەر ەنگىزىلەدى.
«بۇل مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزەمىز. كاسىپورىندار ونى ورىنداماعان جاعدايدا ەرەجەگە سايكەس بيۋدجەت قاراجاتىن قايتارۋعا ءتيىس. بۇدان باسقا, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ تۋرالى كەلىسىم جاساۋ ارقىلى كاسىپورىندارعا ىنتالاندىرۋ شارالارىنىڭ كەشەندى ءتۇرىن الۋ مۇمكىندىگى كوزدەلگەن. كەلىسىم كاسىپورىندارعا وندىرىستىك قىزمەتتى ورتا جانە ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭدەرگە جوسپارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەتتىك ىنتالاندىرۋ شارالارىنىڭ بارلىق ءتىزىمى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ بارىسىندا دا قايتا قارالدى. ءونىمدى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋعا جانە ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان جاڭا شارالار ەنگىزىلدى. جالپى العاندا, بيزنەس ءۇشىن ىنتالاندىرۋدىڭ 20-عا جۋىق شاراسى قولجەتىمدى بولادى. كاسىپورىنداردىڭ سۇراۋى بويىنشا ىنتالاندىرۋدىڭ جاڭا ءادىسى – ونەركاسىپتىك گرانت ەنگىزىلەدى. ونەركاسىپتىك گرانت بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ جولىمەن ءوندىرىستى جاڭعىرتۋعا بەرىلەدى», دەدى مينيستر.
وسىلايشا, كاسىپورىنداردى تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋ قامتاماسىز ەتىلىپ, شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ ساپاسى ارتتىرىلماق. سونداي-اق زاڭ جوباسىندا ونەركاسىپتى دامىتۋ قورىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى رەتتەلگەن. قور جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا ليزينگتىك قارجىلاندىرۋدى, سونداي-اق 3 پايىزدان اسپايتىن مولشەرلەمە بويىنشا ونەركاسىپتىك-يننوۆاتسيالىق جوبالارعا جەڭىلدىكپەن كرەديت بەرۋ سەكىلدى ىنتالاندىرۋدى جۇزەگە اسىرادى.
«ونەركاسىپتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ مونيتورينگى ونەركاسىپتىك-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ تىزبەسىن ايقىندايتىن بىرىڭعاي يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى ارقىلى جۇرگىزىلەدى. بۇل كارتا – قولدانىستاعى رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك يندۋستريالاندىرۋ كارتالارىنىڭ بىرىكتىرىلگەن جاڭا ءتۇرى.
بىرىڭعاي يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ پروتسەسىن ورتالىقتاندىرىپ, قاداعالاۋعا جانە تۋىنداعان پروبلەمالارعا ۋاقتىلى دەن قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ونەركاسىپتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ جانە ىسكە اسىرۋ پروتسەسىنە جۇيەلىلىك پەن كەشەندىلىك بەرۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇرالدار جيىنتىعى قۇرىلدى.
اتاپ ايتقاندا, يندۋستريالىق دامۋدى باعالاۋ – ونەركاسىپتىڭ دامۋىنا اسەر ەتەتىن قۇقىقتىق, ەكونوميكالىق, قارجىلىق جانە وزگە دە فاكتورلاردى تالداۋدى كوزدەيتىن جاڭا قۇرال. ىنتالاندىرۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ ءتاسىلى اسەرى تومەن ىنتالاندىرۋ شارالارىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ولار قايتا قارالادى نەمەسە مۇلدەم الىنىپ تاستالادى», دەدى ب.اتامقۇلوۆ.
زاڭ جوباسىنا قاتىستى پىكىر بىلدىرگەن ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين اتالعان قۇجات وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ جانە ونەركاسىپ سالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى مەن ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
وسى قۇجاتتاعى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن الۋشى كاسىپورىندار ءۇشىن قارسى مىندەتتەمەلەردى بەلگىلەۋ. ياعني مەملەكەت ينۆەستيتسيالانعان قارجىدان ناقتى ناتيجە كۇتۋگە قۇقىلى. بۇل رەتتە نۇرلان نىعماتۋلين مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن قولدانۋ كەزىندە بيزنەسكە مۇمكىن ەمەس مىندەتتەمەلەردى جۇكتەمەۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى.
«ماسەلەن, مەملەكەتتەن قولداۋ كۇتكەن كاسىپكەر ءوز بيزنەسىن قالاي جوسپارلايدى؟ ويتكەنى ول وزىنەن نە تالاپ ەتىلەتىنىن بىلمەيدى عوي. كاسىپكەر قاتاڭ تالاپتان قۇتىلۋ ءۇشىن شەنەۋنىكتىڭ الدىنا بارىپ, ءوتىنىش جاساۋىنا تۋرا كەلەدى. ءارى قاراي تۇسىنىكتى. شەنەۋنىككە ەشقانداي باقىلاۋسىز شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرىلىپ, بىردەن سىبايلاستىق قۇقىقبۇزۋشىلىققا جول اشىلادى. سوندىقتان بۇل نورمانى ۇكىمەتتىك نۇسقا بويىنشا قالدىرۋعا بولمايدى», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
سونىمەن قاتار نۇرلان نىعماتۋلين مەملەكەتتىك قولداۋعا جۇگىنگەن كاسىپكەرلەرگە تالاپتى تىم قاتاڭداتۋعا بولمايتىنىنا دا نازار اۋداردى. وسىعان وراي, جۇمىس توبىنا جاۋاپتى مينيسترلىكپەن بىرگە ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن ءتيىستى مىندەتتەمەلەر جونىندەگى نورمانى ناقتى, انىق جانە تۇسىنىكتى ەتىپ تولىقتىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
جالپى وتىرىستا كورنەكى اقپارات ماسەلەلەرىنە قاتىستى تۇزەتۋلەر ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – ورفوگرافيا نورمالارىن جانە ماتىندەردىڭ تەڭ تۇپنۇسقالى اۋدارماسىن ساقتاۋ جونىندەگى تالاپتاردى بەلگىلەۋ ارقىلى دەرەكتەمەلەر مەن كورنەكى اقپاراتتى ورنالاستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قولدانىستاعى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ.
«سايلاۋشىلار ءجيى كوتەرەتىن تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – كورنەكى اقپاراتتاعى قازاق تىلىندەگى جازىلاتىن ءماتىننىڭ ساۋاتسىزدىعى, كەيبىر جاعدايدا ءتىپتى قازاق تىلىندەگى ءماتىننىڭ بولماۋى. وسىعان بايلانىستى ناقتى تالاپتار ەنگىزىلدى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى بەرىك ابدىعالي ۇلى.
جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل تۋرالى» زاڭ جوباسىن جانە وعان ىلەسپە زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الدى.
بۇدان بولەك, ءماجىلىستىڭ كوميتەتتەرى جۇمىسقا العان زاڭ جوبالارىنىڭ قاتارىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, پروكۋراتۋرا جانە سوت اراسىندا وكىلەتتىكتەردىڭ جانە جاۋاپكەرشىلىك ايماقتارىنىڭ ارا جىگىن اجىراتا وتىرىپ, ءۇش بۋىندى مودەلدى ەنگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى بار.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.